مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ سىرتقى ٸستەر مينيسترلٸگٸنٸڭ كەڭەيتٸلگەن القا وتىرىسىنا قاتىستى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" اقورداعا سٸلتەمە جاساپ.
قازاقستان پرەزيدەنتٸ بۇل باسقوسۋ تەۋەلسٸزدٸگٸمٸزدٸڭ 30 جىلدىق مەرەيلٸ بەلەسٸ قارساڭىندا ٶتٸپ جاتقانىن, وسى تاريحي مەجەگە تولاعاي تابىسپەن جەتٸپ وتىرعانىمىزدى اتاپ ٶتتٸ. قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ايتۋىنشا, قازاقستان ايماقتىق جەنە جاھاندىق ٷدەرٸستەرگە بەلسەنە قاتىساتىن بەدەلدٸ مەملەكەتكە اينالدى. مەملەكەت باسشىسى سىرتقى ساياساتىمىزدىڭ نەگٸزٸن ەلباسى نۇرسۇلتان ەبٸشۇلى نازارباەۆتىڭ قالاعانىن جەنە ونىڭ تٸكەلەي باسشىلىعىمەن كەسٸبي ديپلوماتييالىق قىزمەت قۇرىلىپ, اۋقىمدى سىرتقى ساياسي مٸندەتتەر شەشٸمٸن تاپقانىنا توقتالدى.
– ەسٸرەسە مەملەكەتتٸك شەكارامىزدىڭ تولىق بەكٸتٸلۋٸ تەڭدەسسٸز تاريحي جەتٸستٸك بولدى جەنە مەملەكەتٸمٸزدٸڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن كٷشەيتۋگە ايرىقشا ىقپال ەتكەن شەشٸمگە اينالدى. «كاسپيي تەڭٸزٸنٸڭ قۇقىقتىق مەرتەبەسٸ تۋرالى كونۆەنتسييانىڭ» قابىلدانۋى – تاعى بٸر ايتۋلى جەتٸستٸك. بۇعان قول جەتكٸزۋ ٷشٸن 20 جىل بويى تاباندى جۇمىس اتقارىلدى, – دەدٸ پرەزيدەنت. سونداي-اق كەلٸسسٶزدەرگە قاتىسقان قىزمەتكەرلەردٸڭ ەڭبەگٸن ەلٸمٸز جوعارى باعالايتىنىن جەنە ولاردى مەملەكەتتٸك ناگرادالارمەن ماراپاتتايتىنىن جەتكٸزدٸ.
قاسىم-جومارت توقاەۆ وسى جىلدار ٸشٸندە ستراتەگييالىق سەرٸكتەستەرٸمٸز – رەسەي, قىتاي جەنە ورتالىق ازييا مەملەكەتتەرٸمەن دوستىق قاتىناسىمىزدىڭ نىعايعانىن, ال اقش پەن ەۋروپا وداعى ەلدەرٸ بٸزدٸڭ ينۆەستيتسييا جەنە ساۋدا سالاسىنداعى ەرٸپتەستەرٸمٸز ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
مەملەكەت باسشىسى قازاقستاننىڭ ٶز ەركٸمەن يادرولىق قارۋ-جاراقتان باس تارتقان شەشۋشٸ قادامى ەلەمدٸك قاۋىمداستىقتاعى بەدەلٸنٸڭ ارتۋىنا زور ٷلەس قوستى دەپ ەسەپتەيدٸ.
– كەلەسٸ جىلى ازيياداعى ٶزارا ٸس-قيمىل جەنە سەنٸم شارالارى جٶنٸندەگٸ كەڭەسكە 30 جىل تولادى. وسىعان وراي, ەلوردامىزدا وسى فورۋمنىڭ VI سامميتٸ ٶتەدٸ. بۇل جيىندى ۇيىمداستىرۋ ٷشٸن سىرتقى ٸستەر مينيسترلٸگٸ اۋقىمدى جۇمىس اتقارۋى كەرەك. بٸز بۇل كەڭەستٸ بٸرتٸندەپ قۇرلىقتاعى قاۋٸپسٸزدٸك جەنە دامۋ ۇيىمىنا اينالدىرۋدى كٶزدەيمٸز, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنت قازاقستان ديپلوماتيياسىن كٶپتەگەن مەسەلەنٸ, تٸپتٸ, اسا كٷردەلٸ حالىقارالىق تٷيتكٸلدەردٸڭ ٶزٸن مەمٸلە ارقىلى شەشۋگە مٷددەلٸ ەكەنٸن ايتتى.
