2019 jyly «Tsifrlyq Qazaqstan» memlekettik baǵdarlamasyn iske asyrý aiasynda 8 myń jumys orny quryldy, dep habarlaidy "Ult aqparat" QR Premer-ministriniń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Qazirgi ýaqytta qazaqstandyq ekonomikany tsifrlandyrýdyń artyp kele jatqan ózektiligi álemdik arenada elimizdiń odan ári ekonomikalyq ósýi men básekege qabilettiligin qamtamasyz etýge múmkindik beredi. Osy maqsatqa jetýdiń negizgi quraly — «Tsifrlyq Qazaqstan» memlekettik baǵdarlamasy.
Tsifrlandyrý ulttyq ekonomikanyń qozǵaýshy kúshi jáne turaqty jumys oryndaryn qurýshy bola alady. Tsifrlandyrý jumys oryndaryn qurýdyń jańa tolqynyn bastaýǵa múmkindik beretin Qazaqstan ekonomikasyna jańa tehnologiialardyń beiimdelýi men olardy ázirleýdiń qozǵaýshy kúshine ainalady. 2019 jyly «Tsifrlyq Qazaqstan» memlekettik baǵdarlamasynyń is-sharalaryn júzege asyrý aiasynda 8 myń jumys orny quryldy.
Baǵdarlamadan túsken jalpy ekonomikalyq tiimdilik 2018 jáne 2019 jyldary 600 mlrd teńgeden asty. Memlekettik qyzmetterdi usyný, bilim berý, densaýlyq saqtaý, qarjy, kólik jáne taý-ken metallýrgiiasy salalarynda tsifrlyq tehnologiialardy engizýde aitarlyqtai eleýli jetistikterge qol jetkizildi.
Tsifrlyq tehnologiialardyń odan ári integratsiialanýy Qazaqstannyń álemdegi básekege asa qabiletti 30 eldiń qataryna enýi úshin jáne qazaqstandyqtardyń ál-aýqatyn jaqsartý úshin óte mańyzdy.
Elektrondy eńbek birjasy
Áleýmettik-eńbek salasyn tsifrlandyrý turǵysynan elektrondy eńbek birjasy sátti jumys istep tur. Sonyń nátijesinde jumysqa ornalastyrý protsesi eki esege qysqardy, al jalpy protsedýranyń ózi aiqyndana tústi.
2019 jyly elektrondyq eńbek birjasy arqyly 488 myńnan astam jumys izdeýshi jumysqa ornalastyryldy, olardyń ishinde 350 myń adam turaqty jumys oryndaryna ornalasty.
Sondai-aq, elektrondy eńbek sharttary iske qosylyp, búginde 742 myń elektrondyq kelisimshart jasaldy. 2019 jyldyń qorytyndysy boiynsha áleýmettik eńbek salasynda 9,8 mln-nan astam qyzmet kórsetildi, al memlekettik qyzmetterdiń 80%-y elektrondy formatta usynyldy.
Tsifrlyq jobalardy iske asyrýdyń arqasynda jumys berýshiler men jumys izdeýshiler shamamen 862,2 mln teńge únemdedi. Eńbek shartyn esepke alýdyń biryńǵai júiesin paidalaný kezindegi shyǵyndardy únemdeý 292,4 mln teńgeni qurady.
Indýstriia 4.0.
«Ekonomika salalaryn tsifrlandyrý» baǵyty aiasynda ónerkásip salalarynyń kásiporyndaryn tehnologiialyq qaita jaraqtandyrý Indýstriia 4.0 elementterin qoldanýmen júzege asyrylatyn otyn-energetika jáne taý-ken metallýrgiiasy keshenderiniń kásiporyndarynda tsifrlyq tehnologiialar engizilýde.
Munai-gaz salasynda Atyraý men Pavlodar munai-himiia zaýyttarynda 3 jyldyq jóndeý aralyq kezeńine ótý júzege asyryldy, bul jóndeý shyǵyndaryn azaitýǵa jáne óńdeý kólemin jylyna ortasha eseppen 300 myń tonnaǵa arttyrýǵa múmkindik berdi.
Sondai-aq, «Ózenmunaigaz» AQ, «Qazgermunai» BK» JShS, «Qarajanbasmunai»AQ, «Embimunaigaz» AQ 4 kásiporny «Ziiatkerlik ken orny» aqparattyq júiesin iske asyrýda.
Atalǵan tehnologiiany engizý elektr energiiasyn tutyný shyǵyndaryn 15%-ǵa deiin ońtailandyrýǵa, óndirý deńgeiin 2%-ǵa deiin turaqtandyrýǵa múmkindik beredi, sonymen qatar ken oryndaryn ortalyqtandyrylǵan basqarýdy jáne qashyqtan baqylaýdy, uńǵymalar men kásiptik jabdyqtar jumysyn ońtailandyrýdy qamtamasyz etedi.
