Búgin Prezident Qasym-Jomart Toqaevtyń tóraǵalyǵymen Sheteldik investorlar keńesiniń 33-shi plenarlyq otyrysy onlain formatta ótti, dep habarlaidy "Ult aqparat" Aqordanyń resmi saityna silteme jasap.
Shikizattyq emes taýarlardyń eksportyn damytýǵa arnalǵan jiynǵa iri transulttyq kompaniialardyń basshylary, memlekettik organdardyń jetekshileri jáne halyqaralyq uiymdardyń ókilderi qatysty.
Otyrysty ashqan Qazaqstan Prezidenti shikizattyń uzaqqa sozylǵan sýpertsikly aiaqtalyp kele jatqanyn aitty. Ulttyq ekonomikalardy jasyldandyrý jónindegi josparlar men boljamdar memlekettik saiasattaǵy naqty sharalarǵa ainalýda. Bul Qazaqstan ekonomikasyn ártaraptandyrýdyń, ozyq tehnologiianyń, aýqymdy túrde «jasyldandyrýdyń» balamasy joq ekenin kórsetedi.
– Qazaqstan ekonomikalyq júie retinde tek ishki investitsiiaǵa, ishki suranys pen shikizat eksportyna ǵana súiene almaidy. Elimiz sapaly sheteldik investitsiia tartý úshin meilinshe qolaily jaǵdai jasaý saiasatyn jalǵastyra beredi. Biz óńirdegi jáne TMD-daǵy kóshbasshylyq ornymyzdy saqtaýǵa múddelimiz, – dedi Memleket basshysy.
Prezident jiynǵa qatysýshylardyń nazaryn óńdelgen ónimniń eksportyn damytý qajet ekenine aýdardy. Bul shikizattyń qubylmaly baǵasynan saqtanýdyń kepili jáne ulttyq ekonomikanyń sapaly ári suranysqa ie taýar óndirý, sondai-aq, qyzmet kórsetý qabiletiniń kórsetkishi bolyp tabylady.
Memleket basshysy óz sózinde álemdik saýdanyń quldyraýy Qazaqstandy da ainalyp ótpegenin atap ótti. Byltyr elimizdiń syrtqy taýar ainalymy 85 milliard AQSh dollaryn qurady. Bul kórsetkish 2019 jylmen salystyrǵanda 13 paiyzǵa tómen.
– Qazaqstannyń shikizattyq emes taýarlarynyń eksporty 2,8 paiyzǵa ǵana tómendep, 15 milliard dollardy qurady. Biylǵy daǵdarys kezinde biz shetelden 18 milliard dollardan astam tikelei investitsiia tarta aldyq. Byltyr sheteldik kompaniialardyń qatysýymen jalpy quny 1,6 milliard dollar bolatyn 41 investitsiialyq joba iske asyryldy. 7 myńnan astam jumys orny ashyldy. Búginde álemdik ekonomikanyń qaita qalpyna kelýine orai Qazaqstan da ekonomikalyq ósimniń qarqynyn údetedi. Úkimettiń boljamy boiynsha 3,5 paiyzǵa deiin ósim bolýy kerek, biz odan da joǵary kórsetkish kútemiz, – dedi Prezident.
Memleket basshysynyń aitýynsha, Qazaqstannyń ekonomikalyq modeli eksportty ekonomikalyq damýdyń mańyzdy faktory retinde qarastyrady. Elimizdiń óńdeý ónerkásibiniń qosymsha eksporttyq áleýeti 10 milliard dollarǵa, sondai-aq, qyzmet kórsetý salasyndaǵy eksporttyq áleýeti de 10 milliard dollarǵa baǵalanady. Shikizattyq emes taýarlar eksportynyń kólemin 2025 jylǵa qarai 41 milliard dollarǵa deiin arttyrý orta merzimdegi maqsat sanalady.
– Eksportty qoldaý úshin 1,2 milliard dollarǵa jýyq qarjy bólindi. Osy rette eksportty damytý jónindegi josparymyz institýtsionaldy turǵydan da, qarjylyq jaǵynan da qoldaýǵa ie boldy. Sonymen qatar taýar eksporttaýshylardy qoldaý júiesin jaqsartýǵa bailanysty usynystaryńyzdy estigim keledi. Aziia damý bankiniń eksportty qoldaý arhitektýrasyn reformalaý jónindegi usynysy erekshe nazar aýdarýǵa laiyqty. Tsifrlyq transformatsiia, eń aldymen, shaǵyn jáne orta biznes úshin saýda shyǵyndaryn qysqartady degen oimen kelisemin. Osyǵan bailanysty Saýda jáne tsifrlyq damý ministrligine Aziia damý bankimen birlesip, eksportty qoldaý júiesin tsifrlandyrý jóninde naqty usynystar ázirleýdi tapsyramyn, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Prezident álemde keń qoldanylatyn eksporttyq nesielerdi sýbsidiialaý tetiginiń Qazaqstanda áli de qolǵa alynbai otyrǵanyn aitty. Onyń aitýynsha, aqshanyń taýar eksporttaýshylarǵa eshqandai kedergisiz, jedel jetýi jáne aqylmen, eseppen jumsalýy mańyzdy.