– ەلٸمٸز مەملەكەتارالىق جەنە ازاماتتىق قاقتىعىستاردى رەتتەۋ ٷشٸن بٸتٸمگەرلٸك باستامالار ۇسىنىپ, اراعايىن بولىپ جٷر. سونداي-اق ەلەمدٸك جەنە دەستٷرلٸ دٸندەر كٶشباسشىلارىنىڭ سەزدەرٸن ٶتكٸزٸپ, ٶركەنيەتتەر ٷندەستٸگٸن ورناتۋعا كٷش سالۋدا. وسىنىڭ بەرٸن شەتەلدٸك ەرٸپتەستەرٸمٸز جوعارى باعالاپ, جان-جاقتى قولداۋ بٸلدٸرۋدە, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستاننىڭ ەۋرازييا قۇرلىعىنداعى كٶپجاقتى قۇرىلىمداردىڭ نەگٸزٸن قالاۋشى ەلدەردٸڭ بٸرٸ ەكەنٸنە نازار اۋدارىپ, ەلٸمٸزدٸڭ ۇيىمدار مەن قۇرىلىمداردىڭ جۇمىسىن جانداندىرۋعا بەلسەنە اتسالىسىپ كەلە جاتقانىن جەتكٸزدٸ. سونىمەن قاتار جۋىردا تٷركٸتٸلدەس مەملەكەتتەردٸڭ ىنتىماقتاستىق كەڭەسٸنٸڭ اتاۋى ٶزگەرگەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
– جاقىندا باۋىرلاس ەلدەرمەن بٸرلەسٸپ, تٷركٸ كەڭەسٸن تولىققاندى ۇيىمعا اينالدىردىق. وسىلايشا, تٷركٸتٸلدەس مەملەكەتتەر ىنتىماعىنىڭ جاڭا كەزەڭٸ باستالدى, – دەدٸ پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسى ورتالىق ازيياداعى شەتەل ينۆەستيتسيياسىنىڭ 75 پايىزى ەلٸمٸزدٸڭ ەنشٸسٸندە ەكەنٸن جەنە وسى باعىتتاعى جۇمىستىڭ قارقىنىن بەسەڭدەتۋگە بولمايتىنىن اتاپ ٶتتٸ. قازاقستان پرەزيدەنتٸ پاندەمييا كەزٸندە شەتەلدەگٸ مىڭداعان ازاماتىمىزعا تيٸستٸ كٶمەك كٶرسەتٸلگەنٸنە توقتالىپ, ديپلوماتييالىق كورپۋستىڭ سىرتتا قالىپ قويعان وتانداستارىمىزدى ەلگە الىپ كەلۋ ٷشٸن اتقارعان قىزمەتٸن جوعارى باعالادى.
– ديپلوماتتارىمىزدىڭ ارقاسىندا قازاقستانعا گۋمانيتارلىق كٶمەك جەتكٸزٸلدٸ. بٸز دە بٸرقاتار مەملەكەتتەرگە قولداۋ كٶرسەتتٸك. «ۆاكتسينالىق ديپلوماتييانىڭ» ارقاسىندا ورتالىق ازيياداعى ٸندەتكە بايلانىستى احۋالدى تۇراقتاندىرۋعا ٷلەس قوستىق. تٷرلٸ قيىندىققا قاراماستان, سٸزدەر الدىمىزدا تۇرعان ستراتەگييالىق مٸندەتتەردٸ ورىنداپ كەلەسٸزدەر, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنت ەلەمدە قالىپتاسىپ وتىرعان جاعدايلارعا وراي, سىرتقى ساياسي جۇمىس تەسٸلدەرٸن قايتا سارالاپ, جٷيەلٸ شارالار ەزٸرلەۋ كەرەك ەكەنٸن جەتكٸزدٸ. سونداي-اق سىرتقى ٸستەر مينيسترلٸگٸنٸڭ وسىنداي اۋقىمدى باسقوسۋى سوڭعى التى جىلدا العاش رەت ٶتكٸزٸلٸپ وتىرعانىن اتاپ ٶتٸپ, قوردالانعان تٷيتكٸلدٸڭ بەرٸن مۇقييات تالداپ, اقىلداسا وتىرىپ شەشۋ قاجەتتٸگٸن ايتتى.
