قر ەڭبەك جەنە حالىقتى ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ مينيسترٸ بٸرجان نۇرىمبەتوۆ ٷكٸمەتتٸڭ باسپاسٶز ورتالىعىندا ٶتكەن بريفينگتە مەملەكەت باسشىسىنىڭ جولداۋىن ٸسكە اسىرۋ بويىنشا شارالار تۋرالى ايتىپ بەردٸ.
مينيستردٸڭ ايتۋىنشا, نەگٸزگٸ قاعيدات – زەينەتاقى جيناقتارى جيناقتاۋشى زەينەتاقى جٷيەسٸنەن ازاماتتاردى بولاشاقتا زەينەتاقىمەن قامسىزداندىرۋ ٷشٸن قاجەت. سوندىقتان بەلگٸلٸ بٸر سوما زەينەتاقى شوتىندا قالۋى كەرەك. وسى سومانىڭ ارتىعىن ازاماتتار ٶز قالاۋى بويىنشا جوعارىدا كٶرسەتٸلگەن قاجەتتٸلٸكتەرٸنە پايدالانا الادى.
«بارلىق زەينەتاقى جيناعىن ٷلەستٸرۋ مٸندەتٸ تۇرعان جوق», - دەدٸ ب.نۇرىمبەتوۆ.
جوعارىدا كٶرسەتٸلگەن قاجەتتٸلٸكتەر ٷشٸن بٸرىڭعاي زەينەتاقى قورىنان (بۇدان ەرٸ – بجزق) جيناقتارىنىڭ بٸر بٶلٸگٸن الۋ قۇقىعىن مينيستردٸڭ ايتۋىنشا, بٸرٸنشٸدەن, زەينەتاقى جيناقتارى بار ەڭبەككە قابٸلەتتٸ جاستاعى ازاماتتار «جەتكٸلٸكتٸلٸك شەگٸ» دەپ اتالاتىن سومانىڭ بٸر بٶلٸگٸن (بۇل شامامەن 529,7 مىڭ ادام) پايدالانا الادى.
ەكٸنشٸدەن, بجزق-دا جيناقتارى بار زەينەتكەرلەر قالعان سومانىڭ 50%-نا دەيٸن (شامامەن 178,4 مىڭ ادام) پايدالانا الادى. ازاماتتاردىڭ وسى ساناتىندا جيىنتىق زەينەتاقى (جاسىنا بايلانىستى زەينەتاقىنى, بازالىق زەينەتاقىنى جەنە بجزق-دان تٶلەمدەردٸ قوسا العاندا) جوعالعان تابىس (بۇرىن الىنعان جالاقى) مٶلشەرٸنٸڭ كەمٸندە 40%-ىن قۇراۋى تيٸس.
ٷشٸنشٸدەن, زەينەتاقى اننۋيتەتٸن رەسٸمدەگەن جەنە ەلٸ دە جيناقتارى بار ازاماتتار – بجزق-دا قالعان سومانى پايدالانا الادى (شامامەن 13,3 مىڭ ادام).
«وسىلايشا, زەينەتاقى جيناقتارىنىڭ بٸر بٶلٸگٸن ماقساتتى پايدالانۋ مٷمكٸندٸگٸن 721 مىڭنان استام قازاقستاندىق پايدالانا الادى», – دەدٸ بٸرجان نۇرىمبەتوۆ.
«جەتكٸلٸكتٸلٸك شەگٸ» دەگەن نە?
ەحەقم باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, «جەتكٸلٸكتٸلٸك شەگٸ» دەپ بەلگٸلٸ بٸر جاستاعى سالىمشى ٷشٸن زەينەتاقى جيناقتارىنىڭ ەڭ تٶمەنگٸ قاجەتتٸ سوماسى قاراستىرىلادى, ول بجزق-عا ونىڭ تابىسىنان بولاشاقتاعى تۇراقتى 10% زەينەتاقى جارنالارىن (ەڭ تٶمەنگٸ جالاقىدان تٶمەن ەمەس) ەسكەرە وتىرىپ,82 جاسقا دەيٸن ەڭ تٶمەنگٸ زەينەتاقى مٶلشەرٸنەن كەم ەمەس زەينەتاقى تٶلەمدەرٸمەن قامتاماسىز ەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
«جەتكٸلٸكتٸلٸك شەگٸنٸڭ» نەگٸزگٸ پارامەترلەرٸ ەيەلدەر مەن ەرلەر ٷشٸن بٸردەي.
