Abai airyqsha dáriptegen igilikti istiń biri – til úirený, dep jazady Memleket basshysy búgin jariialaǵan «Abai jáne HHI ǵasyrdaǵy Qazaqstan» atty maqalasynda.
«Aqyn jiyrma besinshi qara sózinde ózge tildiń adamǵa ne beretinine toqtalyp: «Árbireýdiń tilin, ónerin bilgen kisi onymenen birdeilik daǵýasyna kiredi, asa arsyzdana jalynbaidy», – deidi. Demek, ózimizden ozyq turǵan jurtpen deńgeiles bolý úshin de onyń tilin meńgerýdiń mańyzy zor. Al qazirgidei jańa tarihi jaǵdaida bárimiz ana tilimizdiń damýy men dáriptelýine nazar aýdaryp, onyń mártebesin arttyrýymyz kerek. Sonymen qatar, aǵylshyn tilin úirenýge de basymdyq berý qajet. Jastarymyz neǵurlym kóp tildi meńgerse, soǵurlym múmkindigi keńeiedi. Biraq olardyń ana tilin bilýine basa mán bergen jón. Óskeleń urpaq, Abai aitqandai, ǵylymdy tolyq igerse, óz tilin qurmettese ári shyn máninde poliglot bolsa, ultymyzǵa tek igilik ákeleri sózsiz» dep jazdy Prezident.
Sondai-aq, Qasym-Jomart Toqaev Abaidyń qazaqqa únemi syni kózben qaraýynyń sebebin paimdaidy: «Qazir álem kún saiyn emes, saǵat saiyn ózgerýde. Barlyq salada jańa mindetter men tyń talaptar qoiylýda. Ǵylymdaǵy jańalyqtar adamdy alǵa jeteleidi. Aqyl-oimen ǵana ozatyn kezeń keldi. Zaman kóshine ilesip, ilgeri jyljý úshin biz sananyń ashyqtyǵyn qamtamasyz etýimiz kerek. Bul qadam órkeniettiń ozyq tustaryn ulttyq múddemen úilestire bilýdi talap etedi. Mundai kezde ózimizdiń taptaýryn, jadaǵai ádetterimizden bas tartýymyz qajet. Abaidyń keibir qareketterge kóńili tolmai, «Tereń oi, tereń ǵylym izdemeidi, Ótirik pen ósekti júndei sabap» dep únemi syni kózben qaraýynyń sebebi osynda».
Odan bólek, Prezidenti qazir aityp júrgen intellektýaldy ult qalyptastyrý ideiasy Abaidan bastaý alǵan dep baǵalaidy.
«Aqyn el-jurtyn túrli ónerdi igerýge úgittedi. Sonyń bári ýaqyttyń talaby ekenin ol anyq ańǵaryp, ultyna erterek ún qatty. Tipti qazir aityp júrgen intellektýaldy ult qalyptastyrý ideiasy Abaidan bastaý aldy deýge bolady. Uly oishyl ár sózimen ulttyń óresin ósirýdi kózdedi. Sondyqtan Abaidy tereń tanýǵa basa mán bergenimiz jón. Abaidy taný – adamnyń ózin-ózi tanýy. Adamnyń ózin-ózi tanýy jáne únemi damyp otyrýy, ǵylymǵa, bilimge basymdyq berýi – kemeldiktiń kórinisi. Intellektýaldy ult degenimiz de – osy. Osyǵan orai, Abai sózi urpaqtyń baǵyt alatyn temirqazyǵyna ainalýy qajet» dep oi qorytady.
