Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Syrtqy ister ministrliginiń keńeitilgen alqa otyrysyna qatysty, dep habarlaidy "Ult aqparat" Aqordaǵa silteme jasap.
Qazaqstan Prezidenti bul basqosý Táýelsizdigimizdiń 30 jyldyq mereili belesi qarsańynda ótip jatqanyn, osy tarihi mejege tolaǵai tabyspen jetip otyrǵanymyzdy atap ótti. Qasym-Jomart Toqaevtyń aitýynsha, Qazaqstan aimaqtyq jáne jahandyq úderisterge belsene qatysatyn bedeldi memleketke ainaldy. Memleket basshysy syrtqy saiasatymyzdyń negizin Elbasy Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń qalaǵanyn jáne onyń tikelei basshylyǵymen kásibi diplomatiialyq qyzmet qurylyp, aýqymdy syrtqy saiasi mindetter sheshimin tapqanyna toqtaldy.
– Ásirese memlekettik shekaramyzdyń tolyq bekitilýi teńdessiz tarihi jetistik boldy jáne memleketimizdiń qaýipsizdigin kúsheitýge airyqsha yqpal etken sheshimge ainaldy. «Kaspii teńiziniń quqyqtyq mártebesi týraly konventsiianyń» qabyldanýy – taǵy bir aitýly jetistik. Buǵan qol jetkizý úshin 20 jyl boiy tabandy jumys atqaryldy, – dedi Prezident. Sondai-aq kelissózderge qatysqan qyzmetkerlerdiń eńbegin elimiz joǵary baǵalaitynyn jáne olardy memlekettik nagradalarmen marapattaitynyn jetkizdi.
Qasym-Jomart Toqaev osy jyldar ishinde strategiialyq seriktesterimiz – Resei, Qytai jáne Ortalyq Aziia memleketterimen dostyq qatynasymyzdyń nyǵaiǵanyn, al AQSh pen Eýropa Odaǵy elderi bizdiń investitsiia jáne saýda salasyndaǵy áriptesterimiz ekenin atap ótti.
Memleket basshysy Qazaqstannyń óz erkimen iadrolyq qarý-jaraqtan bas tartqan sheshýshi qadamy álemdik qaýymdastyqtaǵy bedeliniń artýyna zor úles qosty dep esepteidi.
– Kelesi jyly Aziiadaǵy ózara is-qimyl jáne senim sharalary jónindegi keńeske 30 jyl tolady. Osyǵan orai, elordamyzda osy forýmnyń VI Sammiti ótedi. Bul jiyndy uiymdastyrý úshin Syrtqy ister ministrligi aýqymdy jumys atqarýy kerek. Biz bul Keńesti birtindep qurlyqtaǵy Qaýipsizdik jáne damý uiymyna ainaldyrýdy kózdeimiz, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Prezident Qazaqstan diplomatiiasyn kóptegen máseleni, tipti, asa kúrdeli halyqaralyq túitkilderdiń ózin mámile arqyly sheshýge múddeli ekenin aitty.
– Elimiz memleketaralyq jáne azamattyq qaqtyǵystardy retteý úshin bitimgerlik bastamalar usynyp, araǵaiyn bolyp júr. Sondai-aq Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń sezderin ótkizip, órkenietter úndestigin ornatýǵa kúsh salýda. Osynyń bárin sheteldik áriptesterimiz joǵary baǵalap, jan-jaqty qoldaý bildirýde, – dedi Memleket basshysy.
Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstannyń Eýraziia qurlyǵyndaǵy kópjaqty qurylymdardyń negizin qalaýshy elderdiń biri ekenine nazar aýdaryp, elimizdiń uiymdar men qurylymdardyń jumysyn jandandyrýǵa belsene atsalysyp kele jatqanyn jetkizdi. Sonymen qatar jýyrda Túrkitildes memleketterdiń yntymaqtastyq keńesiniń ataýy ózgergenin atap ótti.
– Jaqynda baýyrlas eldermen birlesip, Túrki keńesin tolyqqandy uiymǵa ainaldyrdyq. Osylaisha, túrkitildes memleketter yntymaǵynyń jańa kezeńi bastaldy, – dedi Prezident.
Memleket basshysy Ortalyq Aziiadaǵy shetel investitsiiasynyń 75 paiyzy elimizdiń enshisinde ekenin jáne osy baǵyttaǵy jumystyń qarqynyn báseńdetýge bolmaitynyn atap ótti. Qazaqstan Prezidenti pandemiia kezinde sheteldegi myńdaǵan azamatymyzǵa tiisti kómek kórsetilgenine toqtalyp, diplomatiialyq korpýstyń syrtta qalyp qoiǵan otandastarymyzdy elge alyp kelý úshin atqarǵan qyzmetin joǵary baǵalady.
– Diplomattarymyzdyń arqasynda Qazaqstanǵa gýmanitarlyq kómek jetkizildi. Biz de birqatar memleketterge qoldaý kórsettik. «Vaktsinalyq diplomatiianyń» arqasynda Ortalyq Aziiadaǵy indetke bailanysty ahýaldy turaqtandyrýǵa úles qostyq. Túrli qiyndyqqa qaramastan, sizder aldymyzda turǵan strategiialyq mindetterdi oryndap kelesizder, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Prezident álemde qalyptasyp otyrǵan jaǵdailarǵa orai, syrtqy saiasi jumys tásilderin qaita saralap, júieli sharalar ázirleý kerek ekenin jetkizdi. Sondai-aq Syrtqy ister ministrliginiń osyndai aýqymdy basqosýy sońǵy alty jylda alǵash ret ótkizilip otyrǵanyn atap ótip, qordalanǵan túitkildiń bárin muqiiat taldap, aqyldasa otyryp sheshý qajettigin aitty.