مينيستردٸڭ ايتۋىنشا, مۇنداي شەگٸ جاڭا الۋشىلار ٷشٸن قالىپتاسقان پارامەترلەرگە (كٸرٸستٸلٸك, ينفلياتسييا, ەڭ تٶمەنگٸ تٶلەم مٶلشەرٸ جەنە ت. ب.) قاراي قايتا ەسەپتەلەتٸن بولادى.
20 جاستان باستاپ, ەر جاس ٷشٸن بەلگٸلٸ بٸر شەگٸ بار.
«الدىن الا ەسەپتەۋلەر بويىنشا, مىسالى, 30 جاستاعى ازاماتتار ٷشٸن "جەتكٸلٸكتٸلٸك شەگٸ" 2 ملن 518 مىڭ تەڭگەنٸ قۇرايدى. وسى سومادان تىس, ولار جوعارىدا كٶرسەتٸلگەن قاجەتتٸلٸكتەرگە تاڭداۋ جاساي الادى. 35 جاس ٷشٸن – 2 ملن 961 مىڭ تەڭگە; 40 جاس ٷشٸن – 3 ملن 437 مىڭ تەڭگە; 45 جاس ٷشٸن – 3 ملن 947 مىڭ تەڭگە; 50 جاس ٷشٸن – 4 ملن 495 مىڭ تەڭگە; 55 جاس ٷشٸن – 5 ملن 084 مىڭ تەڭگە; 59 جەنە ودان ٷلكەن جاس ٷشٸن – 5 ملن 586 مىڭ تەڭگە. وسى "شەكتٸ" سومالارعا قول جەتكٸزۋ ەل بويىنشا ورتاشا ايلىق جالاقى دەڭگەيٸندە تابىسى بار تۇراقتى جۇمىس ٸستەيتٸن ازاماتتار ٷشٸن ەبدەن قولجەتٸمدٸ», – دەپ تٷسٸندٸردٸ مينيستر.
زەينەتاقى جيناعىن قانداي ماقساتتاردا پايدالانۋعا بولادى?
بٸرجان نۇرىمبەتوۆ سونىمەن قاتار «جەتكٸلٸكتٸلٸك شەگٸ» بار ازاماتتار زەينەتاقى جيناقتارىنىڭ بٸر بٶلٸگٸن تۇرعىن ٷي جاعدايىن جاقسارتۋ ماقساتىندا نەمەسە ٶزٸ, ەرلٸ-زايىپتىلار نەمەسە جاقىن تۋىستارى (اتالارى/ەجەلەرٸ, اتا-انالارى, بالالارى, نەمەرەلەرٸ, اعا-ٸنٸلەرٸ) ٷشٸن ەمدەلۋگە اقى تٶلەۋ ٷشٸن پايدالانا الاتىنىن اتاپ ايتتى. ماقساتتى پايدالانۋ ٷشٸن وسى وتباسى مٷشەلەرٸنٸڭ قاراجاتىن بٸرٸكتٸرۋگە بولادى.
«بەلگٸلەنگەن تالاپتارعا سەيكەس كەلگەن جاعدايدا الۋ سانى بويىنشا شەكتەۋلەر كٶزدەلمەگەن, ياعني ازاماتتاردىڭ زەينەتاقى جيناقتارىنىڭ بٸر بٶلٸگٸن سول بٸر عانا نەمەسە باسقا ماقساتقا قايتا پايدالانا الاتىندىعىنا جول بەرٸلەدٸ», – دەدٸ ول.
زەينەتاقى جيناقتارىن پايدالانۋ تەتٸكتەرٸ قانداي بولادى?
بريفينگ كەزٸندە زەينەتاقى جيناقتارىن پايدالانۋ تەتٸگٸ قالاي جۇمىس ٸستەيدٸ, تەك باستاپقى تۇرعىن ٷي نەمەسە بۇرىن سالىنعان تۇرعىن ٷيدٸ الۋ ٷشٸن پايدالانۋعا بولا ما جەنە تۇرعىن ٷي بولعان جاعدايدا بۇل قاراجاتتى يپوتەكانى ٶتەۋگە جۇمساۋعا بولا ما دەگەن سۇراق قويىلدى.
