Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń tsifrlyq quraldardy qoldana otyryp, biýdjet qarajatyn jumsaýdyń tiimdiligin arttyrý jónindegi tapsyrmalaryn oryndaý sheńberinde Úkimet qarjylyq tártipti kúsheitýge jáne negizsiz tólemderdi qysqartýǵa baǵyttalǵan birqatar shara qabyldady.
Áleýmettik salada buryn meditsinalyq kómek pen jeke bilim berýdi qarjylandyrý tásilderi qaita qaraldy, máselen, tsifrlyq quraldar qarajatty aýdarǵanǵa deiin buzýshylyqtardy anyqtaýǵa, qolmen esepteýlerdi alyp tastaýǵa jáne biýdjetti naqty kórsetilgen qyzmetterge baǵyttaýǵa múmkindik beredi.
Memlekettik shyǵystardyń kólemi ǵana emes, biýdjet qarajatyn basqarý tásiliniń ózi de ózgerýde – táýekelder men yqtimal zańbuzýshylyqtar tólemder júrgizilgennen keiin emes, biýdjet qarajatyn aýdarǵanǵa deiin de anyqtalýda. Aldyn alý tetikteri engizilýde, memlekettik aqparattyq júielerdiń derekteri biriktirilýde, esepteýler men tekserý rásimderi tsifrlyq formatqa aýystyrylýda.
Bul jumystyń alǵashqy nátijeleri qazirdiń ózinde eleýli qarjylyq áser berip otyr. Mindetti áleýmettik meditsinalyq saqtandyrý (MÁMS) júiesinde 2026 jyldyń birinshi jartyjyldyǵynda antifrod-tetikter tólemder júrgizilgenge deiin 4 mlrd teńgeden astam somaǵa aqaýlardy anyqtady. Jeke mektepterdi qarjylandyrýda qolmen esepteý tásilderin alyp tastaý jáne ashyq tsifrlyq quraldarǵa kóshý esebinen 2025 jyldyń qyrkúiek-jeltoqsan ailarynda biýdjetti únemdeý 8 mlrd teńgeni qurady.
MÁMS reformasy: negizsiz tólemderdiń tólem jasalǵanǵa deiin aldyn alyndy
2026 jylǵy qańtarda MÁMS qarajatyn basqarýdyń tiimdiligin arttyrý maqsatynda áleýmettik meditsinalyq saqtandyrý qory (ÁMSQ) QR Qarjy ministrliginiń qaramaǵyna berildi.
Prezidenttiń MÁMS júiesin transformatsiialaý jónindegi alǵa qoiǵan mindeti sheńberinde aqpan aiynda jinaqtalǵan qarjylyq jáne basqarýshylyq teńgerimsizdikterdi joiýǵa baǵyttalǵan reformany júzege asyrý bastaldy. Qarjylyq tártipti arttyrýǵa jáne biryńǵai tsifrlyq kontýry bar basqarýdyń jańa modelin qalyptastyrýǵa erekshe nazar aýdaryldy.
Negizgi ózgeristerdiń biri keiingi baqylaýdan negizsiz tólemder júzege asyrylǵanǵa deiin olardyń aldyn alýǵa kóshý boldy.
Mysaly, eger buryn tólemderdi tekserý faktiden keiin, iaǵni, aqsha ketkennen keiin júrgizilse, qazir negizsiz tólemderdiń tólem jasalǵanǵa deiin aldy alynady. Nátijesinde, 2026 jyldyń birinshi jartyjyldyǵynda antifrod júiesi meditsinalyq uiymdarǵa tiisti qarajat aýdarylǵanǵa deiin 4 mlrd teńgeden astam somaǵa aqaýlardy anyqtady.
Astana qalasynda pilottyq joba retide Qalqan jańa tsifrlyq platformasy arqyly meditsinalyq kómektiń jekelegen túrleri boiynsha aqy tóleý
Sonymen qatar, qarjylandyrý men derekterdi basqarý modeliniń ózi de ózgerýde. Josparlaý men satyp alýdan bastap meditsinalyq kómekti baqylaý men tóleýge deiingi búkil tsikl Qalqan platformasynda biryńǵai tsifrlyq kontýrǵa biriktiriledi.
Qazir 207 klinika bazasynda pilottyq aprobatsiiada platforma arqyly meditsinalyq kómektiń 92 túriniń 20-sy boiynsha tólem júzege asyrylýda, taǵy 60 túri boiynsha synaqtan ótýde. Jyl sońyna deiin barlyq jariia etilgen kómek túrin ónerkásiptik paidalanýǵa berý josparlanýda.
