Táýelsiz qazaq eliniń álemniń jetekshi eldiri kóshine ilesip, jarqyn bolashaqqa qarai nyq qadam basýy sózsiz Elbasy Nursultan Ábishulynyń esimimen tyǵyz bailanysty. Bodandyq buǵaýynan bosap, egemendigin jariialaǵan jas memlekettiń kóshin shaiqaltpai, arpalysqa toly kezeńder ótkelininen aman ótkizý – kimge bolsyn ońai emes. Osy bir jaýapkershiligi mol júkti kóterip, qazaq tarihyna óshpes iz qaldyrǵan tuńǵysh Prezidentimizdiń orny qashan da bólek.
Elbasynyń qairatkerligi, kóshbasshylyǵy, biregei ómir joly týrasynda kóptegen kitaptar jazylyp, filmder túsirildi. Olardyń qatarynda «Azamat jəne saiasatker tulǵasy», «Elbasy», «HHI ǵasyr: əlem saiasatkerleri N.Nazarbaev týraly», sondai-aq Nurpeiis Maqashev pen Vladimir Petrovskiidiń «Nursultan Nazarbaev dəýirindegi Qazaqstan», S.Salqynulynyń «Tuńǵysh Prezident jəne Qazaqstan Respýblikasynyń tarihy», M.Qasymbekovtiń «Elin súigen, eli súigen Elbasy», «Nursultan Əbishuly Nazarbaev – təýelsiz memleketimizdiń negizin qalaýshy», Ý.Qalijannyń «Prezident», B.Ə.Nazarbaevtyń Elbasyna arnalǵan «Aǵa», B.Saparalynyń «Prezidenttiń balalyq shaǵy», qyrǵyz saiasatkeri J.Saadanbekovtiń orys tilinde jaryq kórgen «Nursultan Nazarbaev. Liderlik zańdary», jazýshy D.Dosjannyń «Aq orda» romany, Q.Toqaevtyń «Svet i ten», Darhan Qaletaevtyń «Qazaqstan – bolashaqqa umtylǵan el. Ulttyq lider faktory», E.Ertisbaevtyń «Kazahstan i Nazarbaev: logika peremen», aqyn R.Niiazbektiń «Aibozym meniń», tarihshy, jazýshy Roi Medvedevtiń «Nursultan Nazarbaev. Qazaqstandyq serpin jəne Eýraziialyq joba», t.b. kitaptaryn atap ótýge bolady.
Jaqynda osy bir eleýli eńbekterdiń jalǵasyndai, ult basshysynyń ulaǵatty ómirin dáripteitin taǵy bir qundy kitap jaryqqa shyqty. Kitaptyń avtory – Resei Federatsiiasynyń eńbek sińirgen mádeniet qairatkeri, tarihshy, jazýshy, pýblitsist Nikolai Aleksandrovich Zenkovich.
Elbasy Nursultan Ábishuly Nazarbaev týraly «O velikoi jizni» – «Uly adam týraly ulaǵatty kitap» atty týyndynyń tusaýkeseri Astanadaǵy Oqýshylar saraiynda ótti.
Kitaptyń basty ereksheligi – oqyrmandardyń jas býyny sanalatyn orta mektep oqýshylaryna arnalǵandyǵynda. Bul týraly avtor: «Bul kitap 12 jastan asqan oqyrmandarǵa arnalǵan. Basty ideiasy – qol qýsyryp otyrsań, eshqashan uly tulǵa bola almaisyń», – dedi.
Nikolai Aleksandrovich Elbasy týraly kitapty 1986 jylǵy Jeltoqsan oqiǵasynan keiin qaǵazǵa túsire bastaǵan. Ol Qazaqstanǵa jii at basyn buryp, zertteýler júrgizgen. Baspasóz betterinde jariialanǵan aqparattar men túrli ádebiettterdi de paidalanǵan.
Tusaýkeser barysynda Nikolai Zenkovich: «Nursultan Nazarbaev tarih úshin mańyzdy oqiǵalardyń basy-qasynda júrip qana qoimai, qiyn kezderi jaǵdaidy óz qolyna ala bildi. Bul úshin erlik, bilim jáne tájiribe kerek. Eń bastysy – Otan úshin eńbektený. Prezidenttiń ómiri Otanymen, halqymen birge órbidi. Sonyń arqasynda ony tek Qazaqstanda emes, shetelde de erekshe baǵalaidy», – dep atap ótti.
Memleket qairatkeri, ǵalym, pedagog, «Nazarbaev Ziiatkerlik mektepteri» derbes bilim berý uiymynyń Basqarma tóraiymy Kúlásh Shámshidinova: «Men kitaptyń qazaq tilindegi nusqasyn oqyp shyqtym. Shyǵarmanyń tiliniń jatyqtyǵy, oqiǵalarynyń sheber qiiýlasqany oqyrmandardy birden qyzyqtