Qasym-Jomart Toqaev Sheteldik investorlar keńesiniń 34-plenarlyq otyrysyna qatysty, - dep habarlaidy "Ult aqparat" Aqordaǵa silteme jasap.
Búgin Prezidenttiń tóraǵalyǵymen Sheteldik investorlar keńesiniń 34-plenarlyq otyrysy ótti. Jiynǵa iri transulttyq kompaniialardyń, memlekettik organdardyń basshylary men halyqaralyq uiymdardyń ókilderi qatysty.
Otyrystyń kún tártibinde ekonomikany kómirteginen aryltý isin damytý jáne kómirtegin az paidalaný tehnologiialaryn engizý máseleleri qarastyryldy.
Memleket basshysy búgingi otyrys halyqaralyq ahýaldyń shielenisken jaǵdaiynda ótip jatqanyn atap ótti.
– Jahandyq logistika júiesiniń buzylýy, saýda soǵystary, buryn-sońdy bolmaǵan infliatsiialyq qysym – munyń bári búgingi kúnniń shynaiy kórinisi. Mundai jaǵdaida memleket pen biznes jańa oiyn erejelerine tez beiimdelýi kerek. Biz tek osylai ǵana básekege qabilettiligimizdi saqtai alamyz, – dedi Prezident.
Qasym-Jomart Toqaev júrgizilip jatqan aýqymdy demokratiialyq reformalar, jýyrda ótken jalpyulttyq referendýmnyń negizgi maqsat-mindetteri týraly aitty. Prezidenttiń paiymynsha, júrgizilip jatqan saiasi reformalar keshendi ekonomikalyq jańǵyrýmen qatar júrýge tiis.
– Dál osyndai tásil bizge ortasha tabystyń qyspaǵynan shyǵýǵa, damýdyń kelesi deńgeiine ótýge jol ashady. Sondyqtan biz, shyn máninde, elimizdiń naryqtyq, erkin ári básekege qabiletti ekonomika qurýǵa baǵyttalǵan jańa ekonomikalyq saiasatyn júzege asyryp jatyrmyz. Osyǵan bailanysty investitsiialyq ahýaldy júieli túrde jaqsartýǵa da erekshe kóńil bólemiz, – dedi Memleket basshysy.
Prezident ekonomikany kómirteginen aryltý jáne kómirtegin az paidalaný tehnologiiasyn engizýdiń ózektiligine nazar aýdardy. Atap aitqanda, klimattyń ózgerýine, bidai óniminiń azaiý jáne sý resýrstarynyń jetkiliksiz bolý qaterlerine bailanysty problemalardy sheshý úshin shuǵyl túrde júieli sharalar qabyldaý máselesine toqtaldy.
Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstandaǵy barlyq parniktik gaz qaldyqtarynyń 80 paiyzy qazba otyndaryn paidalaný arqyly energiia óndirýmen bailanysty jáne bunyń elimizdiń klimatyna keri áser etetin negizgi faktor ekenin atap ótti. Onyń aitýynsha, energetika salasyn jańǵyrtýdyń aitarlyqtai mańyzy bar.
Qazaqstan Prezidenti investitsiialyq ahýaldy odan ári jaqsartý jáne investorlardyń zańdy quqyǵyn qorǵaý júiesin jetildirý memleketimizdiń strategiialyq mindeti ekenin atap ótti.
– Byltyr sheteldik seriktester bizdiń ekonomikamyzǵa shamamen 24 milliard dollar investitsiia saldy. Bul onyń aldyndaǵy jylmen salystyrǵanda 38 paiyzǵa kóp. Bir aita keterligi, sheteldik investitsiianyń 60 paiyzdan astamy qazirdiń ózinde ekonomikanyń shikizattyq emes sektoryna tiesili. Biz bul investitsiialardy joǵary baǵalaimyz jáne sheteldik seriktester aldyndaǵy barlyq mindettememizdi minsiz oryndaýǵa bar kúshimizdi salamyz. Qazaqstan investorlar úshin ashyq esik saiasatyn kúsheite túsedi, – dedi Memleket basshysy.
Qasym-Jomart Toqaev sheteldik kompaniialarmen tikelei yqpaldastyqty jolǵa qoiý, sonyń ishinde olardy elimizge kóshirý nemese birlesken kásiporyndar ashý úshin barlyq institýtsionaldyq jaǵdailardy jasaýǵa daiyn ekenin málimdedi.
