Memleket basshysy «Atameken» Ulttyq kásipkerler palatasynyń VIII sezine qatysty, dep habarlaidy Aqordanyń baspasóz qyzmeti.
Qasym-Jomart Toqaev óz sózinde Kásipkerler palatasy Úkimettiń senimdi seriktesine ainalǵanyn jáne elimizdiń ornyqty damýyna zor úles qosyp kele jatqanyn aitty.
Onyń pikirinshe, «Atameken» ulttyq biznestiń múddesin tek Qazaqstanda ǵana emes, sondai-aq halyqaralyq deńgeide de únemi qorǵaidy.
Bes jyl buryn shaǵyn jáne orta biznestiń ishki jalpy ónimdegi úlesi 24 paiyz boldy. Qazir bul kórsetkish 32 paiyzǵa jetti jáne salada 3,5 million otandasymyz jumyspen qamtylǵan.
– Búkil álemge taraǵan epidemiia byltyrdan beri elimizdegi kásipkerliktiń damýyna kedergi keltirdi. Qiyn sátte memleket biznes salasyna jan-jaqty qoldaý kórsetti. Ártúrli memlekettik baǵdarlamalar aiasynda jalpy quny 6,3 trillion teńge bolatyn daǵdarysqa qarsy sharalardyń 3 toptamasy júzege asyryldy. Bul ahýaldy túzeýge jáne ekonomikalyq belsendilik pen kásipkerlik bastamalardy qaita qalypqa keltirýge múmkindik berdi. Jumyssyzdyqtyń birden beleń alýyna jáne kásiporyndardyń jappai bankrotqa ushyraýyna jol bermedik. Biylǵy 8 aidyń qorytyndysy boiynsha el ekonomikasy 3 paiyzǵa ósti. Memleket bizneske kómek kórsetý isin jalǵastyra beredi, – dedi Prezident.
Memleket basshysy 2022 jyly «Qarapaiym zattar ekonomikasy» jáne Biznestiń jol kartasy baǵdarlamalarynyń aiasynda 1 trillionnan kem emes qarjy bólingenin jetkizdi.
Osy kúrdeli kezeńdegi basty mindet – adamdardyń densaýlyǵyn saqtaý jáne tolyqqandy kásipkerlik belsendilikti qalpyna keltirý sharalaryn teń ustai bilý.
Prezident bul jappai vaktsinalaý esebinen ǵana múmkin bolatynyn eske saldy.
– Búgin, múmkindikti paidalana otyryp, óz sózimdi kásipkerlik qoǵamdastyǵyna, onyń ishinde biznes ielerine, basshylyq pen qyzmetkerlerge arnamaqpyn. Bul rette, elimizdiń ulttyq qaýipsizdigi, ekonomikanyń tolyq iske qosylýy, turǵyndar tabysynyń qalpyna keltirilýi, sondai-aq, eń bastysy, jaqyndarymyzdyń densaýlyǵy týraly sóz bolyp otyr. Qazaqstanda tiimdi, qaýipsiz jáne tegin vaktsinalar bar. Sizderdiń túsinistik tanytyp, belsendi jumys istegenderińiz mańyzdy, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Prezident Úkimet pen biznestiń jýyrda atqarýǵa tiisti mindetterine arnaiy toqtaldy. Onyń aitýynsha, elimizge jańa retteýshi saiasat qajet.
Qatań retteýden biznestiń iskerlik belsendiligin yntylandyrýǵa, «smart regulation» dep atalatyn ózin-ózi retteýge kóshý kerek.