– بٸرٸنشٸ - سىرتقى ساياساتتى «حالىق ٷنٸنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇجىرىمداماسىنا ساي جٷرگٸزٸپ, ونىڭ تيٸمدٸلٸگٸن بارىنشا ارتتىرۋ. قازٸر قازاقستاننىڭ سىرتقا باعىتتالعان جۇمىسىندا بٸرتۇتاس, جالپى مەملەكەتتٸك ستراتەگييا جوق دەۋگە بولادى. بۇل – جٷيەلٸ سيپاتتاعى مەسەلە. سىرتقى ٸستەر مينيسترلٸگٸ تىعىز مەكەمە-ارالىق ٷيلەستٸرۋ جۇمىسىن تيٸمدٸ اتقارۋى كەرەك. مەملەكەتتٸك اپپارات ٸشٸندەگٸ بايلانىس, ٶزارا ىقپالداستىق ەلسٸز. سونىڭ كەسٸرٸنەن ەلەۋلٸ كەمشٸلٸكتەر بولىپ جاتادى. وعان قوسا, ۇلتتىق مٷددەنٸ قورعايتىن كەزدە تيٸمدٸ جۇمىس اتقارىلمايدى. مىسالى, قازٸر جايىق ٶزەنٸ تارتىلىپ بارادى. قازاقستانعا جولدانعان جٷك قىتاي شەكاراسىندا تۇرىپ قالدى. بٸزدٸڭ كەسٸپكەرلەرٸمٸزدٸڭ كٶرشٸ ەلدەر نارىعىنداعى مٷددەسٸ ويداعىداي قورعالماي وتىر. وسىنداي كەلەڭسٸزدٸكتەر حالىقتىڭ تۇرمىس ساپاسىنا جەنە كٶڭٸل كٷيٸنە كەرٸ ەسەر ەتەدٸ, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنت ەكونوميكالىق ديپلوماتييانى «قايتا جانداندىرۋدى» ەكٸنشٸ مەسەلە رەتٸندە اتادى. ونىڭ ايتۋىنشا, پاندەمييادان كەيٸن ەكونوميكانى قالپىنا كەلتٸرۋ ٷشٸن مەملەكەتتەر اراسىندا شەتەل ينۆەستيتسيياسىنا تالاس كٷشەيدٸ. سوندىقتان ينۆەستيتسييا تارتۋ جٶنٸندەگٸ مەملەكەتتٸك ساياساتتى ٸسكە اسىراتىن ۋەكٸلەتتٸ ورگان رەتٸندە سىرتقى ٸستەر مينيسترلٸگٸ بۇل مٷمكٸندٸكتٸ تولىققاندى پايدالانۋ قاجەت.
مەملەكەت باسشىسى قازاقستاننىڭ ورتالىق ازيياداعى كٶشباسشىلىق ورنىن نىعايتۋ ٷشٸنشٸ ەرٸ اسا ماڭىزدى مٸندەت ەكەنٸن ايتتى.
– بٸز وسى ايماقتا ەرەكشە مەرتەبەگە يە ەكەنٸمٸزدٸ باتىل مەلٸمدەي بٸلۋگە تيٸسپٸز. بۇعان تولىق نەگٸز بار. اتاپ ايتقاندا, ەكونوميكامىز ورتا ازيياداعى باسقا ەلدەردٸڭ ەكونوميكاسىنا قاراعاندا ەلدەقايدا قۋاتتى. بٸز ەۋرازيياداعى باستى كٶلٸك دەلٸزدەرٸ توعىسقان گەوستراتەگييالىق ورتالىقتا تۇرمىز. اۋقىمدى ەكونوميكالىق جەنە دەموكراتييالىق رەفورمالار بەلسەندٸ تٷردە جٷزەگە اسۋدا. زيياتكەرلٸك جەنە ادامي رەسۋرسىمىز بار, حالىقارالىق قاۋىمداستىقتىڭ الدىنداعى ابىروي-بەدەلٸمٸز جوعارى. وسىعان وراي, ورتالىق ازييانىڭ تاعدىرى ٷشٸن قازاقستانعا ەرەكشە جاۋاپكەرشٸلٸك جٷكتەلەدٸ, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
مەملەكەت باسشىسى «سۋ ديپلوماتيياسى» جٶنٸندەگٸ كەلٸسسٶزدەردٸڭ تەزٸرەك اياقتالۋى قازاقستان مەن ورتالىق ازييا ەلدەرٸنٸڭ جەنە رەسەي مەن قىتايدىڭ ورتاق مٷددەسٸنە ساي كەلەدٸ دەپ سانايدى.