– Bizdiń maqsatymyz – innovatsiialardy damytý jáne elimizdegi adam kapitalynyń deńgeiin arttyrý. Sheteldik investorlar keńesi bul jerde, ásirese, ózara tiimdi sheshimderdi tabý jáne yntymaqtastyqtyń ózekti baǵyttary jóninde tájiribe almasý turǵysynan ózine tiisti rólin atqarýy kerek dep esepteimin. Úkimet osy keńespen birlese otyryp, atalǵan máselelerdi sheshýdiń naqty sharalaryn taldap, ázirleýi qajet, – dedi Qazaqstan Prezidenti.
Qasym-Jomart Toqaev investitsiialyq ahýaldy jaqsartý jónindegi júieli jumys aýqymdy reformalarmen ushtasatynyn aitty. Bul jerde adal básekelestikti damytý, sybailas jemqorlyqty joiý, tiimdi memlekettik basqarý, adam kapitalynyń sapasyn arttyrý jáne sot júiesin reformalaý máseleleri sóz boldy.
Memleket basshysy óz sózinde 2060 jylǵa deiin kómirteginen beitaraptyqqa qol jetkizý úshin kúsh jumyldyrý kerek ekenine erekshe nazar aýdardy. Sondai-aq aýqymdy ekonomikalyq, tehnologiialyq jáne áleýmettik jańǵyrýlardy qamtityn tiisti strategiialyq joba ázirlenip jatqanyn jetkizdi. Bul jyl sońyna deiin qabyldanýǵa tiis.
Prezident Eýropa odaǵynyń 2030 jylǵa qarai parniktik gaz qaldyqtaryn 55 paiyzǵa azaitýǵa jáne 2050 jylǵa qarai kómirteginen beitaraptyqqa qol jetkizýge nietti ekenin eske saldy. Bul rette Memleket basshysy 2026 jyldan bastap qazaqstandyq eksporttaýshylar Eýropa odaǵynyń biýdjetine shekaralyq kómirtegi salyǵyn tóleitinine jáne bul otandyq ónimniń básekege qabilettiligine áser etýi múmkin ekenine nazar aýdardy.
Osy rette Qasym-Jomart Toqaev el ekonomikasyndaǵy kómirtegin paidalaný kólemin tómendetý jáne ekonomikalyq shyǵyndardyń aldyn alý úshin atqarylyp jatqan sharalarǵa egjei-tegjeili toqtaldy. Atap aitqanda, qaldyqtardy saýdalaýǵa qatysty ulttyq júieni eýropalyq júiege jaqyndatý jóninde Úkimettiń atqaryp jatqan jumysy týraly málimdedi.
– Parniktik gaz qaldyqtarynyń úlestik koeffitsientteriniń esepteý ádistemesin kúsheitý baǵytynda qaita qaraýdy jedeldetý qajet. Esepteý tásili eýropalyq ádiske sáikes, iaǵni saladaǵy eń ozyq 10 óndiris negizinde jasalýǵa tiis. Osy rette óndiristiń negizgi ǵana emes, qosalqy túrlerin de eskerý kerek. Sondai-aq Eýropa odaǵynyń qaldyqtardy satý júiesi siiaqty ekonomika sektorlaryn keńinen qamtý qajet. Keńes músheleri is júzinde kómek kórsetýge tiis. Bul jumysty kelesi jyly aiaqtaý qajet, – dedi Prezident.
Memleket basshysy ekonomikanyń eksportqa baǵyttalǵan sektorlaryna arnalǵan kvotalardy aqyly túrde bólýge kezeń-kezeńimen kóshý qajet ekenin atap ótti. Prezidenttiń pikirinshe, kvota saýdasynyń otandyq júiesi parniktik gaz qaldyqtaryn ólsheý jáne tekserý boiynsha senimdi derekterge negizdelýi kerek.
– Alaida, is júzinde, biz múlde olai emes ekenin kórip otyrmyz. Parniktik gaz qaldyqtaryn tekserý jáne anyqtaý jónindegi organdar berilgen esepterdi qashyqtan kýálandyryp, qondyrǵylar ornatylǵan operatorlyq ýchaskelerge barmaidy. Osylaisha, eldiń ártúrli aimaǵynda olar bir ýaqytta jiyrmaǵa jýyq esepti teksere alady. Mundai esepterdiń durystyǵy kúmán týdyrady. Sondyqtan Úkimetke parniktik gaz qaldyqtaryn tekserý jáne anyqtaý jónindegi organdardyń jaýapkershiligi men quzyretin kúsheitý jóninde pármendi sharalar qabyldaýdy tapsyramyn, – dedi Memleket basshysy.
