ماڭعىستاۋ ٶڭٸرٸندە تٷيە شارۋاشىلىعىنىڭ بولاشاعى جارقىن. ول ٷشٸن بٸرلەسكەن كەسٸپورىندار قۇرىپ, جەرگٸلٸكتٸ كەسٸپكەرلەردٸڭ بٸلٸمدەرٸن جەتٸلدٸرۋ, سٷت جەنە ەت ٶنٸمدەرٸنە سۇرانىستى ارتتىرۋعا جۇمىستانادى. سونداي-اق, تٷيە سٷتٸنٸڭ ەكسپورتقا شىعاتىن كٷنٸ الىس ەمەس. بۇل تۋرالى «ماڭعىستاۋ يندۋستريالدىق پالاتاسى» زاڭدى تۇلعالار بٸرلەستٸگٸ تٶراعاسىنىڭ كەڭەسشٸسٸ نۇربول وقۋوۆ مەلٸمدەدٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
قر ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلٸگٸ ستاتيستيكا كوميتەتٸنٸڭ رەسمي سايتىندا جارييالانعان اقپاراتقا كٶز جٷگٸرتسەك, ەلٸمٸز بويىنشا تٷيە باسىنىڭ 30% ماڭعىستاۋدا شوعىرلانعان, ياعني 179.800 تٷيەنٸڭ بٷگٸندە 48.700 ماڭعىستاۋ ٶڭٸرٸندە ٶسٸرٸلەدٸ ەكەن. بۇل رەسمي دەرەك, ال رەسمي ەمەس دەرەككە سەنسەك, رەسپۋبليكاداعى تٷيە سانىنىڭ 50 پايىزدان استامىن وسى ماڭعىستاۋدان تابۋعا بولادى. ونىڭ ٷستٸنە تٷيەنٸڭ ەرەكشە قاسيەتٸ - شٶل جەنە شٶلەيت جەرلەردٸڭ قاتاڭ جاعدايلارىنا تٶزٸمدٸلٸگٸ. ال ماڭعىستاۋ - شٶلدٸ ايماق, جەرگٸلٸكتٸ شارۋا قوجالىقتارى دا كٶبٸنە تٷيە ٶسٸرۋمەن اينالىسقاندى جٶن سانايدى.
ايتا كەتۋ كەرەك, ماڭعىستاۋ ٶڭٸرٸندە اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ اقساپ تۇرعان تۇستارى جوق ەمەس. جەرگٸلٸكتٸ كەسٸپكەرلەر, ەسٸرەسە شالعايدا مال شارۋاشىلىعىمەن اينالىساتىندار ەت نەمەسە سٷت ٶنٸمدەرٸن ساتا الماي ەلەك. مالدىڭ جٷنٸن تاپسىرۋدىڭ ٶزٸ كٶپ جاعدايدا قيىنعا سوعادى. تٷيە سٷتٸنە سۋبسيدييا قاراستىرىلماعان.
وسى مەسەلەلەردٸڭ شەشۋ جولدارىن ماڭعىستاۋ يندۋستريالدىق پالاتاسى تاپقانداي. جەرگٸلٸكتٸ تٷيە سٷتٸنٸڭ ەكسپورتتالاتىن كٷنٸ الىس ەمەس. ياعني, پالاتانىڭ ماماندارى ماڭعىستاۋداعى اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ دامۋ ديناميكاسى جاڭا دەڭگەيگە شىعاۋرعا اتسالىسپاق.
جاڭا جىل قارساڭىندا «KAZNEX INVEST» ەكسپورت جەنە ينۆەستيتسييالار ۇلتتىق اگەنتتٸگٸنٸڭ ۇيىمداستىرۋىمەن دۋبايدا وتاندىق تاۋار ٶندٸرۋشٸلەرٸنٸڭ فورۋمى ٶتكەن بولاتىن. وعان ماڭعىستاۋ يندۋستريالدىق پالاتاسى جانىنان قۇرىلعان «بولاشاق» اۋىلشارۋاشىلىعى ٶندٸرٸستٸك كووپەراتيۆٸنٸڭ قىزمەتكەرلەرٸ دە قاتىستى.
