Ulttyq bank tóraǵasynyń keńesshisi Oljas Tóleýov Galymzhan baǵa monitoringi júiesi men aimaqtardaǵy infliatsiianyń qalyptasý erekshelikteri týraly aitty, dep habarlaidy QazAqparat.
Galymzhan – Ulttyq bank mamandary jasap shyǵarǵan jáne únemi jetildirip otyrǵan analitikalyq baǵdarlama. Bul qural eń aldymen infliatsiianyń proksi-indikatoryn qurý arqyly tutyný naryǵyndaǵy baǵany kún saiyn baqylaý úshin jáne sol kezdegi jaǵdaiǵa baǵa berý úshin paidalanylady.
Infliatsiialyq targetteý saiasatyn ustanatyn ortalyq bankter úshin qazirgi ýaqytta bolyp jatqan infliatsiialyq úrdisterdi baqylaý jáne taldaý mańyzdy ekeni anyq. Baǵanyń ózgerisine qatysty ýaqytyly aqparat alyp otyrsa, ár túrli daǵdarys kezinde áreket etip, qajet bolǵan jaǵdaida aqsha-kredit saiasaty boiynsha sheshimderdi ýaqytynda túzetýge múmkindik beredi. Biraq, solai bola tura, tutynýshy korzinasyndaǵy taýarlardyń baǵasyndaǵy ózgeriske jedel analiz jasaýdy tejep otyrǵan faktor – resmi baǵa statikasynyń jii jariialanýy.
«Máselen, aidyń sońynda Qazaqstanda tutyný baǵalarynyń indeksin Ulttyq statistika biýrosy jariialaidy, al áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlarynyń infliatsiiasy týraly málimetter apta saiyn usynylady. Bul óte mańyzdy jáne jedel aqparat. Alaida, jekelegen sátterde ekonomikalyq jaǵdaiǵa neǵurlym egjei-tegjeili jáne tiimdi taldaý júrgizý jetkiliksiz bolýy múmkin. Osyǵan bailanysty Galymzhan júiesi siiaqty zamanaýi ádister men quraldardyń qajettiligi týyndaidy», - deidi Oljas Tóleýov.
Onyń aitýysha, Galymzhan júiesiniń jumysy veb-skreping tehnologiiasyn qoldanýǵa negizdelgen, iaǵni, internettegi baǵalar týraly aqparat avtomattandyrylǵan tásilmen jinalady.
«Biz qazir júieniń ekinshi nusqasyn daiyndap jatyrmyz, ol Galymzhan 2.0 dep atalady. Ol ázirge synalyp jatyr. Baǵdarlama kún saiyn Qazaqstannyń 6 qalasyndaǵy ár túrli brendterdiń 16 resmi internet-resýrsynda bar 140 myńǵa jýyq azyq-túlik jáne tutyný taýarlaryn baqylaidy. Bul – Nur-Sultan, Almaty, Shymkent, Qaraǵandy, Pavlodar, Óskemen qalalary. Kóp uzamai soltústik pen batystaǵy qalalardy da qamtý oida bar. Sonymen, NWPT toby boiynsha biz baǵa indikatorlaryn tolyq biriktirý arqyly kún saiyn 19 taýar kategoriiasy boiynsha 5000 azyq-túlik taýarlary-ókilderi týraly aqparat jinaimyz. Iaǵni, orta eseppen NWPT sebetinen bir taýar sanatyna shamamen 263 ókil-taýardan keledi. Sonymen birge, 2018 jyly qurylǵan Galymzhan 1.0 júiesiniń birinshi nusqasynda tutyný sebeti ónimniń bir sanatyna tek bir taýardan kelgen. Ókiletti taýarlardyń neǵurlym kóp mólsherin qoldaný úlginiń reprezentativtiligin arttyrýǵa jáne sońǵy eseptelgen indeks dinamikasynyń qubylmalylyǵyn tómendetýge múmkindik berdi», - Ulttyq bank ókili.
Galymzhan júiesiniń jalpy maqsaty – belgili bir deńgeide Qazaqstandaǵy infliatsiialyq protsesterdiń dinamikasyn kórsetetin proksi-infliatsiia indikatoryn qurý ekenin atap ótken jón. Baǵalar týraly jinaqtalǵan málimetter olardy Qazaqstandaǵy tutynýshylyq infliatsiianyń jetekshi boljamy retinde paidalanýǵa múmkindik beredi.
«Galymzhan júiesindegi áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlary toby boiynsha biz jinaqtaǵan málimetterdi taldaý barysynda internet-dúkenderdiń málimetteri Ulttyq statistika biýrosynyń klassikalyq zertteý ádisimen belgilengen baǵalarmen salystyrǵanda tez ózgeretini anyqtaldy. Bul internet-dúkenderdegi taýar ainalymynyń joǵarylaýymen jáne baǵany jańartýǵa aiqyn shyǵyndardyń bolmaýymen bailanysty bolýy múmkin. Makroekonomikadaǵy bul qubylys «mázir effektisi» dep atalady», - deidi spiker.
Sonymen qatar, internet-dúkenderdegi baǵanyń ósý qarqyny kóp jaǵdaida bólshek saýda núktelerine qaraǵanda tómen ekenin baiqadyq. Boljam boiynsha, bul fakt óziniń jeke internet-dúkeniniń bolýy iri azyq-túlik tizbeginiń quzyretine bailanysty, munda túpkilikti ónimniń quny masshtabty únemdeýge bailanysty jalǵyz saýda núktelerimen salystyrǵanda tómen bolýy múmkin.
«Biz, sondai-aq, onlain-baǵanyń ózgerýi men Ulttyq statistika biýrosynyń klassikalyq zertteý ádisimen tirkelgen baǵalar arasyndaǵy ýaqyttyń artta qalýyn baiqadyq. Bul, óz kezeginde, Galymzhan júiesimen eseptelgen indikatordy jetekshi indikator retinde jáne áleýmettik mańyzdy ónim baǵalarynyń ózgerýi týraly resmi derekterdiń boljamy retinde paidalanýǵa múmkindik beredi», - deidi ol.
Galymzhan 2.0 júiesiniń artyqshylyǵy - naryqtaǵy aiaq asty kezeńderde baǵa dinamikasyna tereń taldaý júrgize alatynyn kórsetip otyr.
«Óz kezeginde, sarapshylar, akademiialyq orta men qarjy naryǵynyń qatysýshylary úshin júieniń nátijeleri mańyzdy aqparat kózine ainalýy múmkin, onyń negizinde infliatsiialyq protsesterge qatysty mańyzdy jáne egjei-tegjeili ǵylymi-qoldanbaly zertteýler júrgizýge bolady», - dep qortyndylady Oljas Tóleýov.
