«Uly dala tarihy men rýhyn bolashaqqa jalǵaǵan...»

«Uly dala tarihy men rýhyn bolashaqqa jalǵaǵan...»

27 qarasha kúni M.Jumabaev atyndaǵy Aqmola oblystyq ámbebap ǵylymi kitaphanasynda «Rýhani jańǵyrý» memlekettik baǵdarlamasyn júzege asyrý aiasynda tarihshy, jazýshy-dramatýrg, pedagog, etnograf, ǵalym Jambyl Omaruly Artyqbaevtyń «Uly dala tarihy men rýhyn bolashaqqa jalǵaǵan...» atty shyǵarmashylyq keshi ótti jáne avtordyń «Abylai han» atty jańa kitabynyń tusaýy kesildi.

Jambyl Omaruly Artyqbaev dramatýrgiia, ólketaný, etnologiia salalarynda eńbek etken. 2017 jyly Jambyl Omaruly «Qazaqstan ózbekteri» jáne «Etnologiia i etnografiia» atty eńbekteri úshin Qazaqstan Assambleiasynyń «Birlik» medalimen jáne «Qazaqstan ǵylymyna sińirgen eńbegi úshin» medalimen marapattalǵan. 2009 jyldan bastap L.N. Gýmilev atyndaǵy Eýraziia Ulttyq ýniversitetiniń «Arheologiia jáne etnologiia» kafedrasynyń professory jáne Eýraziia zertteý ortalyǵynyń jetekshi ǵylymi qyzmetkeri, tarih ǵylymdarynyń doktory.

Alystan at terletip kelgen Jambyl Omaruly Artyqbaevtyń keshine atyna syrttai qanyq oqyrmany kóp jinaldy. Oǵan Kókshetaý qalasynyń ziialy qaýym ókilderi, Sh. Ýálihanov atyndaǵy memlekettik ýniversitetiniń, jáne qalalyq bilim bóliminiń tarihshylary, Kókshetaý tehnikalyq institýtynyń oqytýshylary men shákirtteri, joǵary oqý oryndarynyń stýdentteri, kitaphanashylar, BAQ ókilderi qatysty.

Is-sharanyń maqsaty - «Rýhani jańǵyrý» memlekettik baǵdarlamasyn júzege asyrý, ǵalym men oqyrman arasyndaǵy bailanysty nyǵaitý, Jambyl Omaruly Artyqbaevtyń shyǵarmashylyǵyn qalyń oqyrmanǵa tanytý, nasihattaý.

Óziniń ádemi áńgimesinde Jambyl Omaruly tarihty zertteýdiń mańyzdylyǵy týraly egjei-tegjeili aityp berdi jáne ol osyndai tanymal tulǵaǵa arnalǵan kitapty nege jazǵanyn túsindirip berdi.

«Qazaq halqynyń baǵyna týǵan dańqty tulǵa, memleket jáne qoǵam qairatkeri Abylai han oqyrman qaýym úshin taǵylymdy. Adamzat tarihynda taǵdyrdyń jazýymen, óziniń qairatkerlik qarymymen ózi ómir súrgen ýaqytynyń belgisine ainalatyn sirek tulǵalar bar. HVIII ǵasyrda jan-jaqtan antalaǵan jaýlardyń tabanynyń astynda qalǵan Qazaq handyǵyn qaita jańǵyrtyp, ony Ortalyq Aziiadaǵy iri saiasi kúshke ainalyrǵan Abylai han osyndai sirek tulǵalardyń qatarynda. Árine, ár eldiń adamzattyń uly kóshinde óz oryny bar. Bul jaǵynan HVIII ǵasyrdaǵy Qazaq handyǵyn erte dúniede, orta ǵasyrlarda kári qurylyqty túgel iemdegen Eýraziia kóshpelileriniń uly imperiialarymen salystyra almaisyz. Abylai han HVIII-shi ǵasyrda ómir súrdi. Bul ǵasyr Eýraziia kóshpelileriniń jasampaz rýhynyń álsiregen, adamzat balasynyń tizginin Eýropanyń otyryqshy halyqtarynyń alǵan ýaqyty. Soǵan qaramastan Abylai zamanynda qazaq halqy óziniń memlekettiligin saqtaý úshin aýyr kúres júrgizdi» - dedi Jambyl Omaruly.

Kezdesýden buryn kitaphana úlken daiyndyq jumystaryn júrgizdi. Tarihshylarǵa kitap aldyn ala taratyldy, ony oqyǵan oqyrman avtorǵa ǵylymi – kópshilik basylymnyń mazmuny boiynsha naqty suraqtar qoiyp, sol kezdegi tarih týraly óz kózqarasyn bólisti. Sóz kezeginde ardagerler keńesiniń tóraǵasy Ǵosman Tóleǵul, qoǵam qairatkeri Murat qajy Ydyrysuly, tarih ǵylymdarynyń doktory, professor Qadyrjan Abýev, Sh. Ýálihanov atyndaǵy Kókshetaý Memlekettik Ýniversitetiniń filologiia ǵylymdarynyńkandidaty, dotsent Sábit Jámbek kitapty joǵary baǵalap, igi tilekterin bildirdi. Kezdesý tanymdyq turǵyda óte qyzyqty ótti.

«Sońǵy qazaq hany Kenesary týraly on seriialy film túsirgim keledi. Is tek Uly dalanyń sońǵy bileýshisi danyshpan tulǵanyń qurmetine ǵana emes. Sol ýaqyttyń geosaiasi ahýalyn qalpyna keltirýge kóp nazar aýdarǵym keledi» - degen avtor, aýditoriiamen óziniń shyǵarmashylyq josparlarymen de bólisti.

Jambyl Omaruly qaýmalaǵan oqyrmandaryna óziniń rizashylyǵyn bildirip, el aǵalaryna «Abylai han» atty kitabyn syilap, oblystyq kitaphanaǵa 50 tomdyq týyndysyn estelikke qaldyrdy.