– Meniń tapsyrmam boiynsha Parlament Májilisi «basynan bastap» retteý júiesine negizdelgen zań jobasyn engizdi. Onyń basty qaǵidattary: «One in two out» qaǵidasy, iaǵni qazirgi eki talaptyń ornyna bir jańasyn engizý, shekten tys retteýge jol bermeý úshin Túpkilikti mindetti talaptar reestrin jasaý, retteýshi apelliatsiia institýtyn engizý, iaǵni kásipkerlerdiń shaǵymdary boiynsha tiimsiz talaptardy sotsyz qaita qaraý mehanizmderi bolýy kerek, jańa retteýshi mehanizmdi tájiribeden ótkizý úshin eksperimentaldi quqyqtyq rejim tetikterin engizý. Zań jyl sońyna deiin qabyldanýǵa tiis. Qujatqa qatysty barlyq bazany 2023 jyly osy qaǵidattyń engizilýine deiin daiyndaý qajet. Úkimetke ony Ulttyq palatamen tyǵyz yntymaqtasa otyryp, daiyndaýdy tapsyramyn, – dedi Memleket basshysy.
Qasym-Jomart Toqaev zamanaýi kásipkerlik ekojúieniń qalyptasýyn Úkimet pen «Atameken» Ulttyq kásipkerler palatasynyń pandemiiadan keiingi kezeńdegi negizgi ortaq basymdyǵy retinde atap ótti.
Onyń pikirinshe, biznesti tikelei qoldaýdan básekege qabilettilik baǵytyndaǵy sapaly ózgeristerdi yntalandyrýǵa, tiimdilikke jáne kásiporyndardyń ónimdiligine kóshý kerek.
- Úkimet pen «Atameken» birlesip, shaǵyn jáne orta biznesti damytýdyń jańa strategiiasyn ázirleýi qajet. Qujatta biznesti tikelei, adressiz qoldaý men sýbsidiialaýdan meilinshe naryqtyq quraldar men ádisterge kóshý máselesi qarastyrylady. Jalpy shaǵyn jáne orta biznes sanynyń ósýine qaramastan, ortasha kompaniialar úlesiniń tómen bolýy – burynǵy jáne áli kúnge deiin sheshilmegen problema. Dál osy kompaniialar meilinshe ornyqty ári básekege qabiletti. Osyǵan bailanysty shaǵyn biznesten orta sanatqa kóshý úshin retteýshi jáne yntalandyrýshy jańa sharalar qajet. Úkimetke «Atamekenmen» birlesip, jyl aiaǵyna deiin Shaǵyn jáne orta biznesti damytýdyń 2030 jylǵa deiingi tujyrymdamasyn qabyldaýdy tapsyramyn, – dedi Prezident.
Memleket basshysy qazaqstandyq ónimdi damytý elimizdiń ekonomikalyq saiasattaǵy basymdyqtarynyń biri ekenin aitty.
Elimizdi odan ári indýstriialandyrýdyń mańyzdy mindetteriniń biri – otandyq óńdeý kásiporyndaryn qoljetimdi shikizatpen qamtamasyz etý.
Osyǵan bailanysty jyldyń sońyna deiin Prezidenttiń tapsyrmasyna sáikes qordalanǵan máseleni sheshýge baǵyttalǵan «Ónerkásip saiasaty týraly» Zań qabyldanady.
– Ózderińizge málim, biznestiń maǵan jasaǵan ótinishteri negizinde 2023 jyldan bastap eńbekaqy tóleý qorynan biryńǵai tólem jasaý júiesin engizý týraly sheshim qabyldadym. Shaǵyn jáne orta bizneske túsetin júkteme 34 paiyzdan 25 paiyzǵa deiin azaiady. Mundai tásildi ózin-ózi jumyspen qamtityn jáne jeke kásipkerlerge qatysty da qoldaný múmkindigin pysyqtaý qajet. Biz salyq protsesin basqarýdy jeńildetip, kásipkerlik qyzmetten barlyq salyqtar men biýdjetten tys tólemderdi qamtityn biryńǵai tólem jasaý múmkindigin qarastyrǵanymyz jón. Bul biznesti «kóleńkeli aimaqtan» shyǵýǵa yntalandyrady. Úkimet pen «Atameken» Ulttyq kásipkerler palatasy birlese otyryp, qoldanystaǵy arnaiy salyq tártipterin jetildirý jumystaryn pysyqtaýy qajet, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Prezident memleket pen biznes arasyndaǵy bailanysty tsifrlandyrýdy belsendi jalǵastyrýdyń mańyzdy ekenin atap ótti.
