مەملەكەت باسشىسى «اتامەكەن» ۇلتتىق كەسٸپكەرلەر پالاتاسىنىڭ VIII سەزٸنە قاتىستى, دەپ حابارلايدى اقوردانىڭ باسپاسٶز قىزمەتٸ.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ٶز سٶزٸندە كەسٸپكەرلەر پالاتاسى ٷكٸمەتتٸڭ سەنٸمدٸ سەرٸكتەسٸنە اينالعانىن جەنە ەلٸمٸزدٸڭ ورنىقتى دامۋىنا زور ٷلەس قوسىپ كەلە جاتقانىن ايتتى.
ونىڭ پٸكٸرٸنشە, «اتامەكەن» ۇلتتىق بيزنەستٸڭ مٷددەسٸن تەك قازاقستاندا عانا ەمەس, سونداي-اق حالىقارالىق دەڭگەيدە دە ٷنەمٸ قورعايدى.
بەس جىل بۇرىن شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸڭ ٸشكٸ جالپى ٶنٸمدەگٸ ٷلەسٸ 24 پايىز بولدى. قازٸر بۇل كٶرسەتكٸش 32 پايىزعا جەتتٸ جەنە سالادا 3,5 ميلليون وتانداسىمىز جۇمىسپەن قامتىلعان.
– بٷكٸل ەلەمگە تاراعان ەپيدەمييا بىلتىردان بەرٸ ەلٸمٸزدەگٸ كەسٸپكەرلٸكتٸڭ دامۋىنا كەدەرگٸ كەلتٸردٸ. قيىن سەتتە مەملەكەت بيزنەس سالاسىنا جان-جاقتى قولداۋ كٶرسەتتٸ. ەرتٷرلٸ مەملەكەتتٸك باعدارلامالار اياسىندا جالپى قۇنى 6,3 تريلليون تەڭگە بولاتىن داعدارىسقا قارسى شارالاردىڭ 3 توپتاماسى جٷزەگە اسىرىلدى. بۇل احۋالدى تٷزەۋگە جەنە ەكونوميكالىق بەلسەندٸلٸك پەن كەسٸپكەرلٸك باستامالاردى قايتا قالىپقا كەلتٸرۋگە مٷمكٸندٸك بەردٸ. جۇمىسسىزدىقتىڭ بٸردەن بەلەڭ الۋىنا جەنە كەسٸپورىنداردىڭ جاپپاي بانكروتقا ۇشىراۋىنا جول بەرمەدٸك. بيىلعى 8 ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ەل ەكونوميكاسى 3 پايىزعا ٶستٸ. مەملەكەت بيزنەسكە كٶمەك كٶرسەتۋ ٸسٸن جالعاستىرا بەرەدٸ, – دەدٸ پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسى 2022 جىلى «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» جەنە بيزنەستٸڭ جول كارتاسى باعدارلامالارىنىڭ اياسىندا 1 تريلليوننان كەم ەمەس قارجى بٶلٸنگەنٸن جەتكٸزدٸ.
وسى كٷردەلٸ كەزەڭدەگٸ باستى مٸندەت – ادامداردىڭ دەنساۋلىعىن ساقتاۋ جەنە تولىققاندى كەسٸپكەرلٸك بەلسەندٸلٸكتٸ قالپىنا كەلتٸرۋ شارالارىن تەڭ ۇستاي بٸلۋ.
پرەزيدەنت بۇل جاپپاي ۆاكتسينالاۋ ەسەبٸنەن عانا مٷمكٸن بولاتىنىن ەسكە سالدى.
– بٷگٸن, مٷمكٸندٸكتٸ پايدالانا وتىرىپ, ٶز سٶزٸمدٸ كەسٸپكەرلٸك قوعامداستىعىنا, ونىڭ ٸشٸندە بيزنەس يەلەرٸنە, باسشىلىق پەن قىزمەتكەرلەرگە ارناماقپىن. بۇل رەتتە, ەلٸمٸزدٸڭ ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸگٸ, ەكونوميكانىڭ تولىق ٸسكە قوسىلۋى, تۇرعىندار تابىسىنىڭ قالپىنا كەلتٸرٸلۋٸ, سونداي-اق, ەڭ باستىسى, جاقىندارىمىزدىڭ دەنساۋلىعى تۋرالى سٶز بولىپ وتىر. قازاقستاندا تيٸمدٸ, قاۋٸپسٸز جەنە تەگٸن ۆاكتسينالار بار. سٸزدەردٸڭ تٷسٸنٸستٸك تانىتىپ, بەلسەندٸ جۇمىس ٸستەگەندەرٸڭٸز ماڭىزدى, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنت ٷكٸمەت پەن بيزنەستٸڭ جۋىردا اتقارۋعا تيٸستٸ مٸندەتتەرٸنە ارنايى توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا, ەلٸمٸزگە جاڭا رەتتەۋشٸ ساياسات قاجەت.
