Qazaqstan Respýblikasy Ulttyq bankiniń Aqsha-kredit saiasaty jónindegi komiteti bazalyq mólsherlemeni +/- 1,0 p.t. paiyzdyq dálizimen jyldyq 9,00% deńgeiinde belgileý týraly sheshim qabyldady, dep habarlaidy UB baspasóz qyzmeti.
Tiisinshe ótimdilikti usyný jónindegi turaqty qoljetimdi operatsiialar boiynsha mólsherleme 10,00% jáne ótimdilikti alý jónindegi turaqty qoljetimdi operatsiialar boiynsha mólsherleme – 8,00%bolady.
Sheshim naqty infliatsiianyń shamaly baiaýlaýyna qaramastan proinfliatsiialyq faktorlar áseriniń saqtalýymen negizdelgen. Baǵanyń ósý táýekelderi elektr energiiasyna tarifterdiń ósýine, benzin baǵasynyń joǵarylaýyna, memlekettik biýdjet ólshemderin naqtylaýǵa, azyq-túlik taýarlarynyń syrtqy baǵalary ósýiniń jalǵasýyna, saýda áriptes elderdegi infliatsiianyń jedeldeýine jáne vaktsina egýden týyndaǵan problemalar aiasynda álemde COVID-19-ǵa bailanysty ahýaldyń nasharlaý yqtimaldyǵynyń ulǵaiýyna bailanysty. Ishki sektorda suranystyń birtindep jandanýyn kórsete otyryp, iskerlik belsendiliktiń qalpyna kelý belgileri baiqaldy, buǵan halyqtyń naqty aqshalai kirisiniń ósýi yqpal etedi.
Azyq-túlik komponenti baǵanyń jyldyq ósý qarqynynyń 2021 jylǵy aqpandaǵy 11,6%-dan naýryzda 10,7%-ǵa deiin baiaýlaýyna qaramastan infliatsiiaǵa negizgi úlesin qosýdy jalǵastyrýda. Azyq-túlik taýarlarynyń qurylymynda azyq-túlik ónimderiniń basym bóligine baǵanyń jyldyq ósý qarqynynyń baiaýlaýy baiqalady, bul kóbinese suranystyń artýy jáne jetkizilimderdiń kidirisi aiasynda baǵanyń aitarlyqtai ósýi baiqalǵan 2020 jyldyń joǵary bazasymen túsindiriledi. Bul rette, jekelegen taýarlar (kúnbaǵys maiy, jumyrtqa) qunynyń jyldyq ósýi jalǵasýda.
Azyq-túlikke jatpaityn komponentter infliatsiiasy 2021 jylǵy aqpandaǵy 5,2%-dan 2021 jylǵy naýryzdaǵy 5,6%-ǵa deiin jedeldedi. Bul, atap aitqanda, aiaq kiim, kiim jáne benzin baǵasynyń kóterilýine bailanysty. Bul taýarlar buryn azyq-túlikke jatpaityn infliatsiiaǵa negizgi tejeýshi áser etken edi.
Aqyly qyzmetter baǵasynyń ósý qarqynynyń tómendeýi baiqalady. Bul komponenttiń infliatsiiasy 2020 jylǵy jeltoqsandaǵy 4,2%-dan 2021 jylǵy naýryzda 3,7%-ǵa deiin baiaýlady. Retteletin kommýnaldyq qyzmetterge jyldyq defliatsiia jáne turǵyn úidi jaldaý men kólik qyzmetteri baǵasynyń jyldyq ósý qarqynynyń baiaýlaýy tómendeýdiń negizgi faktorlary boldy.
Bazalyq infliatsiianyń ártúrli baǵalaýlary infliatsiialyq protsesterdiń basym túrde nysanaly dálizden joǵary qalyptasýyn kórsetedi. Ekonomikada jekelegen azyq-túlik taýarlaryna baǵanyń joǵary ósýi áli de saqtalyp keledi, al azyq-túlikke jatpaityn keibir taýarlar men qyzmetterge baǵanyń ósý serpini tutynýshylyq suranystyń birtindep qalpyna kelýin kórsetýi múmkin.
Infliatsiialyq kútýlerdiń joǵarylaýy baiqalady. 2021 jylǵy naýryzda bir jylǵa infliatsiiany sandyq baǵalaý 6,9% boldy (2021 jylǵy aqpanda 6,7%). Kelesi 12 ai ishinde qazirgi ósýdiń saqtalýyn ne baǵanyń neǵurlym jyldam ósýin kútetin respondentterdiń úlesi 44%-ǵa (2021 jylǵy aqpanda 42%) deiin joǵarylady.
Ishki ekonomikadaǵy ahýal birtindep jaqsaryp, Ulttyq Banktiń boljamdaryna sáikes damyp keledi (2021 jyly 3,4-3,7%-ǵa ósti). Qazaqstan ekonomikasy 2021 jylǵy birinshi toqsannyń qorytyndysy boiynsha jyldyq mánde 1,6%-ǵa qysqardy. Qańtarda IJÓ-niń tómendeýinen keiin aqpanda ekonomikanyń qysqarý qarqyny baiaýlady. Naýryzda IJÓ serpini ósý aimaǵyna ótti. Óńdeý ónerkásibi, qurylys, aqparat jáne bailanys, aýyl sharýashylyǵy jáne memlekettik sektor salalary turaqty ósýdi kórsetti. Taý-ken, saýda jáne kólik salalary IJÓ serpinine negizgi teris úles qosty.
2021 jylǵy qańtar-aqpanda halyqtyń naqty kirisi oń serpindi kórsetip, 3,3%-ǵa ósti. Kiristiń ósýi naqty jalaqy men zeinetaqy ósýiniń saqtalýyna bailanysty.
