Foto: © Sputnik / Vladislav Vodnev
"Máiitti jerleý úshin oqý-saýyqtyrý lageriniń basshylarynan ruqsat alýǵa májbúrmiz deidi" Túrkistandaǵy birneshe aýyldyń turǵyny. Sebebi Tólebi aýdanyndaǵy úsh ǵasyrlyq tarihy bar Qaqpatas qorymy 2005 jyly Baldáýren lageriniń aýmaǵyna kirip ketken. Sodan beri jurt "múrdeni jerge tapsyrmaq túgili, beiittiń basynda quran baǵyshtaý úshin mekeme basshylarynyń qas-qabaǵyna qaraimyz" deidi. Ol azdai, "mazarat mańy jynoinaqqa ainalyp barady" dep ashynady. Bul týraly KTK arnasy habarlady.
Ata-babasynyń basyna quran baǵyshtaýǵa nietti jurt kezekti ret oqý saýyqtyrý ortalyǵynyń qaqpasynyń aldynda turýǵa májbúr. Sebebi, úsh ǵasyrlyq tarihy bar Qaqpatas qorymyna tek osy lager arqyly ǵana barýǵa bolady. Al, bul mazaratqa Nysanbek jáne Qainar aýylynyń jurty o dúnielik bolǵan týystaryn qoiady. Biraq 2005 jyly jergilikti sheneýnikter lagerge jer bólý kezinde eski qorymdy qosyp bere salǵan.
"Sol kezdegi Leńgir jer komitetiniń qatesi, sol kezde bylyqtyrdy. Kadastr bóliminin qateligi. Kelip toposemka istemegen, ásheiin syrttai istegen de, jibergen bárin. Al, keiin 2018-de Artek boldy. Olar alǵan da sol gosaktini kóshire salǵan. Al negizi aýmaqty ólsheý kerek" - deidi Tólebi aýdanynyń turǵyny Qasymhan Ómirzaqov.
Qorymǵa barý úshin lager basshysynyń ruqsatyn alǵan soń jýrnalǵa jazylyp, kúzettiń baqylaýymen ǵana júrýge bolady. Sumdyǵy, sol demalys aimaqtarynyń ortasynda turǵan beiit jynoinaqtyń ordasyna ainaldy deidi. Kedergisi kóp dep kelýshileri az bolǵan soń, Qaqpatas qorymynyń bir bóligi búlinip, tipti adam súiekteri kóp shyǵady eken.
"Uldar men qyzdardyń osy jerde jynoinaqy bolyp júrgenin baiqadym talai. Sodan endi bul áýlieli jer, mazarattyń ózi jynoinaqqa ainalyp ketti. Álgi árýaqtardy qurmettemeidi. Bizge tazalyq kerek. Basqa kerek. Qazirgi basshylarǵa aitarym, óli razy bolmai, tiri baiymaidy", - deidi Tólebi aýdanynyń turǵyny Baqytjan Ómirzaqov.
Al, jergilikti basshylar kezinde aýdandaǵy sheneýnikterdiń bylyqtyrǵanyn moiyndaidy. Biraq Qarjy ministrligi men Oqý-aǵartý ministrliginiń teńgerimine ketken 2 gektarǵa jýyq mazaratty qaitarý úshin qansha aryz jazǵanymen, mardymdy jaýap bolmai jatyr dep aqtaldy.
"Sheshimi tek qana jańaǵy atalǵan ministrlikter barlyǵy otyryp, bir konsiliým, jinalys jasap, aqyldassa. Naqty 28 sottyq mazardyń kirip turǵany anyq kórinip tur. Endi aýdannyń arnaiy jerin qaitaryp, mazarattyń ornyna bólek memlekettik akt zańdastyryp berý kerek, - deidi Tólebi aýdandyq jer qatynastary bóliminiń bas mamany Dáýlet Isabekuly.
Iaǵni lager aýmaǵyna ótken mazaratty qaitarýdyń mashaqaty kóp. Al marqumdardy jerlep, quran baǵyshtaý úshin, árkimge jalynýdan mezi bolǵan jurt Qaqpatas qorymyna barar joldy taý arasymen ózderi salyp jatyr.
