«QazaqGeography» respýblikalyq qoǵamdyq birlestigi Túrkistan oazisiniń týristik áleýetin zertteý jobasy aiasynda buqaralyq aqparat quraldarynyń ókilderi úshin baspasóz týryn uiymdastyrdy. Oblystyq týrizm basqarmasynyń tapsyrmasy boiynsha uiymdastyrylǵan sharada tilshilerge óńirdegi biregei tarihi-mádeni nysandarymen onyń ishinde az zerttelgen tarihi oryndar tanystyryldy, dep habarlaidy "Ult aqparat".
Búgingi tańda Túrkistan oblysynyń tarihy men mádenieti úshin erekshe mańyzy bar arheologiialyq jáne sáýlet eskertkishteriniń sany 1663 nysandy quraidy. Olardyń ishine halyqaralyq mańyzy bar eskertkish- Qoja Ahmet Iasaýi kesenesi, 31 ulttyq jáne 421 jergilikti mańyzy bar, sondai-aq aldyn ala jazbalar tizimine 1210 tarihi-mádeni mura engizilgen. Arheologiialyq nysandar arasynda Kúltóbe qalashyǵyn erekshe atap ótýge bolady. Elbasy Nursultan Nazarbaevqa 2020 jylǵy 28 qyrkúiektegi Túrkistan qalasyna jasalǵan saparynyń qorytyndysy boiynsha jalpy aýdany 27 ga ýchaskede arheologiialyq jáne konservatsiialyq-restavratsiialaý jumystary júrgizilip jatqan «Kúltóbe qalashyǵy» arheologiialyq parkin qurý jónindegi joba tanystyrylǵany belgili. Bul rette qalashyqtyń barlyq alańy árqaisysy 9 ga-dan 3 ýchaskege bólingen. Búgingi tańda jumystar 18 gektarǵa júrgizilgen. Bolashaqta bul abattandyrylǵan arheologiialyq saiabaq, jaiaý júrginshiler kóshesi, jabyq kúmbez bolady dep josparlanyp otyr. Joba QR Mádeniet jáne sport ministrligi men negizgi demeýshisi bolyp tabylatyn Eurasian Resources Group (ERG) ónerkásiptik kompaniiasy jáne «Qazaq ǵylymi-zertteý mádeniet institýty» JShS (sońǵysy «QazaqGeography» RQB-nyń strategiialyq seriktesi bolyp tabylady) arasyndaǵy Ózara yntymaqtastyq týraly memorandým negizinde júzege asyrylady.
«Kúltóbe qalashyǵyn aýqymdy Eýraziia halyqtary mádenietteriniń yqpaldasý jáne ózara yqpaldasý úderisterin zertteýdegi negizgi eskertkish retinde jalǵasyp jatqan ǵylymi zertteýler Túrkistannyń túrki áleminiń kóne kieli ortalyǵy retindegi mártebesin odan ári nyǵaita túsedi. Sonymen qatar, Japoniiadaǵy Iosinogari, AQSh-taǵy Parkin, Blisbrýk - Reinheim eýropalyq arheologiialyq parki siiaqty álemniń áigili arheologiialyq parkteri úlgisimen kóptegen týristerdi tartatyn bolady», - dep atap ótti Qazaq ǵylymi-zertteý mádeniet institýtynyń (QazǴZMI) bas direktory jáne qazba jumystarynyń ǵylymi jetekshisi Andrei Hazbýlatov.
Al, oblystyq Týrizm basqarmasynyń basshysy Gúlmira Ahberdievanyń aitýynsha, Túrkistan qalasyn Túrki áleminiń mádeni jáne rýhani astanasy, Ortalyq Aziiadaǵy halyqaralyq týrizm men qajylyq ortalyǵy retinde damytý búgingi tańda týrizm salasyndaǵy memlekettik saiasattyń strategiialyq basymdyqtarynyń biri bolyp tabylady.
«Biregei sáýlet-tarihi jáne arheologiialyq eskertkishteri, sondai - aq tańǵajaiyp tabiǵaty men ózindik mádenieti bar Túrkistan oblysy týrizmdi ulttyq jáne halyqaralyq deńgeide damytý úshin úlken áleýetke ie. Máselen, Kúltóbe qalashyǵynda tabylǵan barlyq zattardyń tarihi jáne mádeni mańyzy zor sanalady. Óitkeni ol - I ǵasyrdan XIX ǵasyrǵa deiingi túrli tarihi kezeńderde qala turǵyndarynyń materialdyq, ekonomikalyq ómiriniń aiǵaǵy. Buǵan 2020 jyldyń dalalyq maýsymynda Kúltóbe qalashyǵynda QazǴZMI-diń «Kúltóbe qalashyǵynyń tarihi nysandaryn qalpyna keltirý« jobasy aiasynda tabylǵan sirek kezdesetin jáne qyzyqty artefaktiler qoiylǵan kórmede bolǵan Nursultan Nazarbaev ta kóz jetkizdi», - deidi Gúlmira Ahberdieva.
