27 قاراشا كٷنٸ م.جۇماباەۆ اتىنداعى اقمولا وبلىستىق ەمبەباپ عىلىمي كٸتاپحاناسىندا «رۋحاني جاڭعىرۋ» مەملەكەتتٸك باعدارلاماسىن جٷزەگە اسىرۋ اياسىندا تاريحشى, جازۋشى-دراماتۋرگ, پەداگوگ, ەتنوگراف, عالىم جامبىل ومارۇلى ارتىقباەۆتىڭ «ۇلى دالا تاريحى مەن رۋحىن بولاشاققا جالعاعان...» اتتى شىعارماشىلىق كەشٸ ٶتتٸ جەنە اۆتوردىڭ «ابىلاي حان» اتتى جاڭا كٸتابىنىڭ تۇساۋى كەسٸلدٸ.
جامبىل ومارۇلى ارتىقباەۆ دراماتۋرگييا, ٶلكەتانۋ, ەتنولوگييا سالالارىندا ەڭبەك ەتكەن. 2017 جىلى جامبىل ومارۇلى «قازاقستان ٶزبەكتەرٸ» جەنە «ەتنولوگييا ي ەتنوگرافييا» اتتى ەڭبەكتەرٸ ٷشٸن قازاقستان اسسامبلەياسىنىڭ «بٸرلٸك» مەدالٸمەن جەنە «قازاقستان عىلىمىنا سٸڭٸرگەن ەڭبەگٸ ٷشٸن» مەدالٸمەن ماراپاتتالعان. 2009 جىلدان باستاپ ل.ن. گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازييا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ «ارحەولوگييا جەنە ەتنولوگييا» كافەدراسىنىڭ پروفەسسورى جەنە ەۋرازييا زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ جەتەكشٸ عىلىمي قىزمەتكەرٸ, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى.
الىستان ات تەرلەتٸپ كەلگەن جامبىل ومارۇلى ارتىقباەۆتىڭ كەشٸنە اتىنا سىرتتاي قانىق وقىرمانى كٶپ جينالدى. وعان كٶكشەتاۋ قالاسىنىڭ زييالى قاۋىم ٶكٸلدەرٸ, ش. ۋەليحانوۆ اتىنداعى مەملەكەتتٸك ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ, جەنە قالالىق بٸلٸم بٶلٸمٸنٸڭ تاريحشىلارى, كٶكشەتاۋ تەحنيكالىق ينستيتۋتىنىڭ وقىتۋشىلارى مەن شەكٸرتتەرٸ, جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ستۋدەنتتەرٸ, كٸتاپحاناشىلار, باق ٶكٸلدەرٸ قاتىستى.
ٸس-شارانىڭ ماقساتى - «رۋحاني جاڭعىرۋ» مەملەكەتتٸك باعدارلاماسىن جٷزەگە اسىرۋ, عالىم مەن وقىرمان اراسىنداعى بايلانىستى نىعايتۋ, جامبىل ومارۇلى ارتىقباەۆتىڭ شىعارماشىلىعىن قالىڭ وقىرمانعا تانىتۋ, ناسيحاتتاۋ.
ٶزٸنٸڭ ەدەمٸ ەڭگٸمەسٸندە جامبىل ومارۇلى تاريحتى زەرتتەۋدٸڭ ماڭىزدىلىعى تۋرالى ەگجەي-تەگجەيلٸ ايتىپ بەردٸ جەنە ول وسىنداي تانىمال تۇلعاعا ارنالعان كٸتاپتى نەگە جازعانىن تٷسٸندٸرٸپ بەردٸ.