– Byltyr Qazaqstan alǵash ret 100-ge jýyq otandyq taýar eksporttaýshyny Alibaba halyqaralyq elektrondy platformasyna shyǵardy. 4 myńnan astam qazaqstandyq taýar túrlerin álemdik naryqqa shyǵarý múmkin boldy. Shekaralar jabyq bolǵan kezde eksporttar legin jabylyp qalǵan dástúrli baǵyttardan jańa naryqtarǵa shyǵarýǵa baǵyttai aldyq, – dedi Memleket basshysy.
Qasym-Jomart Toqaev sapaly ári ekologiialyq taza mal sharýashylyǵy ónimderiniń eksporty basym baǵyttardyń biri bolýǵa tiis dep sanaidy. Budan bólek Memleket basshysy byltyr tranzittik temirjol tasymaly 17 paiyzǵa artqanyn jetkizdi. Konteinerlik tasymaldar ósimniń negizgi faktory boldy. Memleket basshysy Qazaqstannyń temir jol áleýetin saqtaýdy jáne kúsheitýdi mindettedi.
– Byltyr shamamen 900 myń konteiner tasymaldanǵan. Onyń 91 paiyzǵa jýyǵy Qytai – Eýropa – Qytai baǵytyna tiesili. Qazaqstan Aziia men Eýropa arasyndaǵy qurlyqtaǵy tasymalda negizgi ról atqaratynyn senimmen aitýǵa bolady. Qazaqstan – Qytaidyń «Bir beldeý – bir jol» jahandyq jobasyn iske asyrýda mańyzdy ári senimdi seriktesi. Biz ózara tiimdi yntymaqtastyqty odan ári damytýǵa múddelimiz. Keńestiń kóptegen músheleri, atap aitqanda «General Electric», «Marýbeni», PWC kompaniialary, Dúniejúzilik bank kólik-logistikalyq qyzmetterdiń, onyń ishinde, «Qorǵas» shekara mańy yntymaqtastyǵynyń halyqaralyq ortalyǵy qyzmetiniń tiimdiligi men sapasyn arttyrý máselesine nazar aýdardy. Bul, shyn máninde, sheshimin kútken kúrdeli másele. Úkimetke shekarada, naqty aitqanda, Qorǵasta konteinerler qozǵalysynyń naqty ornalasqan jeri, jol júrý ýaqyty, kidirý sebepteri kórsetilgen ótpeli treking engizýdi tapsyramyn. Aqparattyq júie Ózbekstan, Qyrǵyzstan jáne basqa da kórshilerimizdiń arasynda qurylatyn barlyq erkin saýda ortalyqtarynda qyzmet etýi tiis. Qazirgi ýaqytta kólik qatynasy Úkimet saiasatynyń basym baǵyty bolyp tabylady, – dedi Prezident.
Memleket basshysy keńes músheleriniń aldynda sóilegen sózinde Kaspi.kz kompaniiasynyń jetistigine nazar aýdardy. Ol London qarjy birjasynda IPO ótkizip, Qazaqstandaǵy eń qymbat jariia kompaniia boldy. Prezident otandyq qarjy tehnikalyq qyzmet kórsetý sektorynyń zor áleýeti týraly aita kelip, ozyq tehnologiiasy bar halyqaralyq kompaniialarda jumys istegen, tájiribeli qazaqstandyqtardy tartý baǵdarlamasyn iske qosý jónindegi «KPMG» kompaniiasynyń bastamasyn qoldaýǵa shaqyrdy. Budan bólek Ulttyq bankke, Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigine jáne Astana halyqaralyq qarjy ortalyǵyna «Doiche Banktiń» usynysyn zerttep, Qazaqstanda «jasyl investitsiialar» naryǵyn keńeitý boiynsha naqty usynys engizý júkteldi.
Meditsinalyq qyzmet kórsetý eksporty salasynda Úkimet jeke meditsinany jáne meditsinalyq týrizmdi engizý isin damytý jónindegi «General Electric» kompaniiasynyń usynysyn qarastyrady.