BAQ ókilderi Kúltóbede usynylǵan ári onyń úzdiksiz tarihyn kórsetetin, qańly dáýirinen bastap HH ǵasyrdyń basyna deiingi barlyq biregei eskertkishtermen tanysty. Qazaqstandaǵy jalǵyz jaqsy saqtalǵan eskertkish – ejelgi qala mádenietiniń kýágeri ekendigin kórsetedi. Sondai-aq, baspasóz týryna qatysýshylar Qarnaq aýylynyń batys shetinde ornalasqan, VII – VIII-XIV ǵasyrlarǵa jatatyn Qarnaq qalashyǵyna bardy. Eski mazar aýmaǵyna, myńjyldyq Majratýt tut aǵashyn kórdi. «NEPA» ǵylymi-eksperimenttik praktikalyq arheologiia « JShS direktory Rýslan Sherbaevpen kezdesip, josparlanǵan arheologiialyq jumystarmen tanysty. Qarnaq aýylyndaǵy «18-19 ǵǵ.Shammat-Ishan meshit-medresesi« murajaiyn aralady. Olarǵa kóptegen tarihi-mádeni mańyzy bar nysandardyń saqtalýy men týristerdiń kelýine qoljetimdi bolýy tiistigi týraly aqparattar aityldy.
«Atalǵan joba elimizdiń Mádeniet jáne sport ministrliginiń qoldaýymen júzege asýda. Oǵan sáikes Eýraziialyq toptyń múshelerimen úsh baǵyttan turatyn ǵylymi arheologiialyq restavratsiialyq jumystar atqarylýda. Máselen, Qoja Ahmet Iasaýi kesenesinde IýNESKO-nyń zamanaýi materialdy qoldanbaý, aýtentifikatsiiasyn saqtaý, túpnusqasyn jumys barysynda restavratsiia kezinde ejelgi tehnologiiany saqtaý negizge alynǵan. Qurylys balshyqtan jasalyp, onda birqatar ǵylymi jumystar júrgizildi. Bizdiń top birneshe nysandy anyqtap, olardy qaita qalpyna keltirdik», - deidi Andrei Hazbýlatov.
Atalǵan sharaǵa oblys ákiminiń orynbasary Maqsat Myrzaliev te arnaiy qatysyp, tarihi oryndardy keńinen tanymal etýdiń mańyzdylyǵyn atap ótti. Qazaq tarihy úshin orny bólek nysandardyń odan ary damýyna jergilikti bilik tarapynan kóńil bólinip, atqarylǵan jumystyń nátijesi aýyz toltyryp aitarlyqtai ekenin jetkizdi.
«Túrkistan qalasy oblys ortalyǵy bolǵaly beri óte qarqyndy damý ústinde. Búginde oblystyń áleýmettik mańyzyn damytý boiynsha keshendi jospar qabyldandy. Sonyń aiasynda óńirdegi týrizmniń damýyna 320 mlrd teńgeden astam qarjy qarastyrylyp, 30-dan astam joba júzege asyrylýda. Odan bólek týrizmniń damýy boiynsha memlektetik baǵdarlama qabyldanyp, onyń aiasyna 10 týristik nysan engizilip otyr»,- dedi Maqsat Myrzaliev.
Aita keteiik, «QazaqGeography» respýblikalyq qoǵamdyq birlestigi 2013 jyldyń 16 qazanynda qurylǵan. Atalǵan birlestik músheleri geografiia men sabaqtas ǵylymdardy zerdeleý jáne tanymal etý men ǵylymǵa, bilimge jáne qorshaǵan ortany saqtaýǵa járdemdesý barysynda aýqymdy jumystar atqarýda. Sonymen qatar, tabiǵatty qorǵaý qyzmetine qatysýda, elimizdiń tabiǵi, tarihi jáne mádeni murasyn tanymal etýge de atsalysyp júr. Qazaqstanda týrizmdi damytý úshin elimizdiń biregei tarihi-mádeni jáne geografiialyq nysandaryna nazar aýdarýǵa baǵyttalǵan túrli jobalardy júzege asyrýda.
