Aqorda rezidentsiiasynda Prezident Qasym-Jomart Toqaevtyń tóraǵalyǵymen beinebailanys formatynda Qazaqstan halqy Assambleiasy Keńesiniń keńeitilgen otyrysy ótti. Jiynǵa Parlament depýtattary, memlekettik organdardyń ókilderi, respýblikalyq etnomádeni birlestikterdiń jetekshileri, sondai-aq buqaralyq aqparat quraldarynyń ókilderi qatysty, dep habarlaidy "Ult aqparat" Aqordaǵa silteme jasap.
Memleket basshysy Elbasy Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń syndarly saiasatynyń arqasynda elimizde etnosaralyq jáne konfessiiaaralyq kelisimniń biregei úlgisi qalyptasqanyn jáne onyń tiimdiligin álem qaýymdastyǵy moiyndaǵanyn atap ótti.
– Qasterli Otanymyzda túrli mádenietterdiń úilesim tapqany – sonyń aiqyn kórinisi. Bul – birtutas ult bolyp uiysýymyzdyń basty qaǵidaty ári ainymas strategiialyq baǵdarymyz, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Prezident óz Joldaýynda el birligin nyǵaita túsý qajettigine airyqsha mán bergenin eske sala otyryp, osy mańyzdy baǵytta Assambleianyń basty ról atqaratynyn aitty.
– Keiingi ýaqytta Qazaqstan halqy Assambleiasynyń jumysy ártúrli etnikalyq toptardy qorǵaýǵa jáne olardyń múddelerin ilgeriletýge baǵyttalǵan degen pikirler jii aitylady. Biraq bul – elimizdegi onyń máni zor ekenine berilgen birjaqty túsinik. Shyn máninde, Assambleia ult birligin nyǵaitýdyń naqty quralyna ainaldy jáne barlyq azamatty ortaq memlekettilik ideiasynyń tóńiregine jumyldyra aldy. Assambleiany qurýdyń arqasynda óte kúrdeli problemanyń – etnikalyq máseleni saiasilandyrýdyń aldyn alý tetikteri paida boldy, – dedi Memleket basshysy.
Sonymen qatar Prezident Assambleia halyqtyń tutastyǵyn nyǵaitýǵa, qazaqstandyqtardy qoǵamdyq-saiasi ómirge jumyldyrýǵa, memlekettik til men onyń Qazaqstandaǵy mártebesin ilgeriletýge jáne azamattyq belsendiliktiń jańa formasynyń qalyptasýyna qosqan úlesin atap ótti.
Sondai-aq Prezident etnikalyq saladaǵy problemalar destrýktivtik maqsatta paidalanylyp ketýi múmkin ekenin aitty.
– Ókinishke qarai, etnikalyq faktorlar, ultaralyq qatynastar, ásirese daǵdarys kezinde túrli qaqtyǵystardyń oshaǵy bolýy múmkin ekenin álemdik tájiribe kórsetip otyr. Onyń destrýktivtik áleýeti aqparattyq jáne gibridtik soǵystardyń, jii jasalatyn popýlistik málimdemelerdiń, alyp-satarlyq pen ashyq arandatýshylyqtyń qazirgi dáýirinde aitarlyqtai kúsheie tústi, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Prezident etnosaralyq kelisim ekonomikaǵa jáne adamdardyń áleýmettik jaǵdaiyna tikelei áser etedi dep esepteidi.
– Eldegi turaqtylyqty saqtaý úshin mádeniet pen bilimniń, aqparattyq qaýipsizdiktiń mańyzy zor. Biz bul baǵyttaǵy memlekettik saiasattyń jan-jaqty ári tiimdi, iaǵni inkliýzivti bolýyn qamtamasyz etetin júieli sharalar qabyldadyq. Osy maqsatta arnaiy qurylymdar jasaqtaldy. Degenmen, etnosaralyq kelisimdi nyǵaitý isinde árbir ministrlik pen mekeme airyqsha ról atqarady. Ásirese, áleýmettik saladaǵy saiasattyń orny bólek. Shyn máninde, etnosaiasatqa quzyrly organdar ǵana jaýap bermeýi kerek. Aldaǵy mindetterdi tabysty oryndaý úshin memleket pen qoǵam birlese jumys isteýi qajet. Sonda ǵana biz halqymyzdyń bereke-birligin saqtap, memleketimizdi nyǵaita alamyz. Turaqty damýdyń jáne ósip-órkendeýdiń birden-bir joly – osy, – dedi Memleket basshysy.
