QR Premer-Ministri A. Maminniń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda eldi mekenderdi sýmen qamtý jáne sý burý máseleleri qaraldy, dep habarlaidy "Ult aqparat" primeminister.kz saityna silteme jasap.
Indýstriia jáne infraqurylymdyq damý ministri R. Skliar el boiynsha 18,4 mln adamnyń 90,2%-y nemese 16,5 mln adam ortalyqtandyrylǵan sýmen jabdyqtalǵanyn baiandady. Qalalardaǵy turmys sapasyn arttyrý úshin biyl osy kórsetkishti 97%-ǵa deiin, al 2023 jyly 100%-ǵa deiin arttyrý josparlanǵan.
Aýyldarda ortalyqtandyrylǵan sýmen 6,5 mln adam nemese 84%-dan astamy qamtylǵan. Bul rette, basqa aýyldar aýyz sý úshin jergilikti sý kózderin paidalanady. Indýstriia jáne infraqurylymdyq damý ministrligi 2019 jyly kórsetkishti 88%-ǵa deiin jetkizýdi jáne 2023 jyly halyqtyń 100%-yn tiisti infraqurylymmen qamtamasyz etýdi josparlap otyr.
«Halqynyń sany 200 adamnan az shaǵyn aýyldardy sanitarlyq normalarǵa sáikes keletin aýyz sýmen qamtamasyz etý maqsatynda sýdy tazartatyn keshendi blok-modýlder ornatý josparlanǵan, bul 1333 aýyldy sýmen qamtýǵa múmkindik beredi. Al turǵyndary 200 adamnan kóp 1 274 aýyl ortalyqtandyrylǵan sýmen qamtylatyn bolady. Osylaisha, 2 607 aýylda turatyn 1,2 mln adam sanitarlyq normalarǵa sai keletin sýmen qamtý qyzmetimen qamtamasyz etiledi», — dedi R. Skliar.
Biylǵy sáýir aiynda ótken ekologiialyq máseleler jónindegi Qaýipsizdik keńesiniń otyrysynda QR Tuńǵysh Prezidenti – Elbasy N. Nazarbaev qalalardaǵy kárizdik tazartý júielerin jańǵyrtýdy tapsyrǵan bolatyn.
R. Skliardyń aitýynsha, osy mindetti oryndaý úshin QR IIDM kárizdik tazartý qondyrǵylaryn salýǵa biýdjetten tys qarajat tartý tetigin ázirledi.
«Biz sarqyndy sýlardy tazartý normativterin eýropalyq standarttarǵa sáikes keltirýdi usynamyz. Sarapshylardyń pikiri boiynsha, bul kúrdeli shyǵyndardy 30%-ǵa deiin qysqartýǵa múmkindik beredi. Biogaz óndirý jáne tunbany qaita óńdeý múmkindigi bar energiiatiimdi tehnologiialar engiziletin bolady. Sonymen qatar memlekettik-jekeshelik áriptestik jobalaryn iske asyrýda turǵyndarǵa salmaq túsirmeý maqsatynda tarifterdi sýbsidiialaǵan durys. Bul qalalardaǵy káriz-tazartý júielerin jańǵyrtýdy úsh jylda iske asyrýǵa múmkindik beredi», — dedi R. Skliar.
Aýyl sharýashylyǵy ministri S. Omarov óz kezeginde Óńirlerdi damytýdyń 2020 jylǵa deiingi memlekettik baǵdarlamasy sheńberinde toptyq sý qubyrlaryn paidalaný, salý jáne rekonstrýktsiialaý «Qazsýshar» respýblikalyq memlekettik kásipornyna júktelgenin baiandady, bul kásiporyn teńgeriminde uzyndyǵy 12 myń shaqyrymnan asatyn 33 toptyq sý qubyry bar.
2011-2018 jyldary 1035 km jeli salynyp, 1441 km jeli rekonstrýktsiialandy, bul 49 obektini paidalanýǵa berýge múmkindik berdi. Sonyń nátijesinde halyq sany 553 myń adamdy quraityn 268 aýyldyq eldi mekende sýmen jabdyqtaý jaǵdai jaqsartyldy.
«Jalpy toptyq sý qubyrlaryndaǵy jelilerdiń tozý deńgeii 75%-dan 56%-ǵa deiin qysqardy», — dedi S. Omarov. Búginde 2281 ki jelini rekonstrýktsiialaý qajet.