قاتاڭ رەتتەۋدەن بيزنەستٸڭ ٸسكەرلٸك بەلسەندٸلٸگٸن ىنتىلاندىرۋعا, «smart regulation» دەپ اتالاتىن ٶزٸن-ٶزٸ رەتتەۋگە كٶشۋ كەرەك.
– مەنٸڭ تاپسىرمام بويىنشا پارلامەنت مەجٸلٸسٸ «باسىنان باستاپ» رەتتەۋ جٷيەسٸنە نەگٸزدەلگەن زاڭ جوباسىن ەنگٸزدٸ. ونىڭ باستى قاعيداتتارى: «وne in two out» قاعيداسى, ياعني قازٸرگٸ ەكٸ تالاپتىڭ ورنىنا بٸر جاڭاسىن ەنگٸزۋ, شەكتەن تىس رەتتەۋگە جول بەرمەۋ ٷشٸن تٷپكٸلٸكتٸ مٸندەتتٸ تالاپتار رەەسترٸن جاساۋ, رەتتەۋشٸ اپەللياتسييا ينستيتۋتىن ەنگٸزۋ, ياعني كەسٸپكەرلەردٸڭ شاعىمدارى بويىنشا تيٸمسٸز تالاپتاردى سوتسىز قايتا قاراۋ مەحانيزمدەرٸ بولۋى كەرەك, جاڭا رەتتەۋشٸ مەحانيزمدٸ تەجٸريبەدەن ٶتكٸزۋ ٷشٸن ەكسپەريمەنتالدٸ قۇقىقتىق رەجيم تەتٸكتەرٸن ەنگٸزۋ. زاڭ جىل سوڭىنا دەيٸن قابىلدانۋعا تيٸس. قۇجاتقا قاتىستى بارلىق بازانى 2023 جىلى وسى قاعيداتتىڭ ەنگٸزٸلۋٸنە دەيٸن دايىنداۋ قاجەت. ٷكٸمەتكە ونى ۇلتتىق پالاتامەن تىعىز ىنتىماقتاسا وتىرىپ, دايىنداۋدى تاپسىرامىن, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ زاماناۋي كەسٸپكەرلٸك ەكوجٷيەنٸڭ قالىپتاسۋىن ٷكٸمەت پەن «اتامەكەن» ۇلتتىق كەسٸپكەرلەر پالاتاسىنىڭ پاندەمييادان كەيٸنگٸ كەزەڭدەگٸ نەگٸزگٸ ورتاق باسىمدىعى رەتٸندە اتاپ ٶتتٸ.
ونىڭ پٸكٸرٸنشە, بيزنەستٸ تٸكەلەي قولداۋدان بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸك باعىتىنداعى ساپالى ٶزگەرٸستەردٸ ىنتالاندىرۋعا, تيٸمدٸلٸككە جەنە كەسٸپورىنداردىڭ ٶنٸمدٸلٸگٸنە كٶشۋ كەرەك.
- ٷكٸمەت پەن «اتامەكەن» بٸرلەسٸپ, شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸ دامىتۋدىڭ جاڭا ستراتەگيياسىن ەزٸرلەۋٸ قاجەت. قۇجاتتا بيزنەستٸ تٸكەلەي, ادرەسسٸز قولداۋ مەن سۋبسيدييالاۋدان مەيلٸنشە نارىقتىق قۇرالدار مەن ەدٸستەرگە كٶشۋ مەسەلەسٸ قاراستىرىلادى. جالپى شاعىن جەنە ورتا بيزنەس سانىنىڭ ٶسۋٸنە قاراماستان, ورتاشا كومپانييالار ٷلەسٸنٸڭ تٶمەن بولۋى – بۇرىنعى جەنە ەلٸ كٷنگە دەيٸن شەشٸلمەگەن پروبلەما. دەل وسى كومپانييالار مەيلٸنشە ورنىقتى ەرٸ بەسەكەگە قابٸلەتتٸ. وسىعان بايلانىستى شاعىن بيزنەستەن ورتا ساناتقا كٶشۋ ٷشٸن رەتتەۋشٸ جەنە ىنتالاندىرۋشى جاڭا شارالار قاجەت. ٷكٸمەتكە «اتامەكەنمەن» بٸرلەسٸپ, جىل اياعىنا دەيٸن شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸ دامىتۋدىڭ 2030 جىلعا دەيٸنگٸ تۇجىرىمداماسىن قابىلداۋدى تاپسىرامىن, – دەدٸ پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسى قازاقستاندىق ٶنٸمدٸ دامىتۋ ەلٸمٸزدٸڭ ەكونوميكالىق ساياساتتاعى باسىمدىقتارىنىڭ بٸرٸ ەكەنٸن ايتتى.