«قازاق حالقىنىڭ باعىنا تۋعان داڭقتى تۇلعا, مەملەكەت جەنە قوعام قايراتكەرٸ ابىلاي حان وقىرمان قاۋىم ٷشٸن تاعىلىمدى. ادامزات تاريحىندا تاعدىردىڭ جازۋىمەن, ٶزٸنٸڭ قايراتكەرلٸك قارىمىمەن ٶزٸ ٶمٸر سٷرگەن ۋاقىتىنىڭ بەلگٸسٸنە اينالاتىن سيرەك تۇلعالار بار. حVٸٸٸ عاسىردا جان-جاقتان انتالاعان جاۋلاردىڭ تابانىنىڭ استىندا قالعان قازاق حاندىعىن قايتا جاڭعىرتىپ, ونى ورتالىق ازيياداعى ٸرٸ ساياسي كٷشكە اينالىرعان ابىلاي حان وسىنداي سيرەك تۇلعالاردىڭ قاتارىندا. ەرينە, ەر ەلدٸڭ ادامزاتتىڭ ۇلى كٶشٸندە ٶز ورىنى بار. بۇل جاعىنان حVٸٸٸ عاسىرداعى قازاق حاندىعىن ەرتە دٷنيەدە, ورتا عاسىرلاردا كەرٸ قۇرىلىقتى تٷگەل يەمدەگەن ەۋرازييا كٶشپەلٸلەرٸنٸڭ ۇلى يمپەرييالارىمەن سالىستىرا المايسىز. ابىلاي حان حVٸٸٸ-شٸ عاسىردا ٶمٸر سٷردٸ. بۇل عاسىر ەۋرازييا كٶشپەلٸلەرٸنٸڭ جاسامپاز رۋحىنىڭ ەلسٸرەگەن, ادامزات بالاسىنىڭ تٸزگٸنٸن ەۋروپانىڭ وتىرىقشى حالىقتارىنىڭ العان ۋاقىتى. سوعان قاراماستان ابىلاي زامانىندا قازاق حالقى ٶزٸنٸڭ مەملەكەتتٸلٸگٸن ساقتاۋ ٷشٸن اۋىر كٷرەس جٷرگٸزدٸ» - دەدٸ جامبىل ومارۇلى.
كەزدەسۋدەن بۇرىن كٸتاپحانا ٷلكەن دايىندىق جۇمىستارىن جٷرگٸزدٸ. تاريحشىلارعا كٸتاپ الدىن الا تاراتىلدى, ونى وقىعان وقىرمان اۆتورعا عىلىمي – كٶپشٸلٸك باسىلىمنىڭ مازمۇنى بويىنشا ناقتى سۇراقتار قويىپ, سول كەزدەگٸ تاريح تۋرالى ٶز كٶزقاراسىن بٶلٸستٸ. سٶز كەزەگٸندە ارداگەرلەر كەڭەسٸنٸڭ تٶراعاسى عوسمان تٶلەعۇل, قوعام قايراتكەرٸ مۇرات قاجى ىدىرىسۇلى, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور قادىرجان ابۋەۆ, ش. ۋەليحانوۆ اتىنداعى كٶكشەتاۋ مەملەكەتتٸك ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ فيلولوگييا عىلىمدارىنىڭكانديداتى, دوتسەنت سەبيت جەمبەك كٸتاپتى جوعارى باعالاپ, يگٸ تٸلەكتەرٸن بٸلدٸردٸ. كەزدەسۋ تانىمدىق تۇرعىدا ٶتە قىزىقتى ٶتتٸ.
«سوڭعى قازاق حانى كەنەسارى تۋرالى ون سەرييالى فيلم تٷسٸرگٸم كەلەدٸ. ٸس تەك ۇلى دالانىڭ سوڭعى بيلەۋشٸسٸ دانىشپان تۇلعانىڭ قۇرمەتٸنە عانا ەمەس. سول ۋاقىتتىڭ گەوساياسي احۋالىن قالپىنا كەلتٸرۋگە كٶپ نازار اۋدارعىم كەلەدٸ» - دەگەن اۆتور, اۋديتورييامەن ٶزٸنٸڭ شىعارماشىلىق جوسپارلارىمەن دە بٶلٸستٸ.
جامبىل ومارۇلى قاۋمالاعان وقىرماندارىنا ٶزٸنٸڭ ريزاشىلىعىن بٸلدٸرٸپ, ەل اعالارىنا «ابىلاي حان» اتتى كٸتابىن سىيلاپ, وبلىستىق كٸتاپحاناعا 50 تومدىق تۋىندىسىن ەستەلٸككە قالدىردى.