Biyl toptyq sý qubyrlary boiynsha 12 jobany iske asyrýǵa 14,6 mlrd teńge bólindi, onyń ishinde jyl sońyna qarai 8 jobany aiaqtaý josparlanyp otyr. Sonyń nátijesinde 1185 km jeli salynyp, rekonstrýktsiialanyp, jalpy halyq sany 126,8 myń adamdy quraityn 68 eldi mekende sýmen jabdyqtaý júiesi jaqsartylady.
Budan ózge, tapsyrys berýshiniń barlyq toptyq sý qubyrlaryn jáne olarmen jalǵasqan aýyldardaǵy kent ishindegi jelilerdi salý men rekonstrýktsiialaý fýnktsiiasyn Biryńǵai operatorǵa bekitip beriledi.
Sonyń nátijesinde sýdy jetkizý ony toptyq sý qubyrlarynan sýbsidiialanǵan tarifpen satyp alyp, halyqqa ústeme qunmen satatyn deldaldardy boldyrmai, sýmen jabdyqtaý kózinen bastap túpkilikti tutynýshyǵa deiin kórsetiletin bolady.
Otyrys barysynda ministr sýmen jabdyqtaý men sý burý sektorynda pysyqtaýdy qajet etetin problemalardy atady.
«Birinshiden, bul - kommýnaldyq kásiporyndar teńgerimindegi sýmen jabdyqtaý men sý burý oqshaý júieleriniń tiisinshe paidalanylyp, kútip ustalmaýy. Atalǵan problema olardyń tez tozýyna alyp keledi. Qazirgi zamanǵy tájiribe sýmen jabdyqtaý jáne sý burý sektoryna salynǵan investitsiialar halyqqa kórsetiletin qyzmetterdiń turaqtylyǵymen qamtamasyz etilýi tiis ekenin kórsetedi. Óz kezeginde, kórsetiletin qyzmetterdiń sapasyn arttyrý úshin tek sýmen jabdyqtaý men sý burý júielerin rekonstrýktsiialaý nemese jańalaryn salý jetkiliksiz, olardyń tiisinshe paidalanylýyn qamtamasyz etý qajet. Paidalanýshy uiymdardyń uiymdastyrýshylyq, basqarýshylyq, tehnikalyq jáne qarjylyq áleýetin de ulǵaitý kerek», - dedi ol.
Onyń aitýynsha, «Qazsýshar» respýblikalyq memlekettik kásipornynyń bazasynda kent ishindegi jelilermen birge barlyq toptyq sý qubyrlaryn paidalanatyn Biryńǵai operatordyń jumys isteýi bul máseleni ońtaily sheshýge múmkindik bermek. Ol úshin kommýnaldyq menshiktegi osy nysandardy kezeń-kezeńimen biryńǵai operatorǵa berý qajet bolady.
«Birinshi kezeńde ákimdikter teńgeriminde turǵan 323 aýyldaǵy respýblikalyq toptyq sý qubyryna jalǵasqan kent ishindegi jeliler beriledi. Ekinshi kezeńde 171 aýyldaǵy kent ishindegi jelilermen birge qalǵan 33 toptyq sý qubyry beriledi dep josparlanǵan. Bul biýdjet qarajatyn tiimdi paidalanýǵa, aýyldarda sýmen jabdyqtaý men sý burý boiynsha kórsetiletin qyzmetterdiń sapasyn jaqsartýǵa, sondai-aq sýmen jabdyqtaý jáne sý burý sektoryn damytýǵa investitsiia tartýǵa múmkindik beredi. Munan basqa, qyzmetter sýdy toptyq sý qubyrlarynan sýbsidiialanǵan tarifpen satyp alyp, halyqqa ústeme qunmen satatyn deldaldardy boldyrmai, sýmen jabdyqtaý kózinen bastap túpkilikti tutynýshyǵa deiin kórsetiledi», - dedi S.Omarov.
Ministr sýbsidiialaý qaǵidalaryna sáikes túpkilikti tutynýshy úshin 1 tekshe metr aýyz sý quny sýdy esepke alý aspaptary bolsa, 30 teńgeden, olar bolmasa, 40 teńgeden aspaýy tiis ekenin basa aitty.
«Sýmen jabdyqtaý men sý burýdyń oqshaý júielerin paidalanýdy jergilikti atqarýshy organdar men jeke uiymdardyń qaramaǵyna qaldyrǵan jón», - dedi ol.
