Qai elde ulttyq nyshandar eldi mekenderdiń, kóshelerdiń attarynan menmundalap tursa, sol eldiń eńsesi biik, mereii ústem, bet-beinesi aiqyn. Alaida táýelsizdik alǵanymyzǵa shirek ǵasyrdan astam ýaqyt ótse de, ulttyq dese ustamasy bar basshylardyń kesirinen qazaq dalasynda áli kúnge Lenin, Sovetskii, Oktiabr degen syqpyttaǵy eldiń eńsesin túsirip turǵan myń san kóshe bar.
Keńestik kezeńde jelimdep jabystyryp tastaǵan mundai ataýlar qaimaǵy buzylmaǵan qazaqy óńir Jambyl jerinde de jetip-artylady. Ásirese, 2000 jyldan astam tarihy bar kóne shahar Tarazdyń ortalyq kósheleriniń birin qyzyl kósem – Leninniń ielenip jatqany kózge shyqqan súieldei bolyp tur.
Ras bolsa, el arasynda osy Lenin kóshesin «rezervke ustap otyr» degen de sóz bar. Áiteýir, tiisti oryndar tarapynan Lenin kóshesiniń atyn aýystyrý jaily másele kóterilmegennen keiin árkim ártúrli áńgime aityp, «bul kósheni bireýler patshaǵa daiyndap otyr» dep ton pishse, endi bireýler «bir kezderi Jambyl oblysyn basqarǵan qoǵam qairatkerine sary maidai saqtap otyr» dep gýildetip júr. Biz «Qyzyl kósem atyndaǵy bul kósheniń aty nege aýyspaidy?» degen suraqty Jambyl oblysy ákimdiginiń tilderdi damytý basqarmasynyń basshysy Ǵaliia Boranbaevaǵa qoiǵan edik.
– Lenin kóshesiniń atyn aýystyrý jaiynda Taraz qalalyq ákimshiliginen usynys kelip túsken joq. Eger usynys túsken jaǵdaida biz zerdeleý, túsindirý jumystaryn júrgizemiz. Kóshe atyn aýystyrý belgili kriteriiler boiynsha iske asady. Sol kóshedegi turǵyndardyń talap-tilegi eskeriledi, daýysqa salynady. Kóshe atyn aýystyrý basym daýyspen qoldaý tapsa, oǵan jańa ataý berý máselesi kún tártibine qoiylady. Al «belgili bir kósheni bir adamǵa bola aýystyrmai ustap otyr» degen sóz shyndyqqa janaspaidy. Kóshe atyn aýystyrýdyń ózindik tártibi bar, biz soǵan júginemiz, – dedi Ǵaliia Bektenqyzy.
Al Taraz qalasy ákiminiń orynbasary Kenjebek Oljabaidan: «Lenin kóshesiniń atyn aýystyrý bizdiń josparymyzda bar. Beibitshilik kóshesi dep ózgertýdi oilaǵanbyz. Belgili bir saiasi sebeptermen usynysymyzdy tiisti oryndarǵa joldamai, toqtata turýymyzǵa týra keldi. Aqylǵa salyp istemesek, bul qiyn nárse. Sál shydasaq bári retimen iske asady», – degen jaýap aldyq.
Ákim orynbasary Kremlde kómýsiz jatqan kósemdi Tarazdan tyrqyratyp qýyp shyǵý qandai saiasi sebepterge bailanysty toqtap turǵanyn, nelikten qiyndyq týdyryp otyrǵanyn ashyp aitpady, biraq.
Qalai desek te, basqa-basqa emes, 2000 jyldyq tarihy bar Tarazdyń qaq ortasynda qasqa basty Leninniń atyndaǵy kósheni ulttyń tili, tarihy, mádenietimen tyǵyz bailanysty bolatyndai etip ózgerte almai otyrǵanymyz eldigimizge, áýlieatalyq atqaminerlerdiń azamattyǵyna syn. Álde ár kelgen ákim Lenin kóshesin aýystyrýdy ózinen keiingi áriptesine amanattap, «mura» etip qaldyryp kete bere me?
Nurbolat ÁLDIBEK
Jambyl oblysy
"Jas Alash" gazeti