Osyǵan bailanysty Qasym-Jomart Toqaev memlekettik organdar men Qazaqstan halqy Assambleiasyna birqatar basym mindet júktedi.
Prezident, eń aldymen, múmkindikterdiń teń bolý qaǵidatyna negizdelgen aimaqtyq damýdy qamtamasyz etýdiń mańyzdylyǵyna nazar aýdardy. Sonyń ishinde etnikalyq anklavtardyń týyndaýyna, mádeni jáne tildik kedergilerge, etnosaralyq shielenister men qaqtyǵystarǵa ákelip soǵatyn áleýmettik-mádeni oqshaýlanýǵa qatysty qaterlerge toqtaldy.
Memleket basshysy mundai qaterlerdiń aldyn alý úshin elimizdegi qalalar men aýyldarda, oqshaýlanǵan etnikalyq aýdandar men kvartaldardyń qalyptasýy siiaqty jaǵymsyz tendentsiiany eńserýge baǵyttalǵan júieli sharalar ázirleý qajettigin aitty. Sonymen qatar, birqatar aimaqta etnikalyq toptardyń qazaqstandyq shynaiy ómirden alystaýyna bailanysty «ishki emigratsiia» úrdisi baiqalyp otyrǵanyna nazar aýdardy.
– Bul úrdis etnikalyq toptardyń Qazaqstan qoǵamyna tolyq integratsiialanýyna kedergi keltirýi múmkin. Mundai kúrdeli ári problemaly jaǵdailar týraly ashyq aitylýy kerek dep oilaimyn. Bul problemalarǵa kóz jumýǵa bolmaidy. Áitpese, bul keleńsizdikke ákep soqtyrýy múmkin jáne týyndaǵan máselelerge shynaiy baǵa bere almaimyz. Memleket etnikalyq toptardyń áleýmettik-ekonomikalyq integratsiialaný saiasatyn júrgizip, osy negizde kez kelgen shielenistiń janjalǵa ulaspaýy úshin aldyn alatynyn erekshe atap ótkim keledi. Mundai janjaldardyń bári teris piǵyldy arandatýshylardyń isi ekenin jaqsy bilemiz. Ondai arandatýshylarmen kúresemiz jáne olarǵa aiaýshylyq bolmaidy, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Prezidenttiń pikirinshe, etnosaralyq qatynastar salasyndaǵy jergilikti atqarýshy organdar jumysynyń tiimdiligin arttyrý mańyzdy mindet. Osyǵan bailanysty beibitshilik pen kelisimdi nyǵaitý úshin azamattyq qoǵam institýttaryn jan-jaqty qoldaý qajet. Tiisti laýazymdy tulǵalar olardyń qyzmetin úilestirýge tikelei jaýapty bolady.
Memleket basshysy jergilikti atqarýshy organdardyń taǵy bir basym mindeti retinde áleýmettik, qylmystyq, turmystyq janjaldardyń aldyn alýdy atady. Prezidenttiń paiymdaýynsha, etnikalyq astamshylyqtyń barlyq kórinisi, qandai da bir kemsitýshilikke, qoǵamdyq tártipti buzýǵa jol bermei, ishki turaqtylyqty zańǵa sáikes qamtamasyz etýi kerek.