Temir joldaǵy aqaýlar men relsterdiń kemshilikterin ýaqytyly anyqtaý esebinen poiyzdar qozǵalysynyń qaýipsizdigin arttyrý úshin «Magistral» avtomatty basqarý júiesin engizý» jobasy júzege asyrylýda. Qazirgi ýaqytta magistraldy jelilerdiń infraqurylymyn diagnostikalaýdy 3 mobildi diagnostikalyq keshender (MDK) júrgizedi. Sonymen qatar, qosymsha 3 MDK qurý josparda bar.
Mobildi diagnostikalyq keshender jumysynyń nátijeleri boiynsha 2019 jyldyń 4-toqsanynda shamamen 19 000 shaqyrym jol diagnostikalandy. Sonymen qatar, 190 shaqyrymnan astamy qanaǵattanarlyqsyz baǵamen anyqtaldy. 85-ke jýyq óte aqaýly relster aiqyndaldy, iaǵni relstiń 85 omyrylý jaǵdaiyna jol berilmedi.
Ziiatkerlik kólik júiesi
Kólik pen logistikany tsifrlandyrý turǵysynan «Ziiatkerlik kólik júiesi» jobasy iske asyrylyp jatyr, ol avtomobil joldary, kólik quraldary, aqyly joldar arqyly júrý, qalaaralyq avtobýstardaǵy jolaýshylar, sondai-aq rásimdelgen biletter týraly málimetterdi jinaidy jáne óńdeidi.
Ziiatkerlik kólik júiesiniń quramdas bólikteriniń biri — Aqy alý júiesi, sonymen qatar Jol qozǵalysy qatysýshylaryna joldaǵy jaǵdai týraly aqparatty jinaý jáne usyný júiesi bolyp tabylady.
Búginde 3 ýchaskede Aqy alý júiesi iske qosyldy: Almaty – Qapshaǵai (42 km), Almaty – Qorǵas (295 km) jáne Nur-Sultan – Temirtaý (134 km) jalpy uzyndyǵy 471 shaqyrym.
Kóliktik baqylaýdy avtomattandyrý úshin 24 arnaiy avtomattandyrylǵan ólsheý quraly engizildi.
Olardyń kómegimen 2019 jyldyń qyrkúiek aiynan bastap salmaq parametrleri boiynsha 82 buzýshylyq anyqtaldy jáne alymdar men aiyppuldar túrinde shamamen 8,6 mln teńge óndirip alyndy.
Ónerkásipti tsifrlandyrý aiasynda tsifrlandyrýdyń tiimdiligi men áserin kórsetýge, kedergilerdi anyqtaýǵa jáne memlekettik qoldaý quraldaryn ázirleýge múmkindik beretin modeldi tsifrlyq fabrikalar qurý jobasy júzege asyrylyp jatyr. 51 jobany iske asyrýǵa bastama bildirildi, onyń 16 jobasy aiaqtaldy.
Astana Hub
Búgingi tańda Astana Hub-ta salyq, eńbek jáne vizalyq jeńildikter alýǵa jaǵdai jasalǵan, startaptardy damytý baǵdarlamalary bar.
Jalpy alǵanda, búginde tehnoparkke 163 AT-kompaniia, 700-ge jýyq startap, 17 R&D otandyq jáne sheteldik AT-kompaniialardyń ortalyqtary (CISCO, NOKIA, IBM, Microsoft jáne basqalar), zamanaýi halyqaralyq oqytý ádistemesi boiynsha «alem» baǵdarlamalaý mektebi kiredi. Jergilikti qamtý úlesi 57,7%-dy qurady.
Astana Hub alańynda 2019 jyly 530 is-shara ótkizildi, oǵan 17 myńǵa jýyq adam qatysty.
2019 jyly 25 halyqaralyq uiymmen innovatsiialyq ózara is-qimyldy damytý sheńberinde yntymaqtastyq týraly memorandýmdar jasaldy.
Bul sharalar startap mádenietti damytý úshin qolaily jaǵdai jasaýǵa jáne 2019 jyly otandyq startap jobalarǵa 18 mlrd teńgeden astam investitsiia tartýǵa múmkindik berdi. Qazaqstannyń AT-naryǵyna tartylǵan investitsiialardyń jalpy kólemi sońǵy 2 jylda shamamen 32,4 mlrd teńgeni qurady.
