Nur Otan partiiasynyń qoǵamdyq saiasat institýtynyń direktory Mádina Nurǵalieva aldaǵy aýyl ákimderin sailaý týraly halyq arasynda júrgizilgen saýalnama týraly málimet berdi, dep habarlaidy QazAqparat.
25 shildede Qazaqstannyń birqatar óńirlerinde túrli deńgeidegi 730 ákim tikelei sailanady.
«Aýyl ákimderin sailaý – saiasi jańǵyrýdyń jańa kezeńi. Osy kezeńnen bastap bizde «aýyl ákimi» deitin taǵy bir sailanbaly laýazym paida boldy. Osy ýaqytqa deiin Qazaqstanda bir ǵana sailanbaly laýazym bolǵan edi. Ol – QR Prezidenti. Aldaǵy sailaýdyń ereksheligi – azamattardyń aýyldyq aýmaqtardy damytýǵa qatysýyn keńeitý. Endi jergilikti mańyzy bar máselelerdi tikelei aýyl turǵyndary sheshe alady. Sondai-aq, saiasi partiialar úshin de, belsendi azamattar úshin de saiasi básekelestikti damytýǵa jaqsy múmkindik týyndap tur. Iaǵni, ózin-ózi usyný tájiribesi derbes azamattarǵa baq synaýǵa jol ashady», - dedi Mádina Nurǵalieva.
Institýt direktory aldaǵy sailaýdyń taǵy bir mańyzdy elementi retinde biýlletenderde «Bárine qarsymyn» degen baǵannyń bolýyn airyqsha atady. Onyń aitýynsha, bul demokratiialyq tájiribeniń damýynan týyndaǵan talap.
«Sailaý naýqany qyzyqty bastaldy deýge bolady. Myńdaǵan adam óz-ózin usynyp jatyr. Úmitkerlerdiń 60%-y ózin-ózi usynyp otyr. Qalǵan 40%-yn saiasi partiialar usynǵan», - dedi Mádina Nurǵalieva.
Buǵan deiin aitylǵandai, 25 shildede 730 aýyldyń ákimi sailaý arqyly qyzmetke keledi. Al jyl sońyna deiin taǵy 45 aýyl ákimi sailanýy tiis.
«2021 jyly barlyǵy 775 aýyl ákimi sailanady. Osylaisha jyl aiaǵyna qarai aýyl ákimderiniń quramy úshten birge jańarady. Elimizde barlyǵy 2346-ǵa jýyq aýyl ákimi bar. Jyl saiyn birtindep jańaryp otyrady» - dep atap ótti Nur Otan partiiasy qoǵamdyq saiasat institýtynyń direktory.
Mádina Nurǵalieva aýyl turǵyndaryn barynsha oilanyp daýys berýge shaqyrdy.
«Turǵyndarǵa aýyldyń naqty máselelerin sheshe alatyn, jaýapkershiligi mol, bilimdi jáne saýatty adamdy tańdaý durys ekenin túsiný kerek», - dedi sarapshy.
Nur Otan janyndaǵy qoǵamdyq saiasat institýty osy sailaýǵa bailanysty el arasynda saýalnama júrgizgen kórinedi.
«Biz eldiń pikirin terý arqyly aýyl ákimi bolýǵa laiyq adamnyń portretin jasaýǵa tyrystyq. Bolashaq ákimge qoiylatyn mindetti talaptar retinde aýyldyq respondentter joǵary biliminiń jáne basshy laýazymdardaǵy jumys ótiliniń bolýyn, sondai-aq memlekettik tildi bilýin basty talap retinde qoiady. Saýalnamaǵa 3 myń aýyl turǵyny qatysqan bolatyn», - dedi Mádina Nurǵalieva.
Eske salsaq, 14 shildede atalmysh sailaýǵa túsetin úmitkerler úgit-nasihat jumystaryn bastap ketken bolatyn.
Zańǵa engizilgen ózgertýler men túzetýler boiynsha, bul shara 24 shilde saǵat 0.00-ge deiin jalǵasady.
