Ulttyq bank Tóraǵasynyń orynbasary Áliia Moldabekova qazan aiynda álemdik deńgeidegi valiýta naryǵyna qatysty túsinik berdi, dep habarlaidy "Ult aqparat".
Onyń aitýynsha, birqatar elde COVID-19-ben aýyrǵandardyń kóbeiýi, Eýropada jańa karantindik sharalardyń engizilýi, odan qaldy AQSh-taǵy prezident sailaýyndaǵy belgisizdik - osynyń bári qazan aiynda álemdik deńgeide qarjy naryǵyna edáýir áser etti. Sol sebepti Ulttyq bank óz kezeginde teńge baǵamynyń turaqsyzdyǵyn ári kúrt qubylýyn boldyrmas úshin interventsiia jasaýǵa áreket etip baqty.
«Elimizdiń negizgi eksporttyq taýarlary úshin qazan qiyn bolǵanyn aita ketý kerek. Koronavirýstyń ekinshi tolqynynyń taralý táýekelin iske asyrý, sondai-aq Liviiadaǵy óndiristiń tez ósýi jáne AQSh-taǵy otyn qorynyń ósýi týraly habarlamalar munai baǵasyna teris áser etti. Qazannyń qorytyndysy boiynsha munai baǵasy bir barrel úshin 41 dollardan 37,5 dollarǵa deiin nemese 8,5%-ǵa tómendedi. Qazirgi kezde naryqtardyń nazary OPEK aliansynyń is-qimylyna aýdarylǵan. OPEK+ elderiniń budan buryn qoljetkizgen ýaǵdalastyǵyna sáikes 2021 jylǵy qańtardan bastap munaidy óndirýdi qysqartýdy birtindep azaitý jáne óndirý kvotasyn tiisinshe birtindep ulǵaitý usynylýda»,– deidi Áliia Moldabekova.
Alaida ekinshi serpin taralý aiasynda qarashanyń basynda baǵa belgileýlerge ishinara qoldaý kórsetken Resei men Saýd Arabiiasynan OPEK+ qoldanystaǵy shekteýlerdi uzartý múmkindigin qarastyrý, ne qosymsha qysqartýlar týraly habarlar paida boldy.
Kómirsýtegi naryǵyndaǵy serpin qazanda teńge úshin negizgi aiqyndaýysh faktor boldy. Munai baǵasymen qosa syrtqy naryqtardaǵy ortaq úrdister investorlardyń damýshy elderge degen qyzyǵýshylyǵyna áser etti, ol damýshy elder valiýtalarynyń serpinine, onyń ishinde teńgeni serpinine de áser etti. Ulttyq valiýtanyń baǵamy bir aida bir dollar úshin 432,66 teńgege deiin 0,2%-ǵa álsiredi.
Ekonomikany yntalandyrý resýrstary shekteýli bolýyna bailanysty pandemiia kóptegen damýshy elderdiń ekonomikasyna elelýli teris áser etýde. Alaida damýshy naryqtar boiynsha jaǵdai tán bolatyn ishki erekshelikterge qarai birkelki emes. Máselen, Latyn Amerika elderine qaraǵanda Aziia óńiriniń elderi salystyrmaly túrde tómen ólimdi, QHR men Ońtústik Koreiada ekonomikalyq belsendiliktiń qalpyna kelýin kórsete otyryp, pandemiianyń saldaryn barynsha oidaǵydai jeńip shyǵýda.
«Sonymen qosa osy valiýtalar serpininiń úilesimdigin qamtamasyz etetin damýshy naryqtarǵa aktivterdiń jekelegen synybyna siiaqty júieli áser etetin faktorlar bar. Damýshy elder valiýtalarynyń úilesimdigi jahandyq investorlardyń ortaq táýekel dárejesi arqyly siiaqty saýdalanatyn taýarlar men kórsetiletin qyzmetterdiń salystyrmaly baǵasy arqyly da belgilenýi múmkin. Iaǵni damýshy elderdiń valiýtalary jahandyq qunsyzdanýy jaǵdaiynda, álsiremegen valiýtalar jergilikti taýralar men kórsetiletin qyzmetter quny salystyrmaly túrde qymbattaýynan, sondai-aq saýda áriptesteriniń valiýtalary álsireýinen qysymnyń astynda qalady»,– dedi ol.
Qazanda teris syrtqy sentimenttiń jáne syrtqy faktorlardyń aiasynda damýshy naryqtardyń valiýtalary álsiredi: Túrik lirasy 8%-ǵa, Braziliia realy 2,3%-ǵa, Resei rýbli 2,2%-ǵa álsiredi.
«Teńge baǵamy damýshy naryqtardyń valiýtalary qatarynyń teris serpinine salystyrmaly túrde az ushyraǵysh, ol qarjy naryǵymyzda sheteldik portfeldik investitsiialardyń ákelinýi men áketilýiniń azdaǵan qubylmalyǵymen túsindiriledi»,– dedi Ulttyq bank tóraǵasynyń orynbasary.
Sonymen qatar, ol teńge baǵamynyń turaqsyzdyǵyn ári kúrt qubylýyn boldyrmas úshin Ulttyq banktiń jasaǵan interventsiiasy men ishki naryqqa syrtqy naryqtaǵy jaǵdaidyń áser etýi týraly aitty.
«Syrtqy naryqtardaǵy jaǵdai siiaqty, ótken aida teńge serpini ártúrli baǵytta boldy jáne ortasha qubylmalylyqpen sipattaldy. Alaida, qazannyń sońǵy kúnderinde energiia tasyǵyshtarǵa baǵanyń kúrt tómendeýi aiasynda teńgege aitarlyqtai qysym boldy. Aidyń sońǵy aptasynda munaidyń bir barreli qunynyń tómendeýi qarqyndy boldy jáne 2020 jylǵy sáýirden bastap barynsha nashar boldy, baǵa belgileýler 10,3%-ǵa tómendedi.Osy kezeńde valiýta naryǵynda valiýta usynysynyń kúrt tómendeýi jáne ótimdiliktiń tómendigi baiqaldy, osyǵan bailanysty Ulttyq bank valiýtalyq interventsiia júrgizdi, onyń kólemi 91,3 mln dollardy qurady, Ulttyq banktiń qatysýy jalpy naryqtyq serpinge kedergi keltirmedi»,– deidi spiker.
Valiýta naryǵy úshin qolaily faktorlardyń ishinde memlekettik baǵaly qaǵazdar naryǵyna beirezidentterdiń ákelinýiniń qaita bastalǵanyn atap ótý qajet. Qazanda mundai ákelinýdiń kólemi 71,8 mlrd teńgeni nemese shamamen 167 mln dollardy qurady.