«Bizdiń tehnoparkimizdiń baǵdarlamalary Qazaqstannyń startap-jobalarynyń qanshalyqty jaqsy ekenin jáne olar damyǵan halyqaralyq startap-ekojúieniń deńgeiine qanshalyqty jyldam ilgerilep kele jatqanyn túsinýge múmkindik berdi. Jobalarymyzdyń sapasyn zerttei kele, investitsiialarymyzdyń ótelgenin aitýǵa bolady», — dedi Astana Hub AT-startaptardyń halyqaralyq tehnoparkiniń bas direktory Djozef Tsigler.
Kelesi kezeńde Memleket basshysynyń alǵa qoiǵan mindetterine sáikes Astana Hub ekojúiesine innovatsiialyq infraqurylymnyń óńirlik obektilerin – tehnoparkterdi, inkýbatorlardy, akseleratorlardy, innovatsiialar ortalyqtaryn, AT-habtardy, akademiianyń startapyn, kommertsiialandyrý keńselerin, JOO-lar, ǴZI jáne t. b. belsendi tartý josparlanýda.
Qabyldanyp jatqan sharalar respýblikalyq deńgeide Astana Hub baǵdarlamalaryna odan ári qatysý jáne halyqaralyq áriptestermen yntymaqtastyq ornatý úshin óńirlerde pre-seed satysynda innovatsiialyq jobalardy daiyndaýdy qamtamasyz etýge múmkindik beredi.
Memlekettik qyzmetterdi avtomattandyrý
Memlekettik qyzmetterdi avtomattandyrý jumystaryn júrgizý aiasynda Memlekettik qyzmetter tizilimine 723 qyzmet engizilgen, onyń ishinde 580 qyzmet nemese 80,2% elektrondy túrde kórsetý kózdelgen. Memlekettik qyzmetterdi ońtailandyrý boiynsha jumystar júrgizildi, sonyń nátijesinde memlekettik qyzmetter sany 17-ge (740-tan 723-ke deiin) qysqardy.
Qazirgi tańda ótinish berýshilerge 17 proaktivti jáne 21 kompozitti memlekettik qyzmet kórsetiledi. Júrgizilgen ońtailandyrý jumystary qujattardyń ortasha paketin 30%-ǵa, sondai-aq memlekettik qyzmetti usyný merzimin orta eseppen 3 esege qysqartty.
Memlekettik qyzmetterdi avtomattandyrý qaǵaz túrindegi qujat ainalymyn 70,8 mln qujatqa qysqartýǵa múmkindik berip, 8,4 mlrd teńgeden astam janama ekonomikalyq nátije beredi.
Densaýlyq saqtaýdy tsifrlandyrý aiasynda uiymdardyń 97,5%-y kompiýterlik tehnikamen jabdyqtalǵan jáne 100%-y internet jelisine qosylǵan. Qazaqstan turǵyndarynyń 17,9 mln-ynda (95,7%) óńirlik elektrondyq densaýlyq pasporttary bar.
Qabyldanǵan sharalar halyqqa densaýlyq saqtaý qyzmetterin kórsetý sapasyn jaqsartýǵa, sondai-aq dárigerlerdiń eńbegin jeńildetýge múmkindik berdi.
Elektrondyq servister arqyly aldyn ala jazylý arqyly emhanalardaǵy «jandy» kezekter 30%-ǵa qysqartyldy, bul patsientterdiń emhanalarda bolý ýaqytyn eki ese qysqartty. Zertteý nátijelerin alý ýaqyty 1,8 esege (7 saǵattan 4 saǵatqa deiin) qysqartyldy.
Patsientterge qyzmet kórsetýdiń ortasha ýaqytyn qysqartý esebinen dárigerler men patsientterdiń ýaqyty 45%-ǵa qysqardy, jedel járdem jumysy ońtailandyryldy: dispetcherlik qyzmetke túsetin shaqyrýlardy óńdeý ýaqyty 26%-ǵa qysqartyldy, sonyń nátijesinde jedel meditsinalyq járdemniń kelýin kútý ýaqyty 1,3 ese qysqardy.
Sondai-aq, meditsinalyq aqparattyq júielerdi aýyldarda engizý jáne elektrondyq densaýlyq pasporttarymen qamtamasyz etý deńgeiin 100%-ǵa deiin jetkizý boiynsha jumystar jalǵastyrylatyn bolady.
Bilim berýdi tsifrlandyrý aiasynda mektepter kompiýterlik tehnikamen qamtamasyz etildi. Oqýshylar elektrondy kúndelikter men jýrnaldardy paidalanady (7014 mektepten 6703-i). Mektepterdiń 90%-y (6336 mektep) jyldamdyǵy 4 Mbit/sek jáne odan joǵary Internetpen qamtamasyz etilgen.
