Jasandy intellekt adamdardyń kómeginsiz ózin jetildire bastaityn kez jaqyndap keledi. Álde biz osy dáýirge aiaq basyp úlgergenimizdi ańǵarmai qaldyq pa? Ne de bolsa, mashinalyq oqytý men úlken kólemdi derekter qoǵamǵa ózinshe áser etedi. Al zaman talabyna sai beiimdelip, tabysqa jetý úshin qandai uǵymdardy bilýimiz qajet?
Úlken kólemdi derekter men mashinalyq oqytý
Kompiýterlerdiń belgili bir qabileti bar. Aqparatty esinde saqtaidy. Esepteý ónimdiligi bar, keibireýi ózgelerge qaraǵanda bir mezgilde kóp operatsiia jasai alady.
Al dástúrli taldaý ádisteriniń shamasy jetpeitin orasan zor mólsherde derekter óńdeýge týra kelgende ne bolady? Bul – biz ómir súrip jatqan úlken derekter zamany.
Sońǵy ǵulama
Tomas Iang – 1773 pen 1829 jyldar aralyǵynda Londonda turǵan fizik. Jazýshy Endriý Robinson oǵan arnap «Bar dúnieni bilgen sońǵy adam» atty kitap jazǵan bolatyn.
Siz óte aqyldy kisi bolýyńyz múmkin, biraq qazirgi zamanda kún kórý úshin belgili bir salada mamandaný qajet. Jer betinde bári qolynan keletin adam qalǵan joq.
Álem tym kúrdelenip ketti, sondyqtan bárin bilýge tyrysýdyń máni de joq. Úlken kólemdi derekter degenimiz osy: dástúrli jolmen taldaýǵa murshamyz jetpeitin kóptegen aqparat bar ekenin jete túsiný. Dúnieniń ár bóligin jeke adamnyń aqyl-oiymen uǵý múmkin emes. Bul úlken másele jáne ony sheshýge avtomattandyrylǵan ádisterdi qoldana alatyn alǵyr adamdarǵa úlken múmkindikter ashylyp otyr.
Osyǵan aiqyn mysal retinde qor naryǵyn keltirýge bolady. Siz oǵan qatysty túgel aqparatty qarap, keide sátti saýda jasaýyńyz múmkin. Biraq sekýnd saiyn myńdaǵan mámile jasaityn kompiýterlik platformalarmen jarysa almaisyz. Osynshama kóp aqparatty taldaýǵa adamnyń miy jetpeidi.
Osyǵan qatysty búkil derekterdi kompiýterdiń kómeginsiz óńdeý múmkin emes.
Mashinalyq oqytýdyń mańyzy
Osyndai kezde mashinalyq oqytý qajet. Mashinalyq oqytý – jasandy intellekt, kompiýterlik baǵdarlamaý, biznes pen filosofiia bir jerde túiisken sala.
Bul degenimiz ne? Kózińizge bir nárse tússe, mysaly sizge qarai shapqan janýardy kórseńiz, sana-sezimińiz derekterdi óńdep, onyń jolynan ketý týraly sheshim qabyldaidy. Mashinalyq oqytý degenimiz – orasan zor derekterdi jinap, eń tiimdi sheshimge jetýdiń joldaryn izdeitin kompiýterler.
Mashinalar tez arada máseleni sheshýdiń alýan túrin qarastyra alady. Eger million amaly bolyp, arasynda tek jalǵyzy durys bolsa, kompiýterler onyń túgelin tekserip, júieli túrde túzý jolyn tabady.
«Áskeri oiyndar» filminde Pentagon Keńes Odaǵyna qarsy iadrolyq soǵysty modeldeýdi jasandy intellektke tapsyrǵan. Ol shabýyl jasaýdyń búkil múmkin túrin synap, «termoiadrolyq soǵysta jeńiske jetýdiń jalǵyz joly – ony bastamaý» dep jaýap berdi.
Bul óz ýaqytynan ozǵan film bolǵan. 1980 jyldary jasandy intellekt osyndai kúrdeli túiinge kele almas edi. Biraq qazirgi kezde mashinalyq oqytý rasynda da mańyzdy máselelerdi sheshe alady, ásirese biznes pen mádeniet salalarynda.
Belgili bir ónim, mysaly balǵalardy búkil álemde satatyn kompaniiany alaiyq. Ol taǵy bir jańa zaýyt salý jóninde sheshim qabyldaýy kerek.
Muny sheshýdiń bir joly 50 million chekti taldap, balǵalarǵa suranystyń artqan-artpaǵanyn bilý. Biraq osynshama chekti qaraýdyń ózine adamnyń búkil ómiri jetpeidi.
Al mashinalyq oqytý men úlken kólemdi derekter bul túitkildiń túiinin tarqata alady. Álemde osyndai kúrdeli másele jetip jatyr, osy quraldardyń kómegimen olardy sheshe bastadyq.
Derekterdi qorǵaý jóninde jalpy reglament
2018 jyly Eýropalyq Odaq derekterdi qorǵaý jóninde jalpy reglament qabyldady. Bul baǵdarlama jasaqtamalaryn shyǵarýshylar qaýymdastyǵynda úlken daý týǵyzdy. Kóbisi bul qujat mashinalyq oqytýdyń keibir túrlerin zańsyz qylǵanyn aitady.
Búkil jurt ózin qaýipsiz sezgisi keledi, eshkim jeke derekteriniń bóten qolǵa túsýin qalamaidy. Biraq bul tusta saiasi retteý keshigip qalady degen qaýip bar. Derekterdi qorǵaý jóninde jalpy reglamenttiń bir tujyrymdamasyna sai, ár adam ózine qatysty derekterdiń iesi sanalady jáne ony qai maqsatta jinap júrgenin bilýge quqyǵy bar.
Alaida mashinalyq oqytýǵa keletin bolsaq, kompiýterler bilinbeitin tásildermen adamdardy tani alady. Osyndai jaǵdaida, óz derekterimizdiń qaýipsizdigi jóninde senimimiz jalǵan bolýy múmkin. Mashinalyq oqytýdyń jasaqtamalary biz týraly málimetti jinap jatqanyn tipti ańǵara qalmaityn túrimiz bar.
Bir jaǵynan bul paidaly bolýy múmkin. Biliktiń qoǵamǵa tóngen qaýipterdi anyqtaý úshin mashinalyq oqytý taldaýyn qoldanýǵa zańdy negizi bar. Máselen áldebireý jarylǵysh zatty satyp aldy delik. Biraq ǵimaratty kim kókke ushyrǵanyn anyqtaý úshin bul aqparatty paidalanýǵa bolmaityn álemdi kózge elestetip kórińizshi. Árine, bul oiǵa syiymsyz, biraq bul qoǵam úlken kólemdi derekter men mashinalyq oqytýdyń saldaryn áli jiti túsinbeitinin kórsetip otyr.
Aqparattyq dáýir
Shynyn aitý kerek: álem – óte kúrdeli. Derekterdiń kóptegen túri bar jáne adamzat ony óńdeitin quraldardy jetildirip keledi.
Ne de bolsa biz aqparat pen derekter dáýirinde ómir súrip jatyrmyz. Bul nege ákeletinin áli eshkim bilmeidi. Biraq bárimiz de osy jolǵa qadam bastyq.
Maqalanyń túpnusqasy: medium.com