پرەزيدەنت ەلەمدەگٸ الپاۋىت ەلدەرمەن جەنە ٶڭٸردەگٸ ىقپالدى مەملەكەتتەرمەن تەڭ دەرەجەلٸ ەرٸ تيٸمدٸ ىنتىماقتاستىق ورناتۋدى تٶرتٸنشٸ مەسەلە رەتٸندە اتاپ ٶتتٸ. سونداي-اق ەلٸمٸزدٸڭ پراگماتيزمگە نەگٸزدەلگەن سالماقتى ەرٸ ساليقالى ساياساتتان ەش اينىمايتىن, ەكٸجاقتى جەنە كٶپجاقتى مٸندەتتەمەلەردەن باس تارتپايتىنىن ايتتى.
– وسى رەتتە, مىناداي ماڭىزدى وي-تۇجىرىمداردى ورتاعا سالعىم كەلەدٸ. بٸز تەۋەلسٸزدٸك پەن ەگەمەندٸككە, ەلٸمٸزدٸڭ شەكاراسى مەن اۋماقتىق تۇتاستىعىنا نۇقسان كەلتٸرەتٸن بٸر دە بٸر كەلٸسٸمگە جول بەرمەۋٸمٸز كەرەك. ٶيتكەنٸ, وسى قاسيەتتٸ قۇندىلىقتار بٸز ٷشٸن بەرٸنەن قىمبات. بٸز ەڭ الدىمەن, قازاقستاننىڭ مٷددەلەرٸن تاباندىلىقپەن قورعاۋىمىز قاجەت, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
مەملەكەت باسشىسى قازاقستان ديپلوماتيياسىنىڭ جاڭا كەلبەتٸن قالىپتاستىرۋ, وسى سالاعا تىڭ سەرپٸلٸس قاجەت ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
– بٸلٸكتٸ مامانداردىڭ سىرتقى ٸستەر مينيسترلٸگٸنەن كەتۋٸ ونىڭ كادرلىق ەلەۋەتٸن تٶمەندەتۋدە. بۇل – شىن مەنٸندە, ٶزەكتٸ مەسەلە. مەن وسى مينيسترلٸك ەڭ كونسەرۆاتيۆتٸ قۇرىلىمنىڭ بٸرٸ ەكەنٸن بٸلەمٸن. مۇنىڭ جاقسى جاعى دا بار. دەستٷر ساقتالادى, كەسٸبي ديپلوماتتار شوعىرى قالىپتاسادى. دەگەنمەن, جاعىمسىز جاعى دا جوق ەمەس. بٸلٸمدٸ, بٸلٸكتٸ ەرٸ ەلگە ادال قىزمەت ەتكٸسٸ كەلەتٸن جاستار ٷشٸن مينيسترلٸككە جۇمىسقا تۇرۋ – «الىنباس قامالداي». بۇل احۋالدى تٷزەپ, كادر ساياساتىن تٷبەگەيلٸ قايتا قارايتىن كەز كەلدٸ. ديپلوماتييالىق قىزمەتكە, ەڭ الدىمەن, كٶزٸ اشىق, كٶكٸرەگٸ وياۋ, وتانشىل ماماندار قاجەت. قازاقستان اتىنان شەت مەملەكەتتەردە قىزمەت ٸستەپ جٷرگەن ديپلوماتتارىمىز شەتەل تٸلدەرٸن عانا ەمەس, الدىمەن, مەملەكەتتٸك تٸلدٸ بٸلۋٸ كەرەك, – دەدٸ پرەزيدەنت.
قاسىم-جومارت توقاەۆ سٶز سوڭىندا قازاقستاننىڭ سىرتقى ساياساتىنداعى نەگٸزگٸ باعىتتاردى جٷزەگە اسىرۋ ٷشٸن تيٸستٸ جۇمىستاردى تىڭ قارقىنمەن جالعاستىرۋ كەرەك ەكەنٸن ايتىپ, ديپلوماتتارىمىز ەل مٷددەسٸنە ادال بولادى دەگەن سەنٸمٸن بٸلدٸردٸ.
كەڭەيتٸلگەن القا وتىرىسىندا سىرتقى ٸستەر مينيسترٸ مۇحتار تٸلەۋبەردٸ جەنە قازاقستاننىڭ بٸرقاتار مەملەكەتتەگٸ ەلشٸلەرٸ بايانداما جاسادى.
