Mańǵystaý óńirinde túie sharýashylyǵynyń bolashaǵy jarqyn. Ol úshin birlesken kásiporyndar quryp, jergilikti kásipkerlerdiń bilimderin jetildirý, sút jáne et ónimderine suranysty arttyrýǵa jumystanady. Sondai-aq, túie sútiniń eksportqa shyǵatyn kúni alys emes. Bul týraly «Mańǵystaý indýstrialdyq palatasy» zańdy tulǵalar birlestigi tóraǵasynyń keńesshisi Nurbol Oqýov málimdedi, dep habarlaidy "Ult aqparat".
QR Ulttyq ekonomika ministrligi Statistika komitetiniń resmi saitynda jariialanǵan aqparatqa kóz júgirtsek, elimiz boiynsha túie basynyń 30% Mańǵystaýda shoǵyrlanǵan, iaǵni 179.800 túieniń búginde 48.700 Mańǵystaý óńirinde ósiriledi eken. Bul resmi derek, al resmi emes derekke sensek, respýblikadaǵy túie sanynyń 50 paiyzdan astamyn osy Mańǵystaýdan tabýǵa bolady. Onyń ústine túieniń erekshe qasieti - shól jáne shóleit jerlerdiń qatań jaǵdailaryna tózimdiligi. Al Mańǵystaý - shóldi aimaq, jergilikti sharýa qojalyqtary da kóbine túie ósirýmen ainalysqandy jón sanaidy.
Aita ketý kerek, Mańǵystaý óńirinde aýyl sharýashylyǵynyń aqsap turǵan tustary joq emes. Jergilikti kásipkerler, ásirese shalǵaida mal sharýashylyǵymen ainalysatyndar et nemese sút ónimderin sata almai álek. Maldyń júnin tapsyrýdyń ózi kóp jaǵdaida qiynǵa soǵady. Túie sútine sýbsidiia qarastyrylmaǵan.
Osy máselelerdiń sheshý joldaryn Mańǵystaý indýstrialdyq palatasy tapqandai. Jergilikti túie sútiniń eksporttalatyn kúni alys emes. Iaǵni, palatanyń mamandary Mańǵystaýdaǵy aýyl sharýashylyǵynyń damý dinamikasy jańa deńgeige shyǵaýrǵa atsalyspaq.
Jańa jyl qarsańynda «KAZNEX INVEST» eksport jáne investitsiialar ulttyq agenttiginiń uiymdastyrýymen Dýbaida otandyq taýar óndirýshileriniń forýmy ótken bolatyn. Oǵan Mańǵystaý indýstrialdyq palatasy janynan qurylǵan «Bolashaq» aýylsharýashylyǵy óndiristik kooperativiniń qyzmetkerleri de qatysty.
Atalmysh kooperativ «MańǵystaýAgroServis» kásipornynan lizingke sút ónimderin óńdeitin qural jabdyq alyp, iske qosyp, taza túie sútiniń alǵashqy partiiasyn shyǵardy jáne Dýbaida ótken forýmda degýstatsiia jasaldy. Arab eliniń jergilikti halyqy Mańǵystaýdan aparǵan túie sútiniń dámin tatyp, úlken qyzyǵýshylyq tanytqan. Sebebi Mańǵystaýdaǵy túie sútiniń mailylyǵy 6,7 % bolsa, arab elinde ósiriletin túie sútiniń mailylyǵy 3,4 % aspaidy. Sondyqtan da, jergilikti sútti arab ámirgiligiń kásipkerleri satyp alýǵa daiyn jáne eksporttalǵanyn qalaidy.
Aita ketý kerek, Dýbaida túie fermalary men sút óńdeitin zaýyttar kóp. Túie sútinen iogýrt, balmuzdaq, kámpit, irimshik, mai jáne t.b. sút ónimder shyǵarylyp, Eýropa elderi men Reseige eksporttalady.
Sonymen qatar, aldyn-ala aýyzsha kelisim boiynsha tórt túlikti uryqtandyrý (selektsiia) usynysy da sóz boldy jáne bul bastama tájiribe (eksperiment) retinde qolǵa alynýy múmkin.
Qazirgi ýaqytta «Mańǵystaý indýstrialdyq palatasy» ZTB janynan qurylǵan «Bolashaq» aýylsharýashylyǵy óndiristik kooperativi Mańǵystaý oblysyndaǵy bes aýdanda (Túpqaraǵan, Qaraqiia, Munaily, Mańǵystaý, Beineý) jáne Aqtaý, Jańaózen qalalarynda túie sútin qabyldaityn oryndar (pýnkty) ashý boiynsha jumystanyp jatyr.
Tórt túliktiń tóresi túieni dana halqymyz «Minseń – kólik, jeseń et, ishseń dámdi sút» retinde paidalanyp keledi jáne túie súti men etinen bas tarta qoimasy anyq. Sol sebepti sózden iske kóshetin kez áldeqashan jetti, endigi jerde sharýa qojalyqtaryn qoldap, biznesti damytýǵa jumystaný mindeti tur.
Sondai-aq, tájiribe almasý úshin oqytý seminarlaryn da ótkizý qajettigi týyndap otyr. Bul másele de Mańǵystaý indýstrialdyq palatasynyń basty nazarynda. Aldaǵy ýaqytta, aýyl kásipkerlerin biznes taqyryptaryna oqytý kýrstaryn ótkizý qolǵa alynyp, Almaty men Astana qalalarynan tájiribeli oqytýshylar (biznes-trenerler) tartylatyn bolady.
