Qazaqstan Respýblikasynyń Tsifrlyq damý ministrligi 2022-2024 jyldary 10 milliard teńgeden astam qarajatty qalai jumsaýdy josparlap otyr. Jartysynan astamy aǵymdaǵy ákimshilik shyǵystar. «Báiterek» keshenin qurýǵa arnalǵan shyǵystardy qospaǵanda, ǵaryshtyq shyǵyndardyń úlesi 5%-dan aspaidy. Bul somaǵa tehnikalyq qoldaý jáne «ǵarysh apparattaryn basqarýdy qoldaý» kiredi, – dep habarlaidy «Ult aqparat».
Birinshiden, atalǵan ministrlik jalpy satý kólemi JIÓ-niń shamamen 3% quraityn salany rettei otyryp, eldiń telekommýnikatsiia sektorynyń damýyn qadaǵalaidy. Osy baǵyt aiasynda Qazaqstannyń iri aýyldyq eldi mekenderin joǵary jyldamdyqty internetpen qamtamasyz etýge arnalǵan 250+ jobasy júzege asyrylýda. Ekinshi baǵyt – innovatsiialyq qyzmet, munda Qazaqstan Respýblikasy dástúrli túrde qarjylandyrýdyń jetkiliksizdigimen de, jergilikti oiynshylardyń álsiz ǵylymi-zertteý áleýetimen de bailanysty kúrdeli problemalarǵa ie. Úshinshisi – naqty aeroǵaryshtyq baǵdarlama.
Tsifrlyq damý ministrliginiń jalpy biýdjeti (tsifrlandyrý, innovatsiialar jáne aeroǵarysh ónerkásibi salasyndaǵy memlekettik saiasatty iske asyrýǵa) 2022–2024 jyldarǵa arnalǵan 10,3 mlrd teńgeni quraidy. Ministrlik 2022-2024 jyldarǵa arnalǵan biýdjetiniń basym bóligin ákimshilik shyǵystar quraidy, iaǵni jalaqy. Buǵan 2022 jyly ministrlik biýdjetiniń 53 paiyzyn, 2023 jáne 2024 jyldary 87 paiyzyn jumsaidy.
Úsh jyldyq kezeńdegi barlyq jumystar 2022 jyly júzege asyrylatyny kórsetilgen. Olar 22 spýtniktik jelide Qazaqstan Respýblikasynyń orbitalyq pozitsiialaryn halyqaralyq úilestirý úshin tehnikalyq qoldaý kórsetetin bolady.
«Ǵarysh apparattaryn basqarýdy qamtamasyz etý» kishi baǵdarlamasyna taǵy 256 million teńge bólindi, bul is júzinde «Baiqońyr» kesheniniń áserinen zardap shekken aýmaqtardyń ekologiialyq monitoringi men 90 million sharshy metr aýmaqty ǵaryshtyq zertteýlerge jumsalatyn shyǵyndardy qamtidy. Sońǵy iri ǵarysh jobasy KazSat-2R jobasy jabylǵan 2021 jyly aiaqtaldy. KazSat-2 ornyna arnalǵan jańa spýtnik jobasynan «innovatsiialyq sheshimder, onyń ishinde jańa býyn spýtniktik bailanys shoqjuldyzdaryna qatysty sheshimder paidasyna» bas tartyldy. 2020 jyly jobaǵa 2,7 milliard, 2021 jyldyń basynan taǵy 81 million teńge biýdjet qarajaty jumsaldy. Jobanyń jalpy quny 40 milliard teńgege baǵalandy, biraq 2021 jyly jobany ekonomikalyq jáne tehnikalyq jaǵynan tiimsiz dep túpkilikti jabý týraly sheshim qabyldandy», – dedi Ministr Baǵdat Mýsin.
Aita keteiik, qazaqstandyq jerserik shoqjuldyzynyń tarihy 2006 jyly KazSat-1 ushyrylymynan bastaldy. 2008 jyldyń ózinde birqatar problemalarǵa bailanysty spýtnik jerleý orbitasyna aýystyryldy. 2011 jyly KazSat-2 orbitaǵa shyǵaryldy, onyń tehnikalyq qyzmet etý merzimi 14,5 jyl dep baǵalandy. 2024 jyly ony KazSat-2R aýystyrý kerek edi. 2014 jyly 15 jyldyq resýrspen KazSat-3 jer serigi ushyryldy.
«Báiterek» zymyran-ǵarysh keshenin qurýǵa arnalǵan shyǵystar Tsifrlyq damý ministrliginiń negizgi biýdjettik baǵdarlamasyna kirmeidi. Aǵymdaǵy jyldyń jeti aiynyń qorytyndysy boiynsha jobaǵa 10,5 milliard teńgege jýyq qarjy jumsalǵan. «Báiterek» Resei Federatsiiasymen birlesken joba. Ondaǵy Qazaqstan Respýblikasynyń jaýapkershilik aimaǵy «Zenit-M» zymyran kesheniniń jerústi infraqurylymyn jańǵyrtý bolyp tabylady, reseilik tarap zymyran tasyǵyshtaryn (Soiýz-5, Soiýz-6) damytýda. Qazaqstandyq taraptyń jumysynyń jalpy quny shamamen 91 mlrd teńgeni quraidy.
Sonymen qatar, ministr Baǵdat Mýsin 16 IT-kompaniiaǵa jetekshilik etetin elordadaǵy Kaz dream holdinginde jańa jobalarmen tanysty. Kaz dream birneshe baǵytta jumys isteidi, sonyń ishinde B2B, aqparattyq qaýipsizdik, quqyq qorǵaý organdary úshin jáne t.b baǵytta IT ónimder ázirleidi. Búgingi tańda holdingtiń áleýmettik jobalarǵa kóp kóńil bólip otyrǵanyny qýantady.