ەلٸمٸزدٸ ودان ەرٸ يندۋسترييالاندىرۋدىڭ ماڭىزدى مٸندەتتەرٸنٸڭ بٸرٸ – وتاندىق ٶڭدەۋ كەسٸپورىندارىن قولجەتٸمدٸ شيكٸزاتپەن قامتاماسىز ەتۋ.
وسىعان بايلانىستى جىلدىڭ سوڭىنا دەيٸن پرەزيدەنتتٸڭ تاپسىرماسىنا سەيكەس قوردالانعان مەسەلەنٸ شەشۋگە باعىتتالعان «ٶنەركەسٸپ ساياساتى تۋرالى» زاڭ قابىلدانادى.
– ٶزدەرٸڭٸزگە مەلٸم, بيزنەستٸڭ ماعان جاساعان ٶتٸنٸشتەرٸ نەگٸزٸندە 2023 جىلدان باستاپ ەڭبەكاقى تٶلەۋ قورىنان بٸرىڭعاي تٶلەم جاساۋ جٷيەسٸن ەنگٸزۋ تۋرالى شەشٸم قابىلدادىم. شاعىن جەنە ورتا بيزنەسكە تٷسەتٸن جٷكتەمە 34 پايىزدان 25 پايىزعا دەيٸن ازايادى. مۇنداي تەسٸلدٸ ٶزٸن-ٶزٸ جۇمىسپەن قامتيتىن جەنە جەكە كەسٸپكەرلەرگە قاتىستى دا قولدانۋ مٷمكٸندٸگٸن پىسىقتاۋ قاجەت. بٸز سالىق پروتسەسٸن باسقارۋدى جەڭٸلدەتٸپ, كەسٸپكەرلٸك قىزمەتتەن بارلىق سالىقتار مەن بيۋدجەتتەن تىس تٶلەمدەردٸ قامتيتىن بٸرىڭعاي تٶلەم جاساۋ مٷمكٸندٸگٸن قاراستىرعانىمىز جٶن. بۇل بيزنەستٸ «كٶلەڭكەلٸ ايماقتان» شىعۋعا ىنتالاندىرادى. ٷكٸمەت پەن «اتامەكەن» ۇلتتىق كەسٸپكەرلەر پالاتاسى بٸرلەسە وتىرىپ, قولدانىستاعى ارنايى سالىق تەرتٸپتەرٸن جەتٸلدٸرۋ جۇمىستارىن پىسىقتاۋى قاجەت, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنت مەملەكەت پەن بيزنەس اراسىنداعى بايلانىستى تسيفرلاندىرۋدى بەلسەندٸ جالعاستىرۋدىڭ ماڭىزدى ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
1 شٸلدەدەن باستاپ سالىق تٶلەۋشٸنٸڭ كونتراگەنتتەردٸ دەربەس تەكسەرۋٸ ٷشٸن ينتەگراتسييالانعان اشىق دەرەكتەر بازاسى – Atameken Business Information Services ٸسكە قوسىلدى.
