Qasym-Jomart Toqaev Reformalar jónindegi joǵary keńestiń otyrysyn ótkizdi, dep habarlaidy "Ult aqparat" Aqordanyń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Memleket basshysynyń tóraǵalyǵymen Reformalar jónindegi joǵary keńestiń kezekti otyrysy ótti.
Jiyn Qarjy sektoryn damytý tujyrymdamasyn talqylaýdan bastaldy. Atalǵan másele boiynsha Reformalar jónindegi joǵary keńes tóraǵasynyń orynbasary Ser Sýma Chakrabarti, Qarjy naryǵyn damytý jáne retteý agenttiginiń tóraǵasy Mádina Ábilqasymova baiandama jasady.
Prezident jalpy usynylǵan ádisterdi qoldap, blokchein tehnologiiasy men ortalyq bankterdiń tsifrlyq valiýtalaryn paidalanýdyń jáne engizýdiń perspektivalaryna nazar aýdardy.
– Atalǵan baǵyt – qarjy júiesiniń bolashaǵyna degen «fýtýristik» kózqaras qana emes, sondai-aq júzege asyrýǵa bolatyn joba. Kóptegen memleket ózderiniń tsifrlyq valiýtalaryn is júzinde synaqtan ótkizýge kirisip te ketti. Olardyń qyzmetteri úshin ekojúie ázirlenip, qurylyp jatyr. Biz institýttarymyzdy jańa jaǵdailarǵa beiimdeýge daiyn bolýymyz kerek, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Sonymen qatar Memleket basshysy qarjy piramidalaryna qarsy is-qimyl jónindegi mindetterge de toqtaldy. Keltirilgen statistikalyq derekterge sáikes mundai uiymdar biylǵy bes aidyń ishinde 17 myńnan astam úleskerdiń quny 27 milliard teńgeden asatyn dúnie-múlkin ielenip alǵan.
– Qarjy sektory tujyrymdamasynyń aiasynda qarjy piramidasynyń belgisi bar uiymdardy aldyn ala anyqtaýǵa, jedel áreket etýge, azamattardyń qarjy alaiaqtary týraly habarlaý máselesin kúsheitýge baǵyttalǵan sharalar qamtylýy qajet, – dedi Prezident.
Qasym-Jomart Toqaev ekonomikanyń naqty sektoryn bankterdiń belsendi nesieleýi jóninde sharalar qabyldaýdy kelesi mańyzdy mindet retinde atap ótti. Sondai-aq osy saladaǵy birqatar problemaǵa nazar aýdaryp, qarjy retteýshilerine bul máselege basa mán berýdi jáne ony naqty sheshý joldaryn usynýdy tapsyrdy.
Sonymen qatar Memleket basshysy Ulttyq banktiń, Úkimettiń áreket etý tetikterin bank ótimdiliginiń aǵynyn kásiporyndardy, ásirese shaǵyn jáne orta biznesti qoldaýǵa qarai baǵyttaý asa mańyzdy mindet ekenin atap ótti.
Otyrys barysynda elimizde qaýipsiz atom jáne sýtegi energetikasyn damytý jónindegi sharalarǵa basa mán berildi. Bul baǵyttaǵy jumystar týraly Energetika ministri Bolat Aqsholaqov pen «Samuryq-Qazyna» aktsionerlik qoǵamynyń tóraǵasy Almasadam Sátqaliev baiandama jasady.
Prezident MAGATE derekterin mysalǵa keltirdi. Buǵan sáikes álemdegi qýat kózderiniń 10 paiyzy atam energetikasynyń úlesinde ekeni aityldy. Atalǵan sektor kómir (36,7%), gaz (23,5 %) jáne gidroenergetika (16 %) salalarynan keiin tórtinshi orynda tur.
– Atom energetikasy kómirtektiń jyldyq qaldyqtaryn shamamen 2 milliard tonnaǵa azaita otyryp, tómen kómirtekti elektr qýatynyń jalpy kóleminiń úshten birinen astamyn óndiredi. Bul 400 million avtokóliktiń qaldyǵyna teń. Al atom energetikasynyń bolashaǵyna keletin bolsaq, túrli faktorlarǵa bailanysty belgisizdik deńgeii óte joǵary. Alaida, qazirgi tańdaǵy energiia daǵdarysy men energiia resýrstary baǵasynyń qubylmaly jaǵdaiynda «beibit atomdy» paidalaný máselesi kóptegen úkimetterdiń kún tártibine engizilgeni anyq. Geosaiasi jaǵdaidyń shielenisýine bailanysty Halyqaralyq energetika agenttigi Eýropa odaǵy elderin barlyq atom elektr stantsiialaryn jabý máselesin keiinge shegerýge shaqyrdy, – dedi Prezident.
Qasym-Jomart Toqaev qazirgi tańda álemniń 32 elinde 440-tan astam iadrolyq reaktor bar ekenin jáne 20-ǵa jýyq memleket óz aýmaǵynda atom elektr stantsiiasyn salý múmkindigin qarastyryp otyrǵanyn atap ótti. Olardyń qatarynda bizdiń elimizden bólek, Chili, Indoneziia, Aljir, Filippin, Efiopiia, Senegal jáne basqa da memleketter bar.
Sonymen qatar Prezidenttiń aitýynsha, tehnologiialardy jetkizýshilerdiń short-paraǵyn aiqyndaý mańyzdy jáne onda baǵa ólshemderinen bólek tehnologiialardyń senimdiligine basa mán berilýge tiis.
Qasym-Jomart Toqaev bilim alýdyń jáne óndiristik quzyretke qol jetkizýdiń asa mańyzdy ekenin aitty.
– Basqasha aitqanda, biz bolashaqta bilikti fizikterdi, atom salasyndaǵy kadrlardy, injenerler men tehnikalyq mamandardy daiyndaýymyz kerek. Múldem jańa oqý-óndiristik baza qurý qajet, – dedi Memleket basshysy.
Prezident Túrkiianyń «Akkýiý» AES-in salýdaǵy tájiribesin jan-jaqty zerdeleýdi tapsyrdy.
Kún tártibinde sońǵy qaralǵan másele – kóshi-qon saiasatyn jetildirý. Bul taqyryp boiynsha Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý ministri Tamara Dúisenova baiandama jasady.
Qasym-Jomart Toqaev osy máselege túsindirme jasai kelip, ekonomikanyń damýy men ultymyzdyń ziiatkerlik áleýetin arttyratyn tiimdi eńbek migratsiiasynyń mańyzdylyǵyna nazar aýdardy.
