Zeinetaqy jinaǵyn paidalaný qandai tártipter qarastyrylǵan?

Zeinetaqy jinaǵyn paidalaný qandai tártipter qarastyrylǵan?

Qazaqstandyqtar 2021 jyldan bastap zeinetaqy jinaǵynyń bir bóligin belgilengen maqsattarda paidalanýǵa múmkindikteri bar. Bul tártip «Qazaqstan Respýblikasynyń keibir zańnamalyq aktilerine ekonomikalyq ósýdi qalpyna keltirý máseleleri boiynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zańǵa sáikes júzege asyrylmaq, – dep habarlaidy enpf.kz.

«Qazaqstan Respýblikasynyń keibir zańnamalyq aktilerine ekonomikalyq ósýdi qalpyna keltirý máseleleri boiynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zańǵa sáikes azamattardyń zeinetaqy jinaqtarynyń bir bóligin turǵyn úi jaǵdailaryn jaqsartý jáne (nemese) tegin meditsinalyq kómektiń kepildik berilgen kólemine kirmeitin emdelýge jáne mindetti áleýmettik meditsinalyq saqtandyrýǵa aqy tóleý úshin, sondai-aq, jeke basqarýshy kompaniialarǵa investitsiialyq basqarýǵa berý úshin paidalanýǵa quqyqtary bar. BJZQ-da mindetti zeinetaqy jarnalary (MZJ) jáne (nemese) mindetti kásiptik zeinetaqy jarnalary (MKZJ) esebinen qalyptastyrylǵan zeinetaqy jinaqtary bar tómendegi adamdar zeinetaqy jinaqtarynyń bir bóligin óziniń, jubaiynyń (zaiybynyń) jaqyn týystarynyń turǵyn úi jaǵdailaryn jaqsartý maqsatynda jáne (nemese) ózderi nemese jubaiy (zaiyby) ne jaqyn týystary úshin emdelý aqysyn tóleý úshin paidalaný quqyǵyn qoldana alady:

1) olardyń zeinetaqy jinaqtarynyń somasy zeinetaqy jinaǵynyń belgilengen eń az jetkiliktilik sheginen asyp túsýi kerek. Bul rette birjolǵy zeinetaqy tólemi salymshynyń (alýshynyń) MZJ jáne (nemese) MKZJ esebinen zeinetaqy jinaqtarynyń somasy men ýákiletti operatordan elektrondyq habarlama alǵan kúnge Qazaqstan Respýblikasynyń Úkimeti bekitken Zeinetaqy jinaqtarynyń eń tómen jetkiliktilik shegin aiqyndaý ádistemesine sáikes eseptelgen zeinetaqy jinaqtarynyń eń tómen jetkiliktilik shegi arasyndaǵy aiyrma somasynan aspaýy tiis;

2) zeinetaqy mólsheri alýshynyń Qazaqstan Respýblikasynyń Úkimeti aiqyndaǵan tártippen belgilenetin 40 paiyzdan tómen emes deńgeidegi ortasha ailyq tabysyn almastyrý koeffitsientin qamtamasyz ete alýy kerek. Bul rette birjolǵy zeinetaqy tólemi ýákiletti operatordan bastapqy elektrondyq habarlamany alǵan kúnge salymshynyń (alýshynyń) MZJ jáne (nemese) MKZJ esebinen zeinetaqy jinaqtary mólsheriniń 50 paiyzynan aspaýǵa tiis;

3) saqtandyrý uiymymen zeinetaqy annýiteti shartyn jasasqandar;

Bul rette birjolǵy zeinetaqy tólemi salymshynyń (alýshynyń) jeke zeinetaqy shotyndaǵy MZJ jáne (nemese) MKZJ esebinen jinaqtalǵan zeinetaqy jinaǵynyń mólsherinen aspaýy qajet. Zeinetaqy jinaqtarynyń bir bóligin paidalaný quqyǵyn iske asyrý úshin azamattar, eń aldymen, ózderiniń zeinetaqy jinaqtaryn tekserip, BJZQ-daǵy jeke zeinetaqy shotynda alýǵa bolatyn somanyń bar ekenine kóz jetkizýleri tiis. BJZQ-daǵy zeinetaqy jinaqtaryn teksergennen keiin zeinetaqy jinaqtarynyń bir bóligin turǵyn úi jaǵdaiyn jaqsartýǵa jáne/nemese emdelýge paidalaný týraly sheshim qabyldaǵan salymshylar (alýshylar) arnaiy shot ashý úshin elektrondyq tsifrlyq qoltańbany (ETsQ) paidalana otyryp, birjolǵy zeinetaqy tólemine ótinish (budan ári-tólemge ótinish) berý úshin ýákiletti operatordyń internet – portaly arqyly ýákiletti operatorǵa júginýleri tiis. Salymshy (alýshy) birjolǵy zeinetaqy tólemin alǵan kezinde tóleitin jeke tabys salyǵyn (JTS) tóleý tásilin ózi tańdaýy tiis (jarnalardy BJZQ-ǵa aýdarǵan kezde JTS alynbaitynyn esterińizge salamyz).