Mektepke deiingi balalarǵa bilim berý mekemeleriniń 78,5%-ynda qabyldaýǵa kezekti elektrondy qoiý engizilgen, mektepterdiń 70,3%-y oqýshylardy onlain qabyldaidy. Memlekettik bilim berý qyzmetteriniń 74%-y avtomattandyrylǵan.
Jalpy, bilim berý júiesin tsifrlandyrý aýyl men qala mektepteriniń bilim berý sapasynyń arasyndaǵy aiyrmashylyqty 30%-dan astamǵa qysqartýǵa múmkindik berdi.
Memlekettik baǵdarlama aiasynda ShOB qoldaýǵa jáne shaǵyn jáne orta biznes úshin qolaily ahýal jasaýǵa kóp kóńil bólinedi.
Máselen, «ASTANA-1» aqparattyq júiesin iske qosýdyń arqasynda, kedendik deklaratsiiany toltyrý merzimi birneshe kún men saǵattan 1 minýtqa deiin qysqardy jáne avtomatty rejimde 1,3 mln deklaratsiia óńdeldi. Osynyń arqasynda, SEQ qatysýshylary 56,6 mlrd teńge kóleminde qarjy únemdedi.
Biznes úshin saýda júrgizý jaǵdailaryn jaqsartýǵa jáne «kóleńkeli» ekonomikany anyqtaýǵa múmkindik beretin «Elektrondyq shot-faktýralar», «Taýarlardy tańbalaý» júieleri iske asyryldy. 2019 jyldyń 1 qańtarynan bastap barlyq QQS tóleýshiler EShF paidalanady.
Sondai-aq, búgingi kúni 540 myń baqylaý-kassalyq mashinalar paidalanylýda, olardyń 95%-y «onlain» rejiminde qosylǵan.
Aýyldyq eldi mekenderdi Internet jelisine keńjolaqty qoljetimdilik qyzmetimen qamtamasyz etý maqsatynda, 1250 AEM qamtamasyz etý josparlanǵan, onyń ishinde 2018 jyly – 56 AEM, 2019 jyly – 705 AEM, 2020 jyly – 489 AEM.
Bul 3 718 memlekettik organ men biýdjettik uiymǵa jyldamdyǵy joǵary internetke qosylýǵa múmkindik beredi. Bul rette, aýyldyq eldi meenderdiń tizimin jasaý kezinde tizim kelisý úshin jergilikti atqarýshy organdarǵa jiberiledi. Salynǵan infraqurylym uialy bailanys operatorlarynyń damýyn yntalandyrady. TOBJ jalpy uzyndyǵy 20 myń shaqyrymnan asady.
Sonymen qatar, 2019 jyldyń 3 toqsanynyń qorytyndysy boiynsha 299 aýylda ornalasqan 841 memlekettik organ men biýdjettik uiym qosylǵan. Keńjolaqty internetke qoljetimdilikti odan ári qamtamasyz etý MJÁ kelisimsharttaryna sáikes qosý kestesine orai júzege asyrylady.
2018 jyldyń nátijeleri boiynsha 10 nysanaly indikator men 20 kórsetkishti iske asyrý qarastyryldy, onyń ishinde túrli halyqaralyq reitingterdegi elimizdiń orny bar. Máselen, 2018 jyly elimizdiń pozitsiiasy Halyqaralyq elektr bailanysy odaǵynyń Kiberqaýipsizdik jahandyq indeksi deńgeii boiynsha jaqsardy. Halyqaralyq elektr bailanysy odaǵynyń (ITU) esebine sáikes, Qazaqstan 2018/2019 Kiberqaýipsizdik jahandyq indeksinde 40 oryn alyp, ótken jylǵy reitingpen salystyrǵanda 42 pýnktke kóterilgen (82 oryn).
Reiting qurǵanda barlyq bes negizgi kriterii nazarǵa alynady: zańnamalyq baza, tehnikalyq jáne uiymdastyrýshylyq is-sharalar, halyqaralyq arenadaǵy qyzmeti men salany damytý úshin áleýet qurýy.
2018 jyly elimiz «Venchýrlyq kapitaldyń qoljetimdiligi» indikatory boiynsha DEF BJI reitinginde óziniń pozitsiialaryn jaqsartty. Qazaqstan bul indeks boiynsha 90-shi oryn alyp, ótken jylǵy reitingpen salystyrǵanda 12 pýnktke kóterildi (102 oryn).
Biyl tsifrlyq saýattylyq boiynsha oqytylǵan turǵyndardyń jalpy sany 532 myń azamatty qurady (josparda 462 846 adam).
Sonymen qatar, áleýmettik áljýaz toptan 78,3 myń azamat tsifrlyq saýattylyqqa oqytyldy.
