قاي ەلدە ۇلتتىق نىشاندار ەلدi مەكەندەردiڭ, كٶشەلەردiڭ اتتارىنان مەنمۇندالاپ تۇرسا, سول ەلدiڭ ەڭسەسٸ بيٸك, مەرەيi ٷستەم, بەت-بەينەسi ايقىن. الايدا تەۋەلسٸزدٸك العانىمىزعا شيرەك عاسىردان استام ۋاقىت ٶتسە دە, ۇلتتىق دەسە ۇستاماسى بار باسشىلاردىڭ كەسٸرٸنەن قازاق دالاسىندا ەلٸ كٷنگە لەنين, سوۆەتسكيي, وكتيابر دەگەن سىقپىتتاعى ەلدٸڭ ەڭسەسٸن تٷسٸرٸپ تۇرعان مىڭ سان كٶشە بار.
كەڭەستٸك كەزەڭدە جەلٸمدەپ جابىستىرىپ تاستاعان مۇنداي اتاۋلار قايماعى بۇزىلماعان قازاقى ٶڭٸر جامبىل جەرٸندە دە جەتٸپ-ارتىلادى. ەسٸرەسە, 2000 جىلدان استام تاريحى بار كٶنە شاھار تارازدىڭ ورتالىق كٶشەلەرٸنٸڭ بٸرٸن قىزىل كٶسەم – لەنيننٸڭ يەلەنٸپ جاتقانى كٶزگە شىققان سٷيەلدەي بولىپ تۇر.
راس بولسا, ەل اراسىندا وسى لەنين كٶشەسٸن «رەزەرۆكە ۇستاپ وتىر» دەگەن دە سٶز بار. ەيتەۋٸر, تيٸستٸ ورىندار تاراپىنان لەنين كٶشەسٸنٸڭ اتىن اۋىستىرۋ جايلى مەسەلە كٶتەرٸلمەگەننەن كەيٸن ەركٸم ەرتٷرلٸ ەڭگٸمە ايتىپ, «بۇل كٶشەنٸ بٸرەۋلەر پاتشاعا دايىنداپ وتىر» دەپ تون پٸشسە, ەندٸ بٸرەۋلەر «بٸر كەزدەرٸ جامبىل وبلىسىن باسقارعان قوعام قايراتكەرٸنە سارى مايداي ساقتاپ وتىر» دەپ گۋٸلدەتٸپ جٷر. بٸز «قىزىل كٶسەم اتىنداعى بۇل كٶشەنٸڭ اتى نەگە اۋىسپايدى?» دەگەن سۇراقتى جامبىل وبلىسى ەكٸمدٸگٸنٸڭ تٸلدەردٸ دامىتۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى عالييا بورانباەۆاعا قويعان ەدٸك.
– لەنين كٶشەسٸنٸڭ اتىن اۋىستىرۋ جايىندا تاراز قالالىق ەكٸمشٸلٸگٸنەن ۇسىنىس كەلٸپ تٷسكەن جوق. ەگەر ۇسىنىس تٷسكەن جاعدايدا بٸز زەردەلەۋ, تٷسٸندٸرۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزەمٸز. كٶشە اتىن اۋىستىرۋ بەلگٸلٸ كريتەرييلەر بويىنشا ٸسكە اسادى. سول كٶشەدەگٸ تۇرعىنداردىڭ تالاپ-تٸلەگٸ ەسكەرٸلەدٸ, داۋىسقا سالىنادى. كٶشە اتىن اۋىستىرۋ باسىم داۋىسپەن قولداۋ تاپسا, وعان جاڭا اتاۋ بەرۋ مەسەلەسٸ كٷن تەرتٸبٸنە قويىلادى. ال «بەلگٸلٸ بٸر كٶشەنٸ بٸر ادامعا بولا اۋىستىرماي ۇستاپ وتىر» دەگەن سٶز شىندىققا جاناسپايدى. كٶشە اتىن اۋىستىرۋدىڭ ٶزٸندٸك تەرتٸبٸ بار, بٸز سوعان جٷگٸنەمٸز, – دەدٸ عالييا بەكتەنقىزى.
ال تاراز قالاسى ەكٸمٸنٸڭ ورىنباسارى كەنجەبەك ولجابايدان: «لەنين كٶشەسٸنٸڭ اتىن اۋىستىرۋ بٸزدٸڭ جوسپارىمىزدا بار. بەيبٸتشٸلٸك كٶشەسٸ دەپ ٶزگەرتۋدٸ ويلاعانبىز. بەلگٸلٸ بٸر ساياسي سەبەپتەرمەن ۇسىنىسىمىزدى تيٸستٸ ورىندارعا جولداماي, توقتاتا تۇرۋىمىزعا تۋرا كەلدٸ. اقىلعا سالىپ ٸستەمەسەك, بۇل قيىن نەرسە. سەل شىداساق بەرٸ رەتٸمەن ٸسكە اسادى», – دەگەن جاۋاپ الدىق.
ەكٸم ورىنباسارى كرەملدە كٶمۋسٸز جاتقان كٶسەمدٸ تارازدان تىرقىراتىپ قۋىپ شىعۋ قانداي ساياسي سەبەپتەرگە بايلانىستى توقتاپ تۇرعانىن, نەلٸكتەن قيىندىق تۋدىرىپ وتىرعانىن اشىپ ايتپادى, بٸراق.
قالاي دەسەك تە, باسقا-باسقا ەمەس, 2000 جىلدىق تاريحى بار تارازدىڭ قاق ورتاسىندا قاسقا باستى لەنيننٸڭ اتىنداعى كٶشەنٸ ۇلتتىڭ تiلi, تاريحى, مەدەنيەتiمەن تىعىز بايلانىستى بولاتىنداي ەتiپ ٶزگەرتە الماي وتىرعانىمىز ەلدٸگٸمٸزگە, ەۋليەاتالىق اتقامٸنەرلەردٸڭ ازاماتتىعىنا سىن. ەلدە ەر كەلگەن ەكٸم لەنين كٶشەسٸن اۋىستىرۋدى ٶزٸنەن كەيٸنگٸ ەرٸپتەسٸنە اماناتتاپ, «مۇرا» ەتٸپ قالدىرىپ كەتە بەرە مە?
نۇربولات ەلديبەك
جامبىل وبلىسى
"جاس الاش" گازەتٸ
