Túrkistandaǵy «Áziret- Sultan» memlekettik tarihi-mádeni qoryq-mýzeiinde kóbine nýmizmatikalyq jádigerler saqtalǵan. Olardyń 20-sy - altyn, 500-ge jýyǵy kúmis aqshalar. Qundy metaldardan soǵylǵan shaqalardyń barlyǵy arheologiialyq qazba jumystar kezinde Túrkistan aýmaǵynan atap aitqanda, Iassy-Kúltóbe, Toǵan, Saýran, Iqan, Qosqorǵan, Tórtkúl (Qushata), Tórtkúl II, Júinek, Mirtóbe kóne qalalar oryndarynan tabylǵan. QazAqparat tilshisi osynaý qundy jádigerler týrasynda tereńirek bilip-qaitý úshin Túrkistanǵa arnaiy sapar shekti.
Kóne eksponattar tizilimine orta ǵasyrǵa jatatyn aqshalardyń 11 kómbesi, iaǵni nýmizmatikalyq tabystar jáne sirek kezdesetin jádigerler engizilgen.
Máselen, 2012 jyldyń aqpan aiynda Orańǵai eldi mekeniniń turǵyny kezdeisoq taýyp alǵan 54 dana mys felsterdi (mys aqshalar) HÚ ǵasyrdyń sońy men HÚI ǵasyrdyń alǵashqy shireginde soǵylǵany anyqtaldy. Keiinnen bul aqshalar murajai qoryna ótti.
Sol jyldyń naýryz aiynda Shaian aýdany Sarybulaq eldi mekeniniń turǵyny taý etegindegi Qurysai degen jerden 450 dana mys aqshalar kómbesin taýyp aldy. Olar da murajaiǵa tapsyryldy. Kómbeni zertteý barysynda onyń HIII ǵasyrdyń ekinshi jartysynda soǵylǵan Shaǵatai ulysynyń kúmistelgen mys dirhemderi ekendigi anyqtaldy.
Ońtústiktiń tarihi jerlerinen tabylǵan taǵy 13 dana altyn dinar HIII ǵasyrdyń orta tusynda Orta Aziia qalalarynda soǵylǵan. Bul aqshalar kezinde aqsha soǵý isindegi erekshelikterge bailanysty synamalary ádeii tómen etip soǵylyp otyrǵan altyn dinarlar qatarynan. Shaqalardyń betinde aqsha sarailary attarynan tek Buhara jáne Samarqan ataýlary ǵana saqtalǵan. Barlyǵyna «Kálima» jazbasy men halifa Nasr lid-Din Allahtyń aty jazylǵan. Jiekterindegi jazba bederleri barlyǵynda derlik joiylyp ketken. Bes dana altyn tiyn Ystanbulda, Iranda, Avstro-Vengriiada, Resei patshalyǵynda HIH-HH ǵasyrlarda soǵylǵan.
«Túrkistan qalasy, Qarashyq ózeniniń mańyndaǵy qalalyq qorymnan 6 myń danadan astam mys aqshalardan turatyn kómbe tabyldy. Kómbe tolyqtai XV ǵ. hijra jyl sanaǵy boiynsha 832 h.j. (1428-29 j.) kórsetkishimen, Temýridter memleketiniń Máýerenahrlyq bóliginiń bileýshisi Ulyqbek tarapynan júrgizilgen aqsha reformasy tusynda soǵylǵan mys adlilerden turatyny anyqtaldy», - deidi murajaidyń nýmizmat mamany Tolqyn Joldasov.
1982 jyly Iassy-Kúltóbe qalashyǵynda júrgizilgen qazba jumystary kezinde qumyra ishinen XIII ǵasyrdyń sońǵy shiregi men XIV ǵasyrdyń basynda Shaǵatai memleketiniń aqsha sarailarynda soǵylǵan 202 dana kúmis dirhem men felsterden turatyn kómbe tabylǵan. Kómbe quramynda Almalyq, Ándijan, Buhara, Qashǵar, Kendjde, Marginan, Otyrar, Samarqan, Taraz, Hodjend, Shash jáne Iangi aqsha sarailarynyń ónimderi bar. Bul jaǵdai sol kezeńde Shaǵatai ulysyna qarasty Túrkistan qalasynyń aitarlyqtai mańyzǵa ie saýda ortalyqtarynyń biri bolǵandyǵyn kórsetedi.
2000 jyly Túrkistan qalashyǵynyń «Qoqan tsitadelinde» júrgizilgen qazba jumystary kezinde Jani áýletiniń biligi tusynda soǵylǵan 75 dana kúmis tangalarynan turatyn kómbe tabylǵan. Tangalar Imam Qýli Han, Nadyr Muhammed han jáne Abdýlaziz han tusynda soǵylǵan shaqalardan turady. Kómbeniń mańyzdylyǵy onyń Jani áýletiniń alǵashqy bileýshileriniń tusynda soǵylǵandyǵynda. Bul kómbe II kezeń shaqalarynan turatyny anyqtaldy. I jáne II kezeń shaqalarynyń sońǵy kezeńnen aiyrmashylyǵy bul kezeńderge tán kúmis aqshalardyń synamasy joǵary bolǵan.