– Birinshi - syrtqy saiasatty «Halyq únine qulaq asatyn memleket» tujyrymdamasyna sai júrgizip, onyń tiimdiligin barynsha arttyrý. Qazir Qazaqstannyń syrtqa baǵyttalǵan jumysynda birtutas, jalpy memlekettik strategiia joq deýge bolady. Bul – júieli sipattaǵy másele. Syrtqy ister ministrligi tyǵyz mekeme-aralyq úilestirý jumysyn tiimdi atqarýy kerek. Memlekettik apparat ishindegi bailanys, ózara yqpaldastyq álsiz. Sonyń kesirinen eleýli kemshilikter bolyp jatady. Oǵan qosa, ulttyq múddeni qorǵaityn kezde tiimdi jumys atqarylmaidy. Mysaly, qazir Jaiyq ózeni tartylyp barady. Qazaqstanǵa joldanǵan júk Qytai shekarasynda turyp qaldy. Bizdiń kásipkerlerimizdiń kórshi elder naryǵyndaǵy múddesi oidaǵydai qorǵalmai otyr. Osyndai keleńsizdikter halyqtyń turmys sapasyna jáne kóńil kúiine keri áser etedi, – dedi Memleket basshysy.
Prezident ekonomikalyq diplomatiiany «qaita jandandyrýdy» ekinshi másele retinde atady. Onyń aitýynsha, pandemiiadan keiin ekonomikany qalpyna keltirý úshin memleketter arasynda shetel investitsiiasyna talas kúsheidi. Sondyqtan investitsiia tartý jónindegi memlekettik saiasatty iske asyratyn ýákiletti organ retinde Syrtqy ister ministrligi bul múmkindikti tolyqqandy paidalaný qajet.
Memleket basshysy Qazaqstannyń Ortalyq Aziiadaǵy kóshbasshylyq ornyn nyǵaitý úshinshi ári asa mańyzdy mindet ekenin aitty.
– Biz osy aimaqta erekshe mártebege ie ekenimizdi batyl málimdei bilýge tiispiz. Buǵan tolyq negiz bar. Atap aitqanda, ekonomikamyz Orta Aziiadaǵy basqa elderdiń ekonomikasyna qaraǵanda áldeqaida qýatty. Biz Eýraziiadaǵy basty kólik dálizderi toǵysqan geostrategiialyq ortalyqta turmyz. Aýqymdy ekonomikalyq jáne demokratiialyq reformalar belsendi túrde júzege asýda. Ziiatkerlik jáne adami resýrsymyz bar, halyqaralyq qaýymdastyqtyń aldyndaǵy abyroi-bedelimiz joǵary. Osyǵan orai, Ortalyq Aziianyń taǵdyry úshin Qazaqstanǵa erekshe jaýapkershilik júkteledi, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Memleket basshysy «Sý diplomatiiasy» jónindegi kelissózderdiń tezirek aiaqtalýy Qazaqstan men Ortalyq Aziia elderiniń jáne Resei men Qytaidyń ortaq múddesine sai keledi dep sanaidy.
Prezident álemdegi alpaýyt eldermen jáne óńirdegi yqpaldy memlekettermen teń dárejeli ári tiimdi yntymaqtastyq ornatýdy tórtinshi másele retinde atap ótti. Sondai-aq elimizdiń pragmatizmge negizdelgen salmaqty ári saliqaly saiasattan esh ainymaityn, ekijaqty jáne kópjaqty mindettemelerden bas tartpaitynyn aitty.
– Osy rette, mynadai mańyzdy oi-tujyrymdardy ortaǵa salǵym keledi. Biz Táýelsizdik pen egemendikke, elimizdiń shekarasy men aýmaqtyq tutastyǵyna nuqsan keltiretin bir de bir kelisimge jol bermeýimiz kerek. Óitkeni, osy qasietti qundylyqtar biz úshin bárinen qymbat. Biz eń aldymen, Qazaqstannyń múddelerin tabandylyqpen qorǵaýymyz qajet, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Memleket basshysy Qazaqstan diplomatiiasynyń jańa kelbetin qalyptastyrý, osy salaǵa tyń serpilis qajet ekenin atap ótti.
– Bilikti mamandardyń Syrtqy ister ministrliginen ketýi onyń kadrlyq áleýetin tómendetýde. Bul – shyn máninde, ózekti másele. Men osy ministrlik eń konservativti qurylymnyń biri ekenin bilemin. Munyń jaqsy jaǵy da bar. Dástúr saqtalady, kásibi diplomattar shoǵyry qalyptasady. Degenmen, jaǵymsyz jaǵy da joq emes. Bilimdi, bilikti ári elge adal qyzmet etkisi keletin jastar úshin ministrlikke jumysqa turý – «alynbas qamaldai». Bul ahýaldy túzep, kadr saiasatyn túbegeili qaita qaraityn kez keldi. Diplomatiialyq qyzmetke, eń aldymen, kózi ashyq, kókiregi oiaý, otanshyl mamandar qajet. Qazaqstan atynan shet memleketterde qyzmet istep júrgen diplomattarymyz shetel tilderin ǵana emes, aldymen, memlekettik tildi bilýi kerek, – dedi Prezident.
Qasym-Jomart Toqaev sóz sońynda Qazaqstannyń syrtqy saiasatyndaǵy negizgi baǵyttardy júzege asyrý úshin tiisti jumystardy tyń qarqynmen jalǵastyrý kerek ekenin aityp, diplomattarymyz el múddesine adal bolady degen senimin bildirdi.
Keńeitilgen alqa otyrysynda Syrtqy ister ministri Muhtar Tileýberdi jáne Qazaqstannyń birqatar memlekettegi elshileri baiandama jasady.
