قر ۇلتتىق بانكٸ تەڭگەنٸڭ دوللارعا قاتىستى ەلسٸرەۋٸنٸڭ جەنە رۋبلگە قاتىستى نىعايۋىنىڭ سەبەپتەرٸن اتادى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
ۇلتتىق بانك تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى ەلييا مولدابەكوۆا ۆاليۋتا باعامدارىنىڭ قالىپتاسۋى سىرتقى جەنە ٸشكٸ فاكتورلارعا تەۋەلدٸ ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. سونىمەن قاتار كەيبٸر سىرتقى فاكتورلار ەلەمدٸك ۆاليۋتالاردىڭ بٷكٸل كلاسى ٷشٸن جٷيەلٸك بولۋى مٷمكٸن.
«سوڭعى ۋاقىتتا تەۋەكەل دەرەجەسٸنٸڭ تٶمەندەۋٸ دامۋشى نارىقتاردان قورعانىس اكتيۆتەرٸنٸڭ پايداسىنا كاپيتالدىڭ ەكەتٸلۋٸنە جەنە تيٸسٸنشە كٶپتەگەن Emerging markets ۇلتتىق ۆاليۋتالارىنىڭ ەلسٸرەۋٸنە الىپ كەلدٸ. ولاردىڭ اراسىندا «كٶشباسشىلار» دا بار. اتاپ ايتقاندا, رەسەي رۋبلٸ», – دەدٸ ول.
بۇدان بٶلەك, ينۆەستورلار قىزىعۋشىلىعىنىڭ جاھاندىق تٶمەندەۋٸمەن قاتار رۋبلگە جەكەلەگەن ەرەكشە فاكتورلار دا ەسەر ەتتٸ. ولاردىڭ ٸشٸندە, بەلارۋستاعى جاعداي مەن قاراباق قاقتىعىسى ايماعىنداعى احۋال اياسىندا گەوساياسي تەۋەكەلدەردٸڭ كٷشەيگەنٸن, سونداي-اق سانكتسييالىق ريتوريكانىڭ شيەلەنٸسكەنٸن اتاپ كٶرسەتۋگە بولادى.
«جاعىمسىز فاكتورلاردان باسقا, رۋبلدٸ قولدايتىن فاكتورلار دا بولدى. ٷكٸمەتتٸڭ ۆاليۋتالىق ديرەكتيۆاسىنا سەيكەس كومپانييالارعا مەملەكەتتٸڭ قاتىسۋىمەن تازا ۆاليۋتالىق اكتيۆتەر مٶلشەرٸن شەكتەۋ تاپسىرىلدى, بۇل قوسىمشا ۆاليۋتا ۇسىنىسىن تۋدىرادى. وعان قوسا, رفوب سبەربانك اكتسييالارىنىڭ پاكەتٸن ساتۋدان تٷسكەن ۆاليۋتا قالدىقتارىن ساتۋعا قايتا ورالدى. جالپى رۋبل جىل باسىنان بەرٸ دوللارعا قاتىستى 26,5%-عا ەلسٸرەدٸ, بۇل رەتتە تەك قىركٷيەكتە عانا 4,9%-عا ەلسٸرەدٸ. وسى كەزەڭدەردە تەڭگە تيٸسٸنشە 12,3%-عا جەنە 2,8%-عا ەلسٸرەدٸ», – دەپ اتاپ ٶتتٸ ەلييا مولدابەكوۆا.
ەرتٷرلٸ ەلسٸرەۋ قارقىنى تەپە-تەڭدٸككە ەسەر ەتتٸ. ەگەر جىلدىڭ باسىندا رۋبلدٸ 6,2 تەڭگەگە ساتىپ الۋعا بولاتىن بولسا, سوڭعى ۋاقىتتا بٸر رۋبلدٸڭ قۇنى 5,5–5,6 تەڭگەنٸ قۇرادى.
سونىمەن قاتار, ول تەڭگەنٸڭ رۋبلگە قاتىستى ەلسٸرەۋٸ ىقتيمالدىعى تۋرالى ايتتى.