1 shildeden bastap salyq tóleýshiniń kontragentterdi derbes tekserýi úshin integratsiialanǵan ashyq derekter bazasy – Atameken Business Information Services iske qosyldy.
– Tsifrlyq damýdyń mańyzdy baǵyttarynyń biri – jer ýchaskeleri, qurylystyń negizgi josparlary, qoljetimdi qýattar, kommýnikatsiialar jáne basqa da aqparatty tsifrlandyrý. Bul – óndiristiń negizgi faktorlary. Onsyz biznesti júrgizý múmkin emes. Sonymen qatar bul aqparat – asa qupiia. Aimaqtyq deńgeidegi jumys belgili sebepterge bailanysty shegerilýde. Basty sebep – tanymal kompaniialarǵa bolysý, olarǵa jer men basymdyq berý, al shaǵyn jáne orta biznestiń jumys isteýine múmkindik berilmeidi. Úkimetke bul máseleni Tsifrlandyrý komissiiasynyń aldaǵy otyrysynda qarastyrýdy tapsyramyn. Árbir ákim esep berýi tiis. Úkimet qatań baqylap, jumysty úilestirýge mindetti, – dedi Memleket basshysy.
Prezidenttiń pikirinshe, biznesti tsifrlandyrýdy belsendi júrgizý qajet. Qazaqstanda qazirdiń ózinde avtomattandyrý sebebinen jumys oryndarynyń 52 paiyzyna qaýip tónip tur.
– 2030 jylǵa qarai jumys kúshiniń úshten bir bóligine jýyǵy tsifrlyq daǵdylardy meńgergen jáne erekshe qabiletteri bar jastar bolady. Olardy tiimdi paidalanǵan jón. Úkimet «Atameken» Ulttyq kásipkerler palatasymen birlese otyryp, kadrlardy ázirleý úshin uzaqmerzimdi baǵyttardy aiqyndaýǵa tiis. Iaǵni aldaǵy 10-12 jylǵa arnalǵan quzyretter boljamyn jasaý qajet, – dedi Prezident.
Memleket basshysy óz sózinde Eýropa odaǵyndaǵy kóptegen memleket umtylyp otyrǵan kómirtegine beitarap el bolý baǵytyna basa mán berdi.
– Qazaqstan – álemdegi energiiany kóp tutynatyn elderdiń biri. Energiia teńgeriminiń 70 paiyzyn kómir generatsiiasy quraidy. Munai-gaz sektorynyń mańyzyn túsindirýdiń ózi artyq. Degenmen, álemdik qaýymdastyqtyń jaýapty múshesi retinde Qazaqstan 2060 jylǵa qarai kómirteginen taza el bolýǵa nietti ekenin málimdedi. Osy másele bizden tehnologiialyq jáne ekonomikalyq túbegeili qurylymdyq ózgeristerdi talap etedi. Bul árbir azamatqa qatysty. Osyǵan bailanysty Úkimet halyqaralyq sarapshylarmen birlese otyryp, 2060 jylǵa qarai kómirtegin az paidalanýshy el bolý tujyrymdamasyn pysyqtaýda. Atalǵan jumys barysynda otandyq biznestiń kózqarasy men pikiri asa mańyzdy. Sondyqtan Palata men barsha biznes qaýymdastyqty osy Tujyrymdamanyń jobasyn ázirleýge belsendi aralasýǵa shaqyramyn, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Prezident sózin qorytyndylai kele sez barysynda qabyldanǵan naqty sheshimderdi Úkimet is júzinde paidalanýy tiis ekenine nazar aýdardy. Qasym-Jomart Toqaev shaǵyn biznesti damytý jáne nyǵaitý memleket úshin basty basymdyq ekenin atap ótti.