Ol ýákiletti operatorǵa tólemge ótinish bergen kezinde JTS ustap qalý týraly ótinishke tańdaǵan tásildi kórsetip, ETsQ arqyly qol qoiý jolymen iske asyrady. Iaǵni, azamattar BJZQ-ǵa JTS birjolǵy zeinetaqy tólemi somasynan qai ýaqytta: tólem sátinde tolyq kólemde dereý nemese JTS keiinge qaldyrylǵan kezeńde ustap qalý (zeinetaqy tólemderiniń kestesi boiynsha zeinetaqy jasyna jetken kezde ai saiyn teń úlestermen) kerektigin ózderi kórsetedi. Ýákiletti operator 2 (eki) jumys kúni ishinde BJZQ-ǵa elektrondyq habarlama jiberedi, onda tólemge qabyldanǵan ótinish týraly málimetter, onyń ishinde alý maqsaty, TAÁ, týǵan kúni, JSN, salymshy (alýshy) aiqyndaǵan mólsherdegi birjolǵy zeinetaqy tóleminiń somasy, JTS ustap qalý tásili týraly málimetter qamtylady, sondai-aq, salymshynyń (alýshynyń) ETsQ qoiylǵan JTS ustap qalý týraly ótinishi elektrondyq habarlamaǵa qosa beriletin bolady. BJZQ ýákiletti operatordan elektrondyq habarlama alǵannan keiin 5 jumys kúni ishinde ýákiletti operatorǵa salymshynyń (alýshynyń) birjolǵy zeinetaqy tóleminiń somasyn aýdarady, ol óz kezeginde bul somany salymshynyń (alýshynyń) arnaiy shotyna aýdarady. Birjolǵy zeinetaqy tóleminiń somasy ýákiletti operatorda («Otbasy bank» AQ) ashylǵan salymshynyń (alýshynyń) arnaiy shotynda 45 jumys kúninen aspaityn merzim ishinde saqtalady. Osy merzim ishinde salymshy (alýshy) ýákiletti operatorǵa nysanaly maqsattar boiynsha qujattaryn usynýy tiis.

Eger ol kórsetilgen merzimderde usynylmaǵan jaǵdaida, ýákiletti operator birjolǵy zeinetaqy tóleminiń somasyn BJZQ-ǵa qaitarýǵa tiis, Qor ol somany salymshynyń (alýshynyń) jeke zeinetaqy shotyna esepteidi. Osylaisha azamattardyń turǵyn úi jaǵdailaryn jaqsartý jáne (nemese) emdelýge aqy tóleý máseleleri boiynsha barlyq ótinishteri ýákiletti operatorǵa «bir tereze» qaǵidaty boiynsha kelip túsedi jáne qaralady. Azamattar tarapynan BJZQ-ǵa jeke ótinish berý talap etilmeidi. Tek salymshylar BJZQ-dan alýǵa bolatyn zeinetaqy jinaqtarynyń somasy týraly málimetterdi óz betinshe onlain tártibimen alýlary kerek. Zeinetaqy jinaqtaryn turǵyn úi jaǵdailaryn jaqsartý jáne (nemese) emdelýge aqy tóleý maqsatynda alýdan basqa, 2021 jyldan bastap azamattar túrli investitsiialyq strategiialardy usynatyn investitsiialyq portfeldi basqarýshylardy (IPB) derbes tańdaý arqyly MZJ jáne (nemese) MKZJ esebinen ózderiniń zeinetaqy jinaqtaryn basqarýǵa qatysa alady.

Zeinetaqy jinaqtarynyń bir bóligin IPB-ǵa aýdarý úshin salymshy BJZQ-nyń óńirlik keńselerine jeke ózi júginý jolymen nemese elektrondyq tsifrlyq qoltańbany paidalana otyryp, BJZQ-nyń internet-resýrsy arqyly qashyqtyqtan BJZQ-nyń ishki qujatynda belgilengen nysan boiynsha ótinish berýi qajet. Zeinetaqy jinaqtarynyń bir bóligin IPB-ǵa aýdarý úshin paidalaný quqyǵyn BJZQ zeinetaqy aktivterin senimgerlikpen basqarý týraly sharttar, sondai-aq, kastodiandyq sharttar jasasatyn, Qazaqstan Respýblikasynyń Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi aiqyndaǵan, Qazaqstannyń qarjy naryǵynda IPB retinde paida bolǵannan keiin ǵana qoldanýǵa bolatynyna nazar aýdarylmaq.

Eske salsaq, 2 qańtarda QR Prezidenti Qasym-Jomart Toqaev zeinetaqy jinaǵynyń bir bóligin maqsatty paidalanýǵa qatysty zańǵa qol qoidy. Qazaqstandyqtardyń zeinetaqy jinaqtaryn paidalaný úshin jańartylǵan «jetkiliktilik shegi» jariialandy. Zeinetaqy jinaǵyn baspanaǵa jumsaýǵa arnalǵan onlain-platforma iske qosylady. Zeinetaqy jinaǵynan alýǵa bolatyn soma BJZQ saitynda avtomatty túrde kórsetiledi.