Sonymen qatar Qasym-Jomart Toqaev úlken energetikalyq tásilge kóshýge daiyndyq jumystaryn birtindep yntalandyrýǵa baǵyttalǵan jańa Ekologiialyq kodekstiń qabyldanǵany jóninde aitty. Qujat kásiporyndardy ekologiialyq tólemderden tolyǵymen bosatý arqyly óndiristi jańǵyrtýǵa múmkindik beredi. Bul rette Prezident iri ónerkásip kásiporyndaryna 2023 jyldyń 1 qańtarynan bastap qaldyqtarǵa monitoring jasaityn avtomattandyrylǵan júieni ornatý jónindegi mindetterin eske saldy. Sondai-aq Úkimetke osy talapty ýaqtyly jáne sapaly oryndaýdy qamtamasyz etýdi tapsyrdy.
Qazaqstan basshysy atap ótken taǵy bir mańyzdy mindet – aýmaqtardy kógaldandyrý jáne jańa alqaptarǵa aǵash otyrǵyzý.
– Meniń tapsyrmammen 2025 jylǵa deiin elimiz boiynsha eki milliard aǵash otyrǵyzý josparlanyp otyr. Ótken jyly 138 million, al biyl 280 million aǵash egildi. Alaida bul qarqyn jetkiliksiz, ony jyldamdatý qajet. Keńes múshelerin atalǵan bastamany qoldap, osy iske eleýli úles qosýǵa shaqyramyn, – dedi Memleket basshysy.
Prezident elimizde gaz tutynýǵa suranystyń artqanyn atap ótip, kómirdi paidalanýdy azaitý isinde gaz salasynyń mańyzdy ról atqaratynyn aitty.
– Gaz eksportyna qaraǵanda ishki qajettilikterdi qamtamasyz etý mańyzdy ekenin qadap aitqym keledi. Úkimetke Teńiz ken ornynyń aktsionerlerimen birlese otyryp, eksporttalatyn eki milliard tekshe metr gazdy ishki naryqqa qaita baǵyttaýdy tapsyramyn, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Memleket basshysy jańartylatyn jáne balamaly energiia kózin damytý áleýetiniń artyp kele jatqanyna toqtaldy. 2030 jylǵa qarai elimizdiń energiia teńgerimindegi jańartylatyn energiia kózin keminde 15 paiyzǵa deiin arttyrý mindeti qoiyldy.
Sonymen qatar Prezident atom energiiasyn paidalanýdyń mańyzdy ekenin atap ótti. Onyń pikirinshe, jańartylatyn energiianyń turaqsyz jáne gaz taratý isi shekteýli bolǵan jaǵdaida «zalalsyz» atom úzdiksiz energiia berýdiń jalǵyz kózi bolady.
Qazaqstan Prezidenti sózin qorytyndylai kele, Keńes múshelerin «jasyl» jobalardy júzege asyrý, ESG investitsiiasyn tartý jáne ornyqty damý maqsattaryna qol jetkizý jónindegi is-qimyldardy jandandyrýǵa shaqyrdy.
Jiyn barysynda Eýropalyq qaita qurý jáne damý bankiniń prezidenti Odil Reno-Basso, Premer-ministrdiń orynbasary – Saýda jáne integratsiia ministri Baqyt Sultanov, Ulttyq ekonomika ministri Álibek Qýantyrov, «Sheteldik investorlardyń qazaqstandyq keńesi» Assotsiatsiiasy basqarmasynyń tóraǵasy Erlan Dosymbekov, Aziia damý bankiniń vitse-prezidenti Ashok Lavasa, Chevron korporatsiiasynyń atqarýshy vitse-prezidenti Djeims Djonson, Eýropa, Taiaý Shyǵys jáne Afrika elderindegi Citigroup kompaniiasynyń bas atqarýshy direktory Devid Livingston, ERG Sarl direktorlar keńesiniń tóraǵasy Aleksandr Mashkevich, Exxon Mobil korporatsiiasynyń aǵa vitse-prezidenti Nil Chapman, Resei men TMD elderindegi General Electric kompaniiasynyń prezidenti Bela Ferentsi, Shyǵys Eýropa boiynsha Philip Morris International kompaniiasynyń prezidenti Marko Mariotti, «Polimetall ÝK» AQ prezidenti Igor Finogenov, Ortalyq jáne Shyǵys Eýropa elderindegi PwC kompaniiasynyń basqarýshy seriktesi Nik Kosh, Veon Ltd tobynyń bas atqarýshy direktory Kaan Terzioglý, Aziia-Tynyq muhity aimaǵy boiynsha TotalEnergies kompaniiasynyń aǵa vitse-prezidenti Jýlien Pýje baiandama jasady.