Bul rette Qalqan qarjylyq baqylaý quraly ǵana emes, platforma óziniń qarjylyq jaǵdaiyn basqarý boiynsha meditsinalyq uiymdarǵa kómek kórsetýge, onyń ishinde sozylmaly kreditorlyq bereshekti azaitýǵa, sondai-aq dárigerlerge ákimshilik júktemeni azaitýǵa baǵyttalǵan.
Bul rette ózgerister tsifrlandyrýmen jáne baqylaýdy kúsheitýmen shektelmeidi. Qordyń jumys modeli qaita qurylýda. Endi fokýs ózgerýde: shyǵyndardy baqylaýdan qarjylandyrý tiimdiligine jáne meditsinalyq kómektiń nátijesine deiin qamtylǵan.
Bul ÁMSQ kórsetilgen qyzmetterdiń kólemi men qunyn ǵana emes, sonymen qatar patsient jiberilgen qarajat úshin qandai nátije alatynyn da baǵalaitynyn bildiredi.
QR kodtar jáne eGov Mobile arqyly qyzmetterdi baqylaý
Tsifrlandyrý patsienttiń rólin de ózgertýde. Ol passivti meditsinalyq kómek alýshydan memleket pen ÁMSQ-nyń onyń atynan tóleitin qyzmetterdi baqylaýǵa qatysa alady.
Bul sheshimderdiń bir bóligi qazirdiń ózinde jumys istei bastady: búginde patsient eGov Mobile-da QR-kod arqyly meditsinalyq uiymǵa barý faktisin rastai alady, bolashaqta bul qyzmet ekinshi deńgeidegi bankterdiń qosymshalarynda iske qosylady.
Kelesi kezeń patsienttiń elektrondyq qarjylyq pasporty jóninde bolmaq, onda ol úshin kórsetilgen jáne tólengen meditsinalyq kómek týraly aqparat qoljetimdi bolady.
Osylaisha, MÁMS transformatsiiasy qyzmetter kólemi men qunyn qarapaiym baqylaýdan qarjylandyrýdyń tiimdiligin jáne meditsinalyq kómektiń túpkilikti nátijesin baǵalaýǵa kóshýdi kózdeidi.
Qazirgi ýaqytta MÁMS júiesin reformalaýdyń qarjylyq tártipke, ashyqtyǵy men basqarylýyna baǵyttalǵan birinshi kezeńi aiaqtaldy.
2026 jyldyń ekinshi jartyjyldyǵynda Qor qaita qurýdan jańa modeldiń mehanizmderin keń aýqymda taratýǵa kóshedi. Kelesi kezeńniń mindeti barlyq engizilgen ózgeristerdi naqty nátijege ainaldyrý:
● naýqas úshin – qoljetimdi jáne tiimdi meditsinalyq kómek,
● dáriger úshin – túsinikti erejeler jáne qarjylandyrýdyń ádil modeli.
Bul barlyq ózgeristerdiń tiimdiliginiń negizgi kriteriii – patsient pen dáriger úshin áseri.
Tsifrlyq quraldar arqyly naqty bilim berý qyzmetterine aqy tóleý
Memlekettik bilim berý tapsyrysy boiynsha jekemenshik mektepterdi qarjylandyrý salasynda da osyndai tásil qoldanyldy.
Jekemenshik mektepter jelisi keńeigen saiyn memlekettik bilim berý tapsyrysyn qarjylandyrýǵa jumsalatyn qarajat kólemi de ulǵaidy: eger 2020 jyly elde 203 jekemenshik mektep jumys istese, 2025 jylǵa qarai olardyń sany 745-ke jetti. Mundai dinamika oqýshy oryndaryn esepke alý jáne memlekettik tapsyrysty esepteý tásilderin qaita qaraýdy talap etti. Bul qarajatty bólýdi barynsha dál ári ashyq etýge múmkindik beredi.
Qarjylandyrýdyń ashyqtyǵyn arttyrý maqsatynda 2025 jyldyń kúzinde OrtaBilim tsifrlyq servisi iske qosyldy. Ol jekemenshik mektepterdi jan basyna shaqqandaǵy qarjylandyrýdy Qarjy ministrliginiń e-Qazyna platformasyna kóshirip, barlyq úderisti tolyq avtomattandyrýdy jáne memlekettik tapsyrysty ornalastyrý ókilettigin jergilikti bilim basqarmalaryna berýdi qamtamasyz etti. Sonymen qatar jekemenshik mektepterde memlekettik tapsyrysty ornalastyrý ókilettigi jergilikti deńgeidegi bilim basqarmalaryna berildi.
