جاساندى ينتەللەكت ادامداردىڭ كٶمەگٸنسٸز ٶزٸن جەتٸلدٸرە باستايتىن كەز جاقىنداپ كەلەدٸ. ەلدە بٸز وسى دەۋٸرگە اياق باسىپ ٷلگەرگەنٸمٸزدٸ اڭعارماي قالدىق پا? نە دە بولسا, ماشينالىق وقىتۋ مەن ٷلكەن كٶلەمدٸ دەرەكتەر قوعامعا ٶزٸنشە ەسەر ەتەدٸ. ال زامان تالابىنا ساي بەيٸمدەلٸپ, تابىسقا جەتۋ ٷشٸن قانداي ۇعىمداردى بٸلۋٸمٸز قاجەت?
ٷلكەن كٶلەمدٸ دەرەكتەر مەن ماشينالىق وقىتۋ
كومپيۋتەرلەردٸڭ بەلگٸلٸ بٸر قابٸلەتٸ بار. اقپاراتتى ەسٸندە ساقتايدى. ەسەپتەۋ ٶنٸمدٸلٸگٸ بار, كەيبٸرەۋٸ ٶزگەلەرگە قاراعاندا بٸر مەزگٸلدە كٶپ وپەراتسييا جاساي الادى.
ال دەستٷرلٸ تالداۋ ەدٸستەرٸنٸڭ شاماسى جەتپەيتٸن وراسان زور مٶلشەردە دەرەكتەر ٶڭدەۋگە تۋرا كەلگەندە نە بولادى? بۇل – بٸز ٶمٸر سٷرٸپ جاتقان ٷلكەن دەرەكتەر زامانى.
سوڭعى عۇلاما
توماس يانگ – 1773 پەن 1829 جىلدار ارالىعىندا لوندوندا تۇرعان فيزيك. جازۋشى ەندريۋ روبينسون وعان ارناپ «بار دٷنيەنٸ بٸلگەن سوڭعى ادام» اتتى كٸتاپ جازعان بولاتىن.
سٸز ٶتە اقىلدى كٸسٸ بولۋىڭىز مٷمكٸن, بٸراق قازٸرگٸ زاماندا كٷن كٶرۋ ٷشٸن بەلگٸلٸ بٸر سالادا ماماندانۋ قاجەت. جەر بەتٸندە بەرٸ قولىنان كەلەتٸن ادام قالعان جوق.
ەلەم تىم كٷردەلەنٸپ كەتتٸ, سوندىقتان بەرٸن بٸلۋگە تىرىسۋدىڭ مەنٸ دە جوق. ٷلكەن كٶلەمدٸ دەرەكتەر دەگەنٸمٸز وسى: دەستٷرلٸ جولمەن تالداۋعا مۇرشامىز جەتپەيتٸن كٶپتەگەن اقپارات بار ەكەنٸن جەتە تٷسٸنۋ. دٷنيەنٸڭ ەر بٶلٸگٸن جەكە ادامنىڭ اقىل-ويىمەن ۇعۋ مٷمكٸن ەمەس. بۇل ٷلكەن مەسەلە جەنە ونى شەشۋگە اۆتوماتتاندىرىلعان ەدٸستەردٸ قولدانا الاتىن العىر ادامدارعا ٷلكەن مٷمكٸندٸكتەر اشىلىپ وتىر.
وسىعان ايقىن مىسال رەتٸندە قور نارىعىن كەلتٸرۋگە بولادى. سٸز وعان قاتىستى تٷگەل اقپاراتتى قاراپ, كەيدە سەتتٸ ساۋدا جاساۋىڭىز مٷمكٸن. بٸراق سەكۋند سايىن مىڭداعان مەمٸلە جاسايتىن كومپيۋتەرلٸك پلاتفورمالارمەن جارىسا المايسىز. وسىنشاما كٶپ اقپاراتتى تالداۋعا ادامنىڭ ميى جەتپەيدٸ.