– Qazaqstan – óziniń ǵylymi áleýetiniń arqasynda koronavirýsqa qarsy QazVac otandyq vaktsinasyn ázirlep shyǵarǵan az ǵana elderdiń biri. Ótken aptada Dúniejúzilik densaýlyq saqtaý uiymynyń Bas direktorymen kezdesý ótkizdim. Bul DDSU QazVac vaktsinasyn tótenshe jaǵdailarda paidalanýǵa keńes beretin dári-dármekterdiń tizimine engizýdi qarastyryp jatyr. Biz vaktsina kólemin arttyrýǵa jáne ony shetelge eksporttaýǵa daiyn ekenimizdi atap ótkim keledi, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Sheteldik investorlar óz sózderinde tańdalǵan taqyryptyń mańyzy men ózektiligin atap ótip, Qazaqstanda shikizattyq emes eksportty damytý jáne investitsiialyq tartymdylyqty arttyrý jónindegi usynystaryn ortaǵa saldy.
Prezident jiynǵa qatysýshylardyń Qazaqstandaǵy salyq júiesin odan ári reformalaý jónindegi usynystaryna jaýap berdi.
– Úkimetke atalǵan máseleni muqiiat pysyqtaýdy tapsyrdym. Bul jerde qarama-qaishylyqtar bolmaýy kerek. Tutastai salyq salý júiesin quryp, álemdik úrdister men jetekshi elderdiń tájiribesin muqiiat zerdeleýimiz qajet, – dedi Memleket basshysy.
Qasym-Jomart Toqaev qaldyqsyz jasyl tehnologiialardy engizý jónindegi Keńes músheleriniń usynystary, óziniń osy salada bergen tapsyrmalarymen úndesetinin aitty.
– «Ernst&Young» kompaniiasynyń sýtegi óndirisi jónindegi usynysyn nazarǵa aldym. Bul, shyn máninde, «bolashaqtyń janarmaiy». Qazaqstan energetikalyq derjava retinde ony óndirý, paidalaný jáne eksporttaý tehnologiiasyn igerýge mindetti. Bul baǵytta jumystar bastalyp ketti. Men ony únemi baqylaýda ustaimyn. Energetika ministrligi men «Qazmunaigaz» ulttyq kompaniiasyna jańadan qurylǵan Jańa tehnologiialardaǵy quzyret ortalyǵy qyzmetiniń basym baǵyttarynyń biri retinde sýtegi qýatyn aiqyndaýdy tapsyramyn, – dedi Memleket basshysy.
Qasym-Jomart Toqaev sóz sońynda Qazaqstan investitsiia tartý jónindegi belsendi jumystardy jalǵastyra beretinin atap ótti. Bul baǵytta joǵary tehnologiialy taýarlardyń jáne qyzmetterdiń óndirýshileri men eksporttaýshylary úshin barynsha tiimdi ári qolaily jaǵdai jasalady.
Otyrys barysynda Eýropalyq qaita qurý jáne damý bankiniń prezidenti Odil Reno-Basso, Premer-Ministrdiń orynbasary – Syrtqy ister ministri Muhtar Tileýberdi, Saýda jáne integratsiia ministri Baqyt Sultanov, «Sheteldik investorlardyń qazaqstandyq keńesi» assotsiatsiiasynyń basqarma tóraǵasy Erlan Dosymbekov, Aziia damý bankiniń vitse-prezidenti Ashok Lavasa, «EY» jahandyq uiymynyń klientterge qyzmet kórsetý máseleleri jónindegi basqarýshy partneri Endi Boldýin, «Beiker Makenzi» jahandyq atqarý komitetiniń múshesi, «Beiker Makenzi Interneshnl» kompaniiasy tóraǵasynyń orynbasary Konstants Ýlmer-Ailfort, Kameko korporatsiiasynyń prezidenti jáne bas atqarýshy direktory Tim Gittsel, «Doiche Banktiń» Soltústik jáne Shyǵys Eýropa boiynsha aimaqtyq basqarmasynyń bas atqarýshy direktory Iorg Bongartts, Eýraziialyq damý banki basqarmasynyń tóraǵasy Nikolai Podgýzov, «ERG» Direktorlar keńesiniń tóraǵasy Aleksandr Mashkevich, «Djeneral Elektrik» kompaniiasynyń vitse-prezidenti, «Djeneral Elektrik» kompaniiasynyń Reseidegi jáne TMD-daǵy prezidenti jáne Bas atqarýshy direktory Ronald Djeims Pollett, «Lýkoil» JAQ prezidenti Vagit Alekperov, «Marubeni Corporation» kompaniiasynyń vitse-tóraǵasy, Direktorlar keńesiniń múshesi Ichiro Takahara, Ortalyq jáne Shyǵys Eýropa elderindegi «PWC» kompaniiasynyń partneri, bas atqarýshy direktory Nik Kosh, Eýropa jáne Ortalyq Aziia óńiri boiynsha Dúniejúzilik banktiń óńirlik vitse-prezidenti Anna Berde, TMD-daǵy «KPMG» Bas operatsiialyq direktory, Basqarma tóraǵasynyń orynbasary Shon Maikl Tirnan sóz sóiledi.