«رەسەي قازاقستاننىڭ ەڭ ٸرٸ ساۋدا ەرٸپتەسٸ بولىپ تابىلاتىنىن ەسكەرە وتىرىپ, تەڭگە باعامىنىڭ قالىپتاسۋىنا رۋبلدٸڭ ايتارلىقتاي ەسەر ەتەتٸنٸ بەلگٸلٸ. بٸراق تەك رۋبلگە عانا قىسىم جاسايتىن رەسەيگە عانا تەن سانكتسييالىق فاكتورلار تەڭگەگە ەسەر ەتپەيدٸ. سوندىقتان تەڭگە باعامىنىڭ سەرپٸنٸ رۋبل سەرپٸنٸنە ٸلەسە المايدى. تەڭگە باعامى ەڭ الدىمەن ٸرگەلٸ سىرتقى جەنە ٸشكٸ فاكتورلار نەگٸزٸندە قالىپتاساتىن بولادى, ولاردىڭ نەگٸزگٸسٸ مۇناي باعاسى», – دەدٸ بانك ٶكٸلٸ.
ونىڭ ايتۋىنشا, قىركٷيەكتە قر قارجى مينيسترلٸگٸنٸڭ وبليگاتسييالارى رەسەي نارىعىندا سەتتٸ ورنالاستىرىلدى.
«رەسەيدەن كەلەتٸن يمپورت كٶلەمٸ ەكسپورتتان ەدەۋٸر اسىپ تٷسەدٸ, بۇل يمپورتتاۋشىلار تاراپىنان رۋبلگە تۇراقتى سۇرانىستى تۋدىرادى جەنە ٸشكٸ ۆاليۋتا نارىعىنداعى سۇرانىس پەن ۇسىنىستىڭ تەڭگەرٸمسٸزدٸك سەبەپتەرٸنٸڭ بٸرٸ بولىپ تابىلادى. بۇل ەكٸنشٸ دەڭگەيدەگٸ بانكتەردٸ ترانزيتتٸك ۆاليۋتا رەتٸندە اقش دوللارىن پايدالانا وتىرىپ ەسەپ ايىرىسۋدى جٷزەگە اسىرۋعا مەجبٷر ەتەدٸ», – دەدٸ ول.
ۇلتتىق بانك تەڭگە ٷشٸن نەگٸزگٸ ٸرگەلٸ فاكتور – مۇناي نارىعىنداعى احۋالدى دا مۇقييات قاداعالاپ وتىرادى.
ازييا ايماعىنداعى ساتىپ الۋشىلار ٷشٸن Arab Light نەگٸزگٸ سۇرىپىنا قاراشا ايىندا ساۋد ارابيياسىنىڭ رەسمي باعالاردىڭ كٶتەرٸلۋٸ ەنەرگەتيكالىق نارىق ٷشٸن جاعىمدى جاڭالىق بولدى.
«الايدا, مۇناي باعاسىنىڭ نەگٸزگٸ تەۋەكەلدەرٸ ەلەمدٸك سۇرانىستىڭ كٷتٸلگەننەن باياۋ قالپىنا كەلۋٸ, پاندەمييامەن بايلانىستى جاعدايدىڭ ناشارلاۋى, وپەك+ ەلدەرٸ كەيبٸر مٷشەلەرٸنٸڭ ٶندٸرٸس كۆوتالارى بويىنشا شەكتەۋلەردٸ ساقتاماۋى جەنە ليۆييادا مۇناي ٶندٸرٸسٸن ٸشٸنارا قالپىنا كەلتٸرۋ بولىپ قالا بەرەدٸ. دامۋشى ەلدەر, ەسٸرەسە مۇناي ەكسپورتتاۋشى ەلدەر مەن قازاقستاننىڭ ساۋدا ەرٸپتەستەرٸ ۆاليۋتالارىنىڭ سەرپٸنٸ دە تەڭگە باعامىنا ەسەر ەتەتٸن بولادى», – دەدٸ ەلييا مولدابەكوۆا.