Endi qarjylandyrý kólemi oqýshylar kontingentin, bilim berý qyzmetterin kórsetý sharttaryn jáne qoldanylatyn normativterdi qosa alǵanda, verifikatsiialanǵan derekter negizinde avtomatty túrde aiqyndalady. Bul qolmen esepteý men sýbektivti sheshimderge táýeldilikti joiýǵa múmkindik beredi.
e-Qazyna platformasy «Kúndelik» siiaqty LMS júielerin qosa alǵanda, úlgerimdi esepke alý júielerimen jáne basqa da memlekettik organdardyń derekqorlarymen integratsiialandy. Oqýshylar kontingentin tekserý naqty ýaqyt rejiminde júrgiziledi, al barlyq operatsiialar boiynsha tsifrlyq iz qalyptasady.
Jekemenshik mektepterdegi tólemderdi tsifrlandyrý esebinen 8 mlrd teńge únemdeldi
Nátijesinde 2025 jylǵy qyrkúiek-jeltoqsan ailarynda esepteýlerdi qolmen júrgizýden bas tartý esebinen biýdjet 8 mlrd teńge únemdedi. Búgingi tańda platformada 899 jekemenshik mektep tsifrlandyryldy. 2026 jylǵy qańtar-mamyr ailarynda operator 749 mekteptiń aktileri boiynsha jalpy somasy 102,9 mlrd teńge bolatyn tólemderdi ashyq ári aiqyn júrgizdi.
Tsifrlyq tekserý nátijesinde balalardy oqytýǵa arnalmaǵan ǵimarattardy paidalanýǵa bailanysty zańbuzýshylyqtar da anyqtaldy. Mundai 145 mektep anyqtaldy, olar boiynsha memlekettik tapsyrystyń kólemi 38 mlrd teńgeni quraidy. Másele kottedjderde, keńse ǵimarattarynda jáne burynǵy óndiristik tsehtarda ornalasqan nysandar týraly bolyp otyr.
2027 jylǵy 1 qańtardan bastap ǵimarattary bilim berý qyzmetine maqsatty arnalmaǵan jekemenshik mektepterde memlekettik bilim berý tapsyrysy tolyǵymen toqtatylady. Osy ýaqytqa deiin bizneske nysandardy sanitariialyq jáne qala qurylysy normalaryna sáikestendirýge múmkindik berildi.
Bul rette reformanyń maqsaty jekemenshik bilim berýdi qoldaýdy qysqartý emes, biýdjet qarajatynyń bilim berý qyzmetterin naqty kórsetetin ári belgilengen talaptarǵa sai keletin mektepterge baǵyttalýyn qamtamasyz etý bolyp tabylady.
Memlekettik qarajat – naqty nátijege
Úkimettiń MÁMS júiesi men jekemenshik mektepterdi qarjylandyrýǵa qatysty júrgizip jatqan ózgeristerin bir qaǵida biriktiredi – memleket formaldy kórsetkishter úshin emes, naqty kórsetilgen qyzmetter men naqty nátijeler úshin aqy tóleýi tiis.
Densaýlyq saqtaý salasynda bul preventivti baqylaýǵa, qarjylandyrýdy tsifrlyq basqarýǵa jáne patsient úshin ashyqtyqty arttyrýǵa kóshýdi bildiredi. Bilim berý salasynda bul kontingentti avtomatty túrde tekserýdi, qolmen esepteýden bas tartýdy jáne memlekettik tapsyrysty bilim berý qyzmetteriniń naqty kórsetilýine bailanystyrýdy bildiredi.
Osylaisha, tsifrlandyrý óz aldyna maqsat emes, biýdjet qarajatynyń qaitarymyn arttyrý quralyna ainalyp otyr. Negizsiz shyǵyndardy erte anyqtaý shyǵyndardyń aldyn alýǵa jáne bosatylǵan resýrstardy shynymen qajetti memlekettik qyzmetterge baǵyttaýǵa múmkindik beredi.
Engizilgen tetikterdi keńeitý jumysy odan ári jalǵasady. Olardyń tiimdiliginiń basty ólshemi – azamattar úshin naqty nátije: patsient úshin – qoljetimdi ári sapaly meditsinalyq kómek, oqýshy úshin – qaýipsiz jaǵdai men sapaly bilim, al memleket úshin – biýdjet qarajatynyń ashyq ári utymdy paidalanylýy.
