Valiýta naryǵyndaǵy 2020 jyldyń qorytyndylary jáne ótken jyldy sipattaityn jahandyq oqiǵalar týraly Ulttyq bank tóraǵasynyń orynbasary Áliia Moldabekova aityp berdi, dep habarlaidy QazAqparat tilshisi.
«Bizdiń ekonomikamyz naýryz-sáýir ailarynda valiýtalyq naryqta biraz qysymǵa ushyrady. Jalpy, valiýtalyq naryǵymyz tek osy eki aida emes, búkil jyl boiy syrtqy faktorlar tarapynan únemi qysymǵa túsip turdy. Álemdik naryqtaǵy alma-kezek qubylǵan oqiǵalar, munaidyń arzandaǵany, aktivterin táýekelge tigýden qorqyp, úrke bastaǵan investorlar ulttyq valiýtanyń qarqynyna tikelei áser etti. Naýryz jáne sáýir ailarynda ulttyq valiýta bir AQSh dollary úshin 448,5 teńgege deiin quldyraǵan soń (jyl basynan beri 17,2% quldyraýy) syrtqy naryqtaǵy túzetýler fonynda shyǵynynyń jartysyn baiaý bolsa da qalpyna keltire bastady», - dedi Áliia Moldabekova.
Ishki valiýtalyq naryqtaǵy jaǵdaidy turaqtandyrý úshin Ulttyq bank pen Úkimet keshendi is-sharalardy qolǵa aldy.
Birinshiden, satylym tómendegen kezdegi jekelegen kezeńderde valiýtalyq naryq durys jumys isteý úshin Ulttyq bank naryqty interventsiialar arqyly qoldap otyrdy. Bir jyldaǵy interventsiialar kólemi 1,905 mlrd AQSh dollaryn qurady. Interventsiia aqpan, naýryz, qyrkúiek jáne qazan ailarynda jasalǵan bolatyn. Eń úlken interventsiia naryq kúrt quldyraǵan naýryz aiynda jasaldy, kólemi - $1488 mln.
«Ekinshiden, KYC nemese «óz klientińdi bil» protsedýralaryna sáikes, valiýtalyq operatsiialardyń ashyqtyǵyn tiisti deńgeide qamtamasyz etý úshin ulttyq bankter aiyrbastaý operatsiialaryn aldyn ala tekserip, satyp alǵan valiýtalardyń zańnamalyq merzim ishinde qanshalyqty maqsatty paidalanylǵanyn tekserdi. Naryqtaǵy taraptar baǵany qoldan qymbattatpaý úshin aiyrbastaý pýnktterinde satý kýrsyn satyp alý kýrsynan qatty aýytqymaityndai talap ornady», - dep atap ótti spiker.
Úshinshiden, valiýtalyq naryqtaǵy usynys pen suranysty teńestirýdiń mańyzdy faktory – QR biýdjetine túsetin kepildendirilgen transferler úshin valiýtalyq konvertatsiia júrgizý jónindegi operatsiialar boldy. Osyndai konvertatsiialardyń bir jyldaǵy jalpy kólemi shamamen $9,05 mlrd boldy.
Kvazimemlekettik sektordaǵy (KMS) sýbektiler valiýtalyq paidalaryn valiýtalyq naryqta satqanyn da aita ketken jón. Osy normanyń aiasynda KMS kompaniialary jyl boiy shamamen 2,1$ satty.
«Syrtqy jáne ishki naryqtaǵy jaǵdai turaqtalǵan kezde teńge baǵamy naýryz-sáýir ailaryndaǵy quldyraý shegimen salystyrǵanda, shamamen 6% nyǵaiyp, jyl sońynda bir dollar 420,71 teńge boldy», - deidi Ulttyq bank ókili.
2020 jyldyń ekinshi jartysyndaǵy álemdik naryqtyń jaǵymdy qarqynyna qaramastan, damýshy naryqtardyń keibir valiýtalary jyl boiyndaǵy erekshe faktorlardy esepke alǵanda, biraz qunsyzdanýdy bastan keshirdi – Braziliia realy 29,1%, túrik lirasy 25%, Resei rýbli 19,5% qunsyzdandy. Teńge bir jyl ishinde 10,0% álsiredi.
Jalpy alǵanda, ulttyq valiýtanyń qarqyny álemdik naryqtaǵy irgeli faktorlar men tendentsiialardyń trendin sipattap otyrdy.
