Túrkistan qalasynyń tarihy 2800 jylǵa jetýi jáne kóne shahar Samarqand sekildi eski qalalardyń qataryna qosylýy múmkin. Bul týraly qala ákimi Rashid Aiýpov tarihshylar men arheologtarmen kezdesý barysynda aitty, dep habarlaidy "Ult aqparat".
Basqosýda qala basshysy men IýNESKO-nyń arnaiy ókili Dmitrii Voiakin men Á. Marǵulan atyndaǵy arheologiia institýtynyń bas direktory Baýyrjan Baitanaevpen shahar úshin mańyzdy máselelerdi talqylady. Jiynda elimizge belgili arheolog pen IýNESKO-nyń arnaiy ókili búgingi tabylǵan materialdarǵa sáikes, keminde Túrkistan qalasynyń tarihy 1500 emes, 2200 jyldan bastalady dep boljap otyrǵanyn jetkizdi. Dese de bul sáikesinshe naqty toqtalǵan sheshim emes,- deidi qala basshysy.
«Áli de kóne shaharǵa ýrbanistikamen qaraityn bolsa, 2800 jylǵa jetýi jáne de onyń jasy Samarqand sekildi eski qalalardyń qataryna qosylýy ábden múmkin. Jalpy, ákimdik usynysty eki ai buryn jasaǵan bolatyn. Osy jyly anyqtap búkil qujattary ótkizilip, keler jyldyń kúzine deiin IýNESKO-nyń 100-ge jýyq memleketten arnaiy mamandary qaraidy. 2021 jyldyń qarasha aiynda nátijesi shyǵyp, bekitiletin bolady degen boljam bar», - deidi Rashid Aiýpov.
Al, QR Ulttyq ǵylym akademiiasynyń akademigi, Á.Marǵulan atyndaǵy arheologiia institýtynyń bas direktory B.Baitanaevtyń sózinshe, buǵan deiin jariialanǵan derekterde arheolog E.Smaǵulov Túrkistan qalasynyń tarihyna - 1500 jyl bolýy yqtimal dep kórsetken.
«Osydan 20 jyl buryn Túrkistan qalasyna 1500 jyl dep toilanyp ketti. Biraq, ol kezde memlekettik baǵdarlamalar joq edi. 2004 jyly »Mádeni mura« baǵdarlamasy paida bolyp, sonyń aiasynda zertteý jumystary júrgizilip, Túrkistan qalasynyń ǵasyry odan da kóp ekeni anyqtalǵan edi. Qazirgi kezdegi málimetter boiynsha Túrkistannyń jasy - 2200 jyl. Biraq, qalanyń mádeni qabattary tolyq zerttelgen joq. Sondyqtan da, institýt ujymy jáne Qazaqstan ǵalymdaryna Túrkistan qalasynyń naǵyz ýaqytyn anyqtaý maqsatynda, arheologiialyq ádister boiynsha strategrafiiasy men mádeni qabattaryn zertteý qajettigi týyndap otyr. Bizdiń oiymyzsha, 2200 emes, 2500 nemese odan da kóp bolýy múmkin. Sebebi, kóptegen saq, massaget syndy taipalar Syrdariia boiynda meken etken. Olar osy jerde de tirshilik etýi múmkin. Biz ony arheologiialyq ádistemelermen zerttep qana aita alamyz», - dedi B.Baitanaev.
Jiynda IýNESKO-nyń arnaiy ókili, halyqaralyq Ortalyq Aziia zertteýler institýtynyń direktory Dmitrii Voiakin oblys, qala basshylarynyń ǵalymdar jumysyna jáne tarihqa kóńil bólgeni quptarlyq másele ekendiign atap ótti. Túrkistan qalasyn naqty jasyn anyqtaý tek Qazaqstan úshin ǵana emes, halyqaralyq qoǵamda da óte mańyzdy jańalyq bolatynyn aitty.
«Túrkistan búkil álemge Q. A. Iasaýi kesenesi arqyly tanymal shahar. Biraq kesene óz-ózimen paida bolǵan joq. Ol óte tarihi qalanyń shekarasynda paida boldy. Biraq ol qanshalyqty tarihi? Bul suraqqa eshkim jaýap bere almaidy. Kóptegen arhelogtardyń zertteýleri áli de jasyn joǵary baǵalaýǵa múmkindik beredi. Bul áli naqty ne sońǵy sheshim emes. Nátijesinde, biz óte tarihi shaharda ómir súrip jatqanymyzdy qurmet tutyp, maqtanatyn bolamyz. Jáne bári osyndai tarihi mekendi kórýge umtylyp, qyzyǵýshylyq tanytatyn bolady», - dedi Dmitrii Voiakin.