Syrtqy sektordaǵy ahýal belgisiz kúiinde qalyp otyr. Júrgizilip jatqan vaktsina egý jáne qosymsha qarjylyq qoldaý sharalaryn qabyldaý aiasynda birqatar elderde buryn boljanǵanǵa qaraǵanda álemdik ekonomikanyń kúshti ósýi kútilýde. HVQ 2021 jyly álemdik ekonomikanyń ósý boljamyn 5,5%-dan 6,0%-ǵa deiin, onyń ishinde Qazaqstannyń saýda áriptes elderiniń ekonomikasy arasynda: EO boiynsha – 4,2%-dan 4,4%-ǵa deiin, Qytai boiynsha – 8,1%-dan 8,4%-ǵa deiin, Resei boiynsha – 3,0%-dan 3,8%-ǵa deiin kóterdi. Sonymen birge 2021 jyldyń qazan aiyndaǵy baǵalaýymen salystyrǵanda, HVQ Qazaqstan ekonomikasynyń ósýin 3,0%-dan 3,2%-ǵa deiin qaita qarady.
Ónerkásip – ósýdiń negizgi draiverleriniń biri bolyp qalyp otyr. Bul rette álemdegi turaqsyz epidemiologiialyq ahýalǵa jáne virýstyń jańa shtammdarynyń paida bolýyna, damyǵan elderdegi infliatsiianyń jedeldeýine, sondai-aq geosaiasi shielenistiń kúsheiýine bailanysty álemdik suranystyń neǵurlym baiaý qalpyna kelý táýekeli saqtalýda.
Álemdik azyq-túlik naryqtarynda baǵa ósip keledi. FAO azyq-túlik baǵalarynyń indeksi qatarynan on aida ósip, 2021 jylǵy naýryzda 2014 jylǵy maýsymnan bastap eń joǵary mánge jetip, 118,5 tarmaq boldy. Bul ósimdik mailarynyń, et jáne sút ónimderiniń qymbattaýyna bailanysty.
Qazaqstannyń saýda áriptes elderinde infliatsiialyq protsesterdiń jedeldeýi baiqalady. Qytaida eki ailyq defliatsiiadan keiin baǵanyń ósýi qaita bastaldy. 2021 jylǵy naýryz qorytyndysy boiynsha jyldyq infliatsiia 0,4% boldy. EO-da 2021 jylǵy naýryzda baǵanyń ósýi 1,7%-ǵa deiin jedeldedi. Reseide suranystyń keńeiýi jaǵdaiynda infliatsiialyq qysymnyń joǵarylaýy aiasynda jyldyq infliatsiia jedeldep, 5,8% deńgeiinde qalyptasty.
Infliatsiialyq qysymnyń ósýi aiasynda Resei, Túrkiia, Braziliia, Ýkrainany qosa alǵanda, jekelegen damýshy elderdiń ortalyq bankteri 2021 jyly naýryzda monetarlyq talaptardy qatańdatty. Jyldyń basynan beri Reseidiń Ortalyq Banki negizgi mólsherlemeni 4,25%-dan 5,0%-ǵa deiin eki ret kóterdi.
Álemdik munai naryǵyndaǵy qazirgi jaǵdai jahandyq vaktsina egý baǵdarlamalary men negizgi elderdegi yntalandyrý toptamalaryn qoldaý kezinde jaqsaryp keledi. Brent surypty munaidyń baǵasy 2021 jylǵy sáýirdiń basynan bastap bir barrel úshin 62 AQSh dollarynan joǵary ustalýda. Tutynýdyń jedeldeýi aiasynda munai tapshylyǵynyń qalyptasýy qosymsha qoldaý faktory bolyp tabylady.
Tutynýdyń tez qalpyna kelýin eskere otyryp, halyqaralyq uiymdar óz boljamdaryn sál joǵarylatty. EIA baǵalaýy boiynsha, Brent surypty munaidyń ortasha jyldyq baǵasy 2021 jyly bir barrel úshin 62,3 AQSh dollar, 2022 jyly – bir barrel úshin 60,5 AQSh dollary bolady. Munai naryǵynyń bolashaqtaǵy damýynyń negizgi táýekelderi COVID-19 aýrýynyń odan ári serpinine, OPEK+ óndirisiniń ósý qarqynyna jáne Iran eksportynyń áleýetti ulǵaiýyna bailanysty.
Syrtqy jáne ishki proinfliatsiialyq táýekelderdi eskere otyryp, jyldyq infliatsiianyń odan ári baiaýlaýy neǵurlym baiaý qarqynmen júrýi múmkin. Elektr energiiasyna tarifterdiń kútiletin ósýi jáne respýblikalyq biýdjet shyǵysynyń basym túrde Ulttyq qordan 850 mlrd teńgege qosymsha nysanaly transfert bólý esebinen ulǵaiýy boljamnyń jańa talaptary bolyp tabylady, sondai-aq qysqa jáne orta merzimdi kezeńde infliatsiia traektoriiasyna áserdi baǵalaýdy talap etedi.
Bazalyq mólsherleme boiynsha kelesi sheshim aldaǵy «2021 jylǵy mamyr-maýsym» boljamdy raýndynyń nátijesine sai qabyldanady jáne infliatsiia men basqa makroekonomikalyq kórsetkishter boiynsha jańartylǵan boljamdarǵa, sondai-aq táýekelder teńgerimine negizdeledi.
Qazaqstan Respýblikasynyń Ulttyq Banki Aqsha-kredit saiasaty jónindegi komitetiniń bazalyq mólsherleme boiynsha kezekti josparly sheshimi 2021 jyly 7 maýsymda Nur-Sultan qalasynyń ýaqyty boiynsha 15:00-de jariialanady.
