QR Ulttyq banki teńgeniń dollarǵa qatysty álsireýiniń jáne rýblge qatysty nyǵaiýynyń sebepterin atady, dep habarlaidy "Ult aqparat".
Ulttyq bank tóraǵasynyń orynbasary Áliia Moldabekova valiýta baǵamdarynyń qalyptasýy syrtqy jáne ishki faktorlarǵa táýeldi ekenin atap ótti. Sonymen qatar keibir syrtqy faktorlar álemdik valiýtalardyń búkil klasy úshin júielik bolýy múmkin.
«Sońǵy ýaqytta táýekel dárejesiniń tómendeýi damýshy naryqtardan qorǵanys aktivteriniń paidasyna kapitaldyń áketilýine jáne tiisinshe kóptegen Emerging markets ulttyq valiýtalarynyń álsireýine alyp keldi. Olardyń arasynda «kóshbasshylar» da bar. Atap aitqanda, Resei rýbli», – dedi ol.
Budan bólek, investorlar qyzyǵýshylyǵynyń jahandyq tómendeýimen qatar rýblge jekelegen erekshe faktorlar da áser etti. Olardyń ishinde, Belarýstaǵy jaǵdai men Qarabaq qaqtyǵysy aimaǵyndaǵy ahýal aiasynda geosaiasi táýekelderdiń kúsheigenin, sondai-aq sanktsiialyq ritorikanyń shieleniskenin atap kórsetýge bolady.
«Jaǵymsyz faktorlardan basqa, rýbldi qoldaityn faktorlar da boldy. Úkimettiń valiýtalyq direktivasyna sáikes kompaniialarǵa memlekettiń qatysýymen taza valiýtalyq aktivter mólsherin shekteý tapsyryldy, bul qosymsha valiýta usynysyn týdyrady. Oǵan qosa, RFOB Sberbank aktsiialarynyń paketin satýdan túsken valiýta qaldyqtaryn satýǵa qaita oraldy. Jalpy rýbl jyl basynan beri dollarǵa qatysty 26,5%-ǵa álsiredi, bul rette tek qyrkúiekte ǵana 4,9%-ǵa álsiredi. Osy kezeńderde teńge tiisinshe 12,3%-ǵa jáne 2,8%-ǵa álsiredi», – dep atap ótti Áliia Moldabekova.
Ártúrli álsireý qarqyny tepe-teńdikke áser etti. Eger jyldyń basynda rýbldi 6,2 teńgege satyp alýǵa bolatyn bolsa, sońǵy ýaqytta bir rýbldiń quny 5,5–5,6 teńgeni qurady.
Sonymen qatar, ol teńgeniń rýblge qatysty álsireýi yqtimaldyǵy týraly aitty.
«Resei Qazaqstannyń eń iri saýda áriptesi bolyp tabylatynyn eskere otyryp, teńge baǵamynyń qalyptasýyna rýbldiń aitarlyqtai áser etetini belgili. Biraq tek rýblge ǵana qysym jasaityn Reseige ǵana tán sanktsiialyq faktorlar teńgege áser etpeidi. Sondyqtan teńge baǵamynyń serpini rýbl serpinine ilese almaidy. Teńge baǵamy eń aldymen irgeli syrtqy jáne ishki faktorlar negizinde qalyptasatyn bolady, olardyń negizgisi munai baǵasy», – dedi bank ókili.
Onyń aitýynsha, qyrkúiekte QR Qarjy ministrliginiń obligatsiialary Resei naryǵynda sátti ornalastyryldy.
«Reseiden keletin import kólemi eksporttan edáýir asyp túsedi, bul importtaýshylar tarapynan rýblge turaqty suranysty týdyrady jáne ishki valiýta naryǵyndaǵy suranys pen usynystyń teńgerimsizdik sebepteriniń biri bolyp tabylady. Bul ekinshi deńgeidegi bankterdi tranzittik valiýta retinde AQSh dollaryn paidalana otyryp esep aiyrysýdy júzege asyrýǵa májbúr etedi», – dedi ol.
Ulttyq Bank teńge úshin negizgi irgeli faktor – munai naryǵyndaǵy ahýaldy da muqiiat qadaǵalap otyrady.
Aziia aimaǵyndaǵy satyp alýshylar úshin Arab Light negizgi surypyna qarasha aiynda Saýd Arabiiasynyń resmi baǵalardyń kóterilýi energetikalyq naryq úshin jaǵymdy jańalyq boldy.
«Alaida, munai baǵasynyń negizgi táýekelderi álemdik suranystyń kútilgennen baiaý qalpyna kelýi, pandemiiamen bailanysty jaǵdaidyń nasharlaýy, OPEK+ elderi keibir músheleriniń óndiris kvotalary boiynsha shekteýlerdi saqtamaýy jáne Liviiada munai óndirisin ishinara qalpyna keltirý bolyp qala beredi. Damýshy elder, ásirese munai eksporttaýshy elder men Qazaqstannyń saýda áriptesteri valiýtalarynyń serpini de teńge baǵamyna áser etetin bolady», – dedi Áliia Moldabekova.