وسىعان قاتىستى بٷكٸل دەرەكتەردٸ كومپيۋتەردٸڭ كٶمەگٸنسٸز ٶڭدەۋ مٷمكٸن ەمەس.
ماشينالىق وقىتۋدىڭ ماڭىزى
وسىنداي كەزدە ماشينالىق وقىتۋ قاجەت. ماشينالىق وقىتۋ – جاساندى ينتەللەكت, كومپيۋتەرلٸك باعدارلاماۋ, بيزنەس پەن فيلوسوفييا بٸر جەردە تٷيٸسكەن سالا.
بۇل دەگەنٸمٸز نە? كٶزٸڭٸزگە بٸر نەرسە تٷسسە, مىسالى سٸزگە قاراي شاپقان جانۋاردى كٶرسەڭٸز, سانا-سەزٸمٸڭٸز دەرەكتەردٸ ٶڭدەپ, ونىڭ جولىنان كەتۋ تۋرالى شەشٸم قابىلدايدى. ماشينالىق وقىتۋ دەگەنٸمٸز – وراسان زور دەرەكتەردٸ جيناپ, ەڭ تيٸمدٸ شەشٸمگە جەتۋدٸڭ جولدارىن ٸزدەيتٸن كومپيۋتەرلەر.
ماشينالار تەز ارادا مەسەلەنٸ شەشۋدٸڭ الۋان تٷرٸن قاراستىرا الادى. ەگەر ميلليون امالى بولىپ, اراسىندا تەك جالعىزى دۇرىس بولسا, كومپيۋتەرلەر ونىڭ تٷگەلٸن تەكسەرٸپ, جٷيەلٸ تٷردە تٷزۋ جولىن تابادى.
«ەسكەري ويىندار» فيلمٸندە پەنتاگون كەڭەس وداعىنا قارسى يادرولىق سوعىستى مودەلدەۋدٸ جاساندى ينتەللەكتكە تاپسىرعان. ول شابۋىل جاساۋدىڭ بٷكٸل مٷمكٸن تٷرٸن سىناپ, «تەرمويادرولىق سوعىستا جەڭٸسكە جەتۋدٸڭ جالعىز جولى – ونى باستاماۋ» دەپ جاۋاپ بەردٸ.
بۇل ٶز ۋاقىتىنان وزعان فيلم بولعان. 1980 جىلدارى جاساندى ينتەللەكت وسىنداي كٷردەلٸ تٷيٸنگە كەلە الماس ەدٸ. بٸراق قازٸرگٸ كەزدە ماشينالىق وقىتۋ راسىندا دا ماڭىزدى مەسەلەلەردٸ شەشە الادى, ەسٸرەسە بيزنەس پەن مەدەنيەت سالالارىندا.
بەلگٸلٸ بٸر ٶنٸم, مىسالى بالعالاردى بٷكٸل ەلەمدە ساتاتىن كومپانييانى الايىق. ول تاعى بٸر جاڭا زاۋىت سالۋ جٶنٸندە شەشٸم قابىلداۋى كەرەك.
مۇنى شەشۋدٸڭ بٸر جولى 50 ميلليون چەكتٸ تالداپ, بالعالارعا سۇرانىستىڭ ارتقان-ارتپاعانىن بٸلۋ. بٸراق وسىنشاما چەكتٸ قاراۋدىڭ ٶزٸنە ادامنىڭ بٷكٸل ٶمٸرٸ جەتپەيدٸ.
ال ماشينالىق وقىتۋ مەن ٷلكەن كٶلەمدٸ دەرەكتەر بۇل تٷيتكٸلدٸڭ تٷيٸنٸن تارقاتا الادى. ەلەمدە وسىنداي كٷردەلٸ مەسەلە جەتٸپ جاتىر, وسى قۇرالداردىڭ كٶمەگٸمەن ولاردى شەشە باستادىق.