«بٸز تۇرعىن ٷي ساتىپ الۋدى عانا ەمەس, تۇرعىن ٷي جاعدايىن جاقسارتۋدى دا ۇسىنامىز. سوندىقتان الۋعا بولاتىن قاراجاتتى ازاماتتار باستاپقى جەنە قايتالاما نارىقتاعى تۇرعىن ٷي مەن جەر ۋچاسكەسٸن ساتىپ الۋعا جۇمساي الادى. ولار يپوتەكا الۋ ٷشٸن باستاپقى جارنانى پايدالانا الادى, يپوتەكانى ٶتەۋ جەنە نەسيەنٸ قايتا قارجىلاندىرۋ ٷشٸن قاي بانكتەن الىنعانىنا قاراماستان, سونداي-اق تۇرعىن ٷي سالۋ, جٶندەۋ جەنە كەڭەيتۋ ٷشٸن پايدالانا الادى. تۇرعىن ٷي بولعان جاعدايدا يپوتەكانى ٶتەۋگە پايدالانۋعا بولادى», - دەپ تٷسٸندٸردٸ ب. نۇرىمبەتوۆ.
«بٸر تەرەزە» قاعيداتى بويىنشا تۇرعىن ٷي جاعدايلارىن جاقسارتۋعا تٶلەنەتٸن زەينەتاقى جيناقتارىن ماقساتتى پايدالانۋ جٶنٸندەگٸ ۋەكٸلەتتٸ وپەراتور رەتٸندە جاڭادان قۇرىلاتىن «وتباسى بانك»-تٸ («تۇرعىنٷيقۇرىلىسجيناقبانكٸ» اق, بۇدان ەرٸ – تقجب) بەلگٸلەۋ ۇسىنىلادى. مينيستردٸڭ ايتۋىنشا, بۇل مەسەلە تالقىلانۋدا.
زەينەتاقى جيناقتارىن تٶلەۋ ەسەبٸنەن تۇرعىن ٷي جاعدايلارىن جاقسارتۋ تەرتٸبٸن قر يندۋسترييا جەنە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلٸگٸ بەكٸتەدٸ.
زەينەتاقى جيناقتارىنىڭ بٸر بٶلٸگٸن ەم الۋ تٶلەمٸنە پايدالانۋ ٷشٸن سالىمشى دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارمالارىنىڭ (وبلىستارداعى, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالارداعى) جانىنان ارنايى قۇرىلعان كوميسسييالارعا جٷگٸنەدٸ دەپ بولجانۋدا. مەديتسينالىق كٶمەك كٶرسەتۋ قاجەتتٸلٸگٸ تۋرالى كوميسسييانىڭ قورىتىندىسىن العاننان كەيٸن, ەمدەلۋدەن ٶتۋ ٷشٸن كلينيكانى تاڭداعان سالىمشى ەمدەلۋگە اقى تٶلەۋ ٷشٸن زەينەتاقى جيناقتارىن ماقساتتى پايدالانۋ جٶنٸندەگٸ ۋەكٸلەتتٸ وپەراتورعا ٶتٸنٸممەن جٷگٸنەدٸ (قر ٷكٸمەتٸ ايقىندايتىن بولادى).
زەينەتاقى جيناقتارىن تٶلەۋ ەسەبٸنەن مەديتسينالىق كٶمەك الۋعا ازاماتتاردى جٸبەرۋ ەرەجەسٸن قر دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸ ايقىندايتىن بولادى.
سالىمشى زەينەتاقى جيناقتارىن باسقارۋعا بەرۋ ٷشٸن جەكە قارجى كومپانيياسىن تاڭداۋدى بجزق-عا ٶتٸنٸش بەرۋ ارقىلى جٷزەگە اسىرادى.
زەينەتاقى اكتيۆتەرٸن سەنٸمگەرلٸك باسقارۋعا بەرۋ ەرەجەسٸن قر قارجى نارىعىن رەتتەۋ جەنە دامىتۋ اگەنتتٸگٸ ايقىندايتىن بولادى.
«بۇل تەسٸلدەردٸ مەملەكەت باسشىسى قولدادى. ولاردى ٸسكە اسىرۋ ٷشٸن اعىمداعى جىلدىڭ سوڭىنا دەيٸن بارلىق قاجەتتٸ نورماتيۆتٸك قۇقىقتىق اكتٸلەر قابىلدانىپ, دايىندىق جۇمىستارى جٷرگٸزٸلەتٸن بولادى. جوعارىدا اتالعان ساناتتاعى ازاماتتار ماقساتتى پايدالانۋ ٷشٸن بجزق جيناقتارىنىڭ بٸر بٶلٸگٸن الۋ قۇقىعىن 2021 جىلى پايدالانا الادى», - دەدٸ ب. نۇرىمبەتوۆ.