– تسيفرلىق دامۋدىڭ ماڭىزدى باعىتتارىنىڭ بٸرٸ – جەر ۋچاسكەلەرٸ, قۇرىلىستىڭ نەگٸزگٸ جوسپارلارى, قولجەتٸمدٸ قۋاتتار, كوممۋنيكاتسييالار جەنە باسقا دا اقپاراتتى تسيفرلاندىرۋ. بۇل – ٶندٸرٸستٸڭ نەگٸزگٸ فاكتورلارى. ونسىز بيزنەستٸ جٷرگٸزۋ مٷمكٸن ەمەس. سونىمەن قاتار بۇل اقپارات – اسا قۇپييا. ايماقتىق دەڭگەيدەگٸ جۇمىس بەلگٸلٸ سەبەپتەرگە بايلانىستى شەگەرٸلۋدە. باستى سەبەپ – تانىمال كومپانييالارعا بولىسۋ, ولارعا جەر مەن باسىمدىق بەرۋ, ال شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸڭ جۇمىس ٸستەۋٸنە مٷمكٸندٸك بەرٸلمەيدٸ. ٷكٸمەتكە بۇل مەسەلەنٸ تسيفرلاندىرۋ كوميسسيياسىنىڭ الداعى وتىرىسىندا قاراستىرۋدى تاپسىرامىن. ەربٸر ەكٸم ەسەپ بەرۋٸ تيٸس. ٷكٸمەت قاتاڭ باقىلاپ, جۇمىستى ٷيلەستٸرۋگە مٸندەتتٸ, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنتتٸڭ پٸكٸرٸنشە, بيزنەستٸ تسيفرلاندىرۋدى بەلسەندٸ جٷرگٸزۋ قاجەت. قازاقستاندا قازٸردٸڭ ٶزٸندە اۆتوماتتاندىرۋ سەبەبٸنەن جۇمىس ورىندارىنىڭ 52 پايىزىنا قاۋٸپ تٶنٸپ تۇر.
– 2030 جىلعا قاراي جۇمىس كٷشٸنٸڭ ٷشتەن بٸر بٶلٸگٸنە جۋىعى تسيفرلىق داعدىلاردى مەڭگەرگەن جەنە ەرەكشە قابٸلەتتەرٸ بار جاستار بولادى. ولاردى تيٸمدٸ پايدالانعان جٶن. ٷكٸمەت «اتامەكەن» ۇلتتىق كەسٸپكەرلەر پالاتاسىمەن بٸرلەسە وتىرىپ, كادرلاردى ەزٸرلەۋ ٷشٸن ۇزاقمەرزٸمدٸ باعىتتاردى ايقىنداۋعا تيٸس. ياعني الداعى 10-12 جىلعا ارنالعان قۇزىرەتتەر بولجامىن جاساۋ قاجەت, – دەدٸ پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسى ٶز سٶزٸندە ەۋروپا وداعىنداعى كٶپتەگەن مەملەكەت ۇمتىلىپ وتىرعان كٶمٸرتەگٸنە بەيتاراپ ەل بولۋ باعىتىنا باسا مەن بەردٸ.
– قازاقستان – ەلەمدەگٸ ەنەرگييانى كٶپ تۇتىناتىن ەلدەردٸڭ بٸرٸ. ەنەرگييا تەڭگەرٸمٸنٸڭ 70 پايىزىن كٶمٸر گەنەراتسيياسى قۇرايدى. مۇناي-گاز سەكتورىنىڭ ماڭىزىن تٷسٸندٸرۋدٸڭ ٶزٸ ارتىق. دەگەنمەن, ەلەمدٸك قاۋىمداستىقتىڭ جاۋاپتى مٷشەسٸ رەتٸندە قازاقستان 2060 جىلعا قاراي كٶمٸرتەگٸنەن تازا ەل بولۋعا نيەتتٸ ەكەنٸن مەلٸمدەدٸ. وسى مەسەلە بٸزدەن تەحنولوگييالىق جەنە ەكونوميكالىق تٷبەگەيلٸ قۇرىلىمدىق ٶزگەرٸستەردٸ تالاپ ەتەدٸ. بۇل ەربٸر ازاماتقا قاتىستى. وسىعان بايلانىستى ٷكٸمەت حالىقارالىق ساراپشىلارمەن بٸرلەسە وتىرىپ, 2060 جىلعا قاراي كٶمٸرتەگٸن از پايدالانۋشى ەل بولۋ تۇجىرىمداماسىن پىسىقتاۋدا. اتالعان جۇمىس بارىسىندا وتاندىق بيزنەستٸڭ كٶزقاراسى مەن پٸكٸرٸ اسا ماڭىزدى. سوندىقتان پالاتا مەن بارشا بيزنەس قاۋىمداستىقتى وسى تۇجىرىمدامانىڭ جوباسىن ەزٸرلەۋگە بەلسەندٸ ارالاسۋعا شاقىرامىن, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنت سٶزٸن قورىتىندىلاي كەلە سەز بارىسىندا قابىلدانعان ناقتى شەشٸمدەردٸ ٷكٸمەت ٸس جٷزٸندە پايدالانۋى تيٸس ەكەنٸنە نازار اۋداردى. قاسىم-جومارت توقاەۆ شاعىن بيزنەستٸ دامىتۋ جەنە نىعايتۋ مەملەكەت ٷشٸن باستى باسىمدىق ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