دەرەكتەردٸ قورعاۋ جٶنٸندە جالپى رەگلامەنت
2018 جىلى ەۋروپالىق وداق دەرەكتەردٸ قورعاۋ جٶنٸندە جالپى رەگلامەنت قابىلدادى. بۇل باعدارلاما جاساقتامالارىن شىعارۋشىلار قاۋىمداستىعىندا ٷلكەن داۋ تۋعىزدى. كٶبٸسٸ بۇل قۇجات ماشينالىق وقىتۋدىڭ كەيبٸر تٷرلەرٸن زاڭسىز قىلعانىن ايتادى.
بٷكٸل جۇرت ٶزٸن قاۋٸپسٸز سەزگٸسٸ كەلەدٸ, ەشكٸم جەكە دەرەكتەرٸنٸڭ بٶتەن قولعا تٷسۋٸن قالامايدى. بٸراق بۇل تۇستا ساياسي رەتتەۋ كەشٸگٸپ قالادى دەگەن قاۋٸپ بار. دەرەكتەردٸ قورعاۋ جٶنٸندە جالپى رەگلامەنتتٸڭ بٸر تۇجىرىمداماسىنا ساي, ەر ادام ٶزٸنە قاتىستى دەرەكتەردٸڭ يەسٸ سانالادى جەنە ونى قاي ماقساتتا جيناپ جٷرگەنٸن بٸلۋگە قۇقىعى بار.
الايدا ماشينالىق وقىتۋعا كەلەتٸن بولساق, كومپيۋتەرلەر بٸلٸنبەيتٸن تەسٸلدەرمەن ادامداردى تاني الادى. وسىنداي جاعدايدا, ٶز دەرەكتەرٸمٸزدٸڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸ جٶنٸندە سەنٸمٸمٸز جالعان بولۋى مٷمكٸن. ماشينالىق وقىتۋدىڭ جاساقتامالارى بٸز تۋرالى مەلٸمەتتٸ جيناپ جاتقانىن تٸپتٸ اڭعارا قالمايتىن تٷرٸمٸز بار.
بٸر جاعىنان بۇل پايدالى بولۋى مٷمكٸن. بيلٸكتٸڭ قوعامعا تٶنگەن قاۋٸپتەردٸ انىقتاۋ ٷشٸن ماشينالىق وقىتۋ تالداۋىن قولدانۋعا زاڭدى نەگٸزٸ بار. مەسەلەن ەلدەبٸرەۋ جارىلعىش زاتتى ساتىپ الدى دەلٸك. بٸراق عيماراتتى كٸم كٶككە ۇشىرعانىن انىقتاۋ ٷشٸن بۇل اقپاراتتى پايدالانۋعا بولمايتىن ەلەمدٸ كٶزگە ەلەستەتٸپ كٶرٸڭٸزشٸ. ەرينە, بۇل ويعا سىيىمسىز, بٸراق بۇل قوعام ٷلكەن كٶلەمدٸ دەرەكتەر مەن ماشينالىق وقىتۋدىڭ سالدارىن ەلٸ جٸتٸ تٷسٸنبەيتٸنٸن كٶرسەتٸپ وتىر.
اقپاراتتىق دەۋٸر
شىنىن ايتۋ كەرەك: ەلەم – ٶتە كٷردەلٸ. دەرەكتەردٸڭ كٶپتەگەن تٷرٸ بار جەنە ادامزات ونى ٶڭدەيتٸن قۇرالداردى جەتٸلدٸرٸپ كەلەدٸ.
نە دە بولسا بٸز اقپارات پەن دەرەكتەر دەۋٸرٸندە ٶمٸر سٷرٸپ جاتىرمىز. بۇل نەگە ەكەلەتٸنٸن ەلٸ ەشكٸم بٸلمەيدٸ. بٸراق بەرٸمٸز دە وسى جولعا قادام باستىق.
ماقالانىڭ تٷپنۇسقاسى: medium.com