– Bizdiń birligimizge ziian keltirýdi kózdeitin syrttaǵy jáne ishki teris piǵyldy adamdardyń, túrli avantiýristerdiń, jaýapsyz ári qabiletsiz saiasatkerler men sarapshylardyń jeteginde ketpeý mańyzdy. «It úredi, kerýen kóshedi» degen sóz bar. Birtutas qoǵam retinde bizdiń ustanymymyzdyń durys ekenine senimdimiz. Alaida bul áreket etpei otyr degendi bildirmeidi. Bizdiń qoǵamǵa jáne memleketimizge qarsy arandatýshylyqtyń barlyq túrine quqyqtyq ári aqparattyq quraldar arqyly toitarys berý kerek, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Prezident QHA qyzmetin odan ári damytý máselesine arnaiy toqtaldy. Qasym-Jomart Toqaev respýblikalyq Analar keńesin qurýdyń mańyzdy ekenin atap ótti. Atalǵan Keńes elimizdiń birligi men tatýlyǵynyń ózegi sanalatyn qundylyqtardy jastardyń boiyna darytýǵa septigin tigizedi.
Sonymen qatar Memleket basshysy «Jańǵyrý joly» qozǵalysyn Assambleia janyndaǵy respýblikalyq jastar uiymy retinde qaita qurý múmkindigin qarastyrýdy usynyp, jastarmen jumys júrgizýdiń mańyzdy ekenin aitty. Bul rette, QHA jastarynyń orman alqaptarynda 2 milliard aǵash egýge jáne eldi mekenderde 15 million kóshet otyrǵyzýǵa belsendi qatysatynyna senim bildirdi. Prezident jastar saiasatynyń ózektiligine mán bere otyryp, Assambleianyń kezekti sessiiasyn osy taqyrypqa arnaýdy usyndy.
Prezident Assambleianyń áleýmettik jáne qoǵamdyq mańyzy bar jobalardy qoldaý tásilderin damytý máselesine kóńil bóldi. Qasym-Jomart Toqaevtyń aitýynsha, dostyq úilerin májilis pen saltanatty jiyndardy ótkizý zaldary emes, QHA-nyń halyq bastamalarynyń resýrstyq ortalyqtary men jobalyq keńselerine ainaldyrǵan jón. Al etnomádeni birlestikter bul jumysqa belsene atsalysýy kerek.
Memleket basshysy Assambleiany etnikalyq máseleler jóninde oń pikir qalyptastyratyn sapaly ári kreativti jáne tiimdi aqparattyq jumys júrgizýge shaqyrdy.
– Óńir basshylary jergilikti assambleianyń jetekshisi retinde aqparattyq keńistikte belsendi bolýy qajet. Assambleia músheleri mediasalada, sonyń ishinde áleýmettik jelide óz ustanymyn qorǵai bilýge tiis. Elimizdegi birlik pen tatýlyqqa qarsy aitylǵan bir de bir sóz jaýapsyz qalmaýy kerek, – dedi Prezident.
Qasym-Jomart Toqaev etnosaralyq saladaǵy ǵylymi negizdelgen tásil – memlekettik saiasattyń bastaýy bolýy tiis ekenin aitty. Onyń pikirinshe, bul asa kúrdeli baǵytta diletanttyq pen popýlizmge jol bermeý qajet. Al elimizde jáne odan tys jerlerde týyndaityn barlyq suraqtarǵa ǵylymi dálelder men naqty sandarǵa súiene otyryp, salmaqty jaýap berilýi qajet.
– Aqparat jáne qoǵamdyq damý ministrligine integratsiia, jalpy ulttyq birlik, etnosaralyq qatynastardy úilestirýdiń ózekti máseleleri boiynsha paidaly zertteýler júrgizýdi tapsyramyn. Úkimet bul baǵytta qajetti qoldaý kórsetedi, – dedi Memleket basshysy.
Prezident sózin qorytyndylai kele, jalpyulttyq birlik qýatty memlekettiń kepili ekenin aitty.
– Biz otanshyldyqty, ózara syilastyq pen tatýlyqty jan-jaqty dáripteýimiz kerek. Bul – memlekettiń ǵana emes, barsha azamattarymyzdyń ortaq mindeti. Jalpyulttyq birlik – qýatty memleket bolýdyń basty kepili. Egemen elimizdiń baǵa jetpes bailyǵyn keiingi urpaq úshin saqtai bilýimiz kerek. Osy jaýapty mindetti abyroimen atqarasyzdar dep senemin, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Qasym-Jomart Toqaevtyń baiandamasynyń tolyq mátinimen myna silteme arqyly tanysa alasyz.