Sailaý naýqanynyń jalpy merzimi – 30 kún. Al is basyndaǵy ákimniń ókilettik merzimi aiaqtalǵan jaǵdaida sailaý 40 kún buryn jariialanady jáne jumys istep turǵan ákimniń ókilettik merzimi aiaqtalǵanǵa deiin 10 kún buryn ótýi tiis; – Is basyndaǵy ákimniń ókilettigi toqtatylǵan jaǵdaida sailaý ákimniń ókilettigi merziminen buryn toqtatylǵan kúnnen bastap bir ai ishinde taǵaiyndalady jáne taǵaiyndalǵan kúninen bastap 30 kún ishinde ótýi tiis. Kandidattardy usyný sailaý jariialanǵannan keiingi kelesi kúni bastalyp, sailaý kúninen 15 kún buryn aiaqtalady. Iaǵni, taǵaiyndaý merziminiń uzaqtyǵy 14 kúnge jetýi múmkin. Osy ýaqyt ishinde kandidat tirkeýge qajetti qujattardy jinaýmen ainalysady.
Kandidattardy tirkeý sailaý kúninen 10 kún buryn aiaqtalady. Osy kezeńde aýmaqtyq sailaý komissiiasy usynylǵan qujattardyń durystyǵyn tekseredi. Sailaý kúniniń aldyndaǵy sońǵy onkúndikte úgit-nasihat is-sharalary jáne sailaýdyń ózine daiyndyq júzege asyrylady. Sailaý ótkizilgennen keiin úsh kún ishinde qorytyndy shyǵarylady, jeti kún ishinde sailanǵan ákimdi tirkeý júzege asyrylady. Bul rette sailanǵan ákimniń ókilettigi ony tiisti aýmaqtyq sailaý komissiiasy tirkegen kezden bastalady.
Aldaǵy sailaýdy úilestiretin sailaý komissiialarynyń ókilettikteri de naqtylanǵan. Sailaýdy taǵaiyndaýǵa, kandidattardy usynýǵa jáne tirkeýge bailanysty negizgi sailaý is-sharalaryn aýdandyq (qalalyq) aýmaqtyq sailaý komissiialary júzege asyrady. Daýys berý kúnine bailanysty sailaý rásimderin ýchaskelik sailaý komissiialary iske asyrady. Oblystyq aýmaqtyq sailaý komissiialaryna zańdylyqtyń saqtalýyn baqylaý, sondai-aq qarjylyq, materialdyq-tehnikalyq jáne ádistemelik qamtamasyz etý máseleleri júktelgen.
Ortalyq sailaý komissiiasy sailaý zańnamasynyń birkelki qoldanylýyn, aýmaqtyq sailaý komisisialary qyzmetiniń «Sailaý týraly» zańnama talaptaryna sáikestigin baqylaýdy, sondai-aq naýqandy jalpy ádisnamalyq súiemeldeýdi júzege asyrady. Kandidat tóleitin sailaý jarnasynyń mólsheri QR zańnamasynda belgilengen eń tómengi jalaqynyń bir eselengen mólsherinde teń – 42 500 teńge.
Alǵashqy lekpen ákimin sailaityn eldi mekenderdiń tolyq tizimin myna siltemeden kórýge bolady.
Óńirlerdiń aýqymyn esepke almastan saralaityn bolsaq, bul jolǵy sailaýda ákimin anyqtaityn eldi mekender sany boiynsha Aqmola oblysy kósh bastap tur. Munda bir kúnde 95 aýyl men aýyldyq okrýgtiń, aýdandyq mańyzy bar qala men kenttiń ákimi sailanady. Alǵashqy úshtikti Shyǵys Qazaqstan (77) jáne «Qaraǵandy oblystary (75) túiindep tur. Al Mańǵystaý oblysynda bul joly bar-joǵy 10, Atyraý oblysynda 18 eldi mekenniń ákimi tikelei sailaý arqyly qyzmetke kelmek.