اتالمىش كووپەراتيۆ «ماڭعىستاۋاگروسەرۆيس» كەسٸپورنىنان ليزينگكە سٷت ٶنٸمدەرٸن ٶڭدەيتٸن قۇرال جابدىق الىپ, ٸسكە قوسىپ, تازا تٷيە سٷتٸنٸڭ العاشقى پارتيياسىن شىعاردى جەنە دۋبايدا ٶتكەن فورۋمدا دەگۋستاتسييا جاسالدى. اراب ەلٸنٸڭ جەرگٸلٸكتٸ حالىقى ماڭعىستاۋدان اپارعان تٷيە سٷتٸنٸڭ دەمٸن تاتىپ, ٷلكەن قىزىعۋشىلىق تانىتقان. سەبەبٸ ماڭعىستاۋداعى تٷيە سٷتٸنٸڭ مايلىلىعى 6,7 % بولسا, اراب ەلٸندە ٶسٸرٸلەتٸن تٷيە سٷتٸنٸڭ مايلىلىعى 3,4 % اسپايدى. سوندىقتان دا, جەرگٸلٸكتٸ سٷتتٸ اراب ەمٸرگٸلٸگٸڭ كەسٸپكەرلەرٸ ساتىپ الۋعا دايىن جەنە ەكسپورتتالعانىن قالايدى.
ايتا كەتۋ كەرەك, دۋبايدا تٷيە فەرمالارى مەن سٷت ٶڭدەيتٸن زاۋىتتار كٶپ. تٷيە سٷتٸنەن يوگۋرت, بالمۇزداق, كەمپيت, ٸرٸمشٸك, ماي جەنە ت.ب. سٷت ٶنٸمدەر شىعارىلىپ, ەۋروپا ەلدەرٸ مەن رەسەيگە ەكسپورتتالادى.
سونىمەن قاتار, الدىن-الا اۋىزشا كەلٸسٸم بويىنشا تٶرت تٷلٸكتٸ ۇرىقتاندىرۋ (سەلەكتسييا) ۇسىنىسى دا سٶز بولدى جەنە بۇل باستاما تەجٸريبە (ەكسپەريمەنت) رەتٸندە قولعا الىنۋى مٷمكٸن.
قازٸرگٸ ۋاقىتتا «ماڭعىستاۋ يندۋستريالدىق پالاتاسى» زتب جانىنان قۇرىلعان «بولاشاق» اۋىلشارۋاشىلىعى ٶندٸرٸستٸك كووپەراتيۆٸ ماڭعىستاۋ وبلىسىنداعى بەس اۋداندا (تٷپقاراعان, قاراقييا, مۇنايلى, ماڭعىستاۋ, بەينەۋ) جەنە اقتاۋ, جاڭاٶزەن قالالارىندا تٷيە سٷتٸن قابىلدايتىن ورىندار (پۋنكتى) اشۋ بويىنشا جۇمىستانىپ جاتىر.
تٶرت تٷلٸكتٸڭ تٶرەسٸ تٷيەنٸ دانا حالقىمىز «مٸنسەڭ – كٶلٸك, جەسەڭ ەت, ٸشسەڭ دەمدٸ سٷت» رەتٸندە پايدالانىپ كەلەدٸ جەنە تٷيە سٷتٸ مەن ەتٸنەن باس تارتا قويماسى انىق. سول سەبەپتٸ سٶزدەن ٸسكە كٶشەتٸن كەز ەلدەقاشان جەتتٸ, ەندٸگٸ جەردە شارۋا قوجالىقتارىن قولداپ, بيزنەستٸ دامىتۋعا جۇمىستانۋ مٸندەتٸ تۇر.
سونداي-اق, تەجٸريبە الماسۋ ٷشٸن وقىتۋ سەمينارلارىن دا ٶتكٸزۋ قاجەتتٸگٸ تۋىنداپ وتىر. بۇل مەسەلە دە ماڭعىستاۋ يندۋستريالدىق پالاتاسىنىڭ باستى نازارىندا. الداعى ۋاقىتتا, اۋىل كەسٸپكەرلەرٸن بيزنەس تاقىرىپتارىنا وقىتۋ كۋرستارىن ٶتكٸزۋ قولعا الىنىپ, الماتى مەن استانا قالالارىنان تەجٸريبەلٸ وقىتۋشىلار (بيزنەس-ترەنەرلەر) تارتىلاتىن بولادى.