«Kezdesý barysynda olar maǵan júzege asyryp jatqan – «+1 Ilon Mask» jobasy týraly da aityp berdi. Bul joba - ár aýyl balasyn gadjetpen qamtamasyz etýge, osylaisha olardyń bilim alýlaryna jaǵdai jasaýǵa baǵyttalǵan. Olar jyl saiyn kompaniiada esepten shyǵarylatyn noýtbýkterdi óz qarajattaryna jóndep, muqtaj balalarǵa úlestiredi eken. Bul jobaǵa tehnikany berý arqyly ǵana emes, ony jóndeý boiynsha erikti retinde de qatysýǵa bolady», – dedi Ministr Baǵdat Mýsin.
Sonymen qatar, mundai jobalardyń Tsifrly Qazaqstan úshin óte qajetti ekenin aita kele, ministr óz sózinde óz basqaratyn ministrliktiń 2022-2024 jyldary 10 milliard teńgeden astam qarajatty qalai jumsaýdy josparlap otyrǵanyn tilge tiek etti.
Prezident Qasym-Jomart Toqaev buǵan deiin aitqanyndai, 2025 jylǵa qarai aýylsharýashylyǵynyń jalpy óniminiń kólemi úshten birge, al eksport kólemi eki esege ósedi dep kútilýde. Sondai-aq, memleket basshysy Eýraziialyq ekonomikalyq odaqqa múshe memleketterdiń basshylary tsifrlandyrý aýyl sharýashylyǵyna áser etetin ekonomikany damytýdyń qozǵaýshy kúshine ainalýy kerek ekendigin málimdegen bolatyn. Sonymen qatar, búginde aýyl sharýashylyǵy elimizdiń azyq-túlik jáne ekonomikalyq qaýipsizdigin qamtamasyz etýge arnalǵan ekonomikanyń negizgi salalarynyń biri. Dalada nemese fermada jumys isteitinderdiń innovatsiialyq tehnologiialardan alys bolyp kórinýine qaramastan, bul salada da onsyz jumys jasaý qiynǵa soǵady. Máselen, aýyl sharýashylyǵynda elektrondyq dala kartalary men topyraq taldaýyn qoldanýǵa bolady. Alaida odan da ilgeri qadam jasaityn bolsaq, onda tsifrlandyrý janarmai tutyný datchikterin, otarlardy baqylai alatyn GPS trekerlerin ornatýdan bastap jáne aýyldaǵy biznes protsesterdi basqarýǵa kómektesetin baǵdarlamalyq jasaqtamalarǵa deiin, sharýa qojalyqtaryn ishinara nemese tolyqtai avtomattandyrýǵa múmkindik beredi. Belgili bolǵanyndai, búginde Qazaqstanda aýylsharýashylyq jerleriniń jáne elektrondy saýda alańynyń qalai paidalanylyp jatqandyǵyn qashyqtyqtan baqylaýǵa múmkindik beretin kosmomonitoring siiaqty sandyq jobalar júzege asyrylýda. Kóterme saýda ortalyqtary bar alańdar deldaldardyń áserin joiýǵa jáne fermerler men sońǵy tutynýshy arasyndaǵy tikelei satylymdardyń sanyn kóbeitýge baǵyttalǵan. Bul aýylsharýashylyq ónimderiniń baǵasyn tómendetip qana qoimai, jalpy salany damytýǵa, sonymen qatar aýyl turǵyndaryn jumyspen qamtamasyz etýge múmkindik beredi. Al bul az da emes, kem de emes jeti millionnan astam aýyldyq eldimeken turǵyndaryn, elimizdegi jalpy halyqtyń shamamen 43% quraidy. Kcell Strategiialyq damý departamenti málimdegendei, "250+" uzaqmerzimdi joba jáne úlken áleýmettik jaýapkershilik. Aýyl turǵyndary joǵary jyldamdyqtaǵy internet múmkindikterin qalalyqtardan qalyspai qoldana alýy tiis.
Eske salaiyq, Qazaqstan Respýblikasynyń Tsifrlyq damý ministrligi 2022-2024 jyldary 10 milliard teńgeden astam qarajatty qalai jumsaýdy josparlap otyr. Atalǵan ministrlik úsh baǵyt boiynsha jumys istep keledi. Atap aitqanda, birinshiden, atalǵan ministrlik jalpy satý kólemi JIÓ-niń shamamen 3% quraityn salany rettei otyryp, eldiń telekommýnikatsiia sektorynyń damýyn qadaǵalaidy. Osy baǵyt aiasynda Qazaqstannyń iri aýyldyq eldi mekenderin joǵary jyldamdyqty internetpen qamtamasyz etýge arnalǵan 250+ jobasy júzege asyrylýda. Ekinshi baǵyt – innovatsiialyq qyzmet, munda Qazaqstan Respýblikasy dástúrli túrde qarjylandyrýdyń jetkiliksizdigimen de, jergilikti oiynshylardyń álsiz ǵylymi-zertteý áleýetimen de bailanysty kúrdeli problemalarǵa ie. Úshinshisi – naqty aeroǵaryshtyq baǵdarlama. Úsh jyldyq kezeńdegi barlyq jumystar 2022 jyly júzege asyrylatyny kórsetilgen. Olar 22 spýtniktik jelide Qazaqstan Respýblikasynyń orbitalyq pozitsiialaryn halyqaralyq úilestirý úshin tehnikalyq qoldaý kórsetetin bolady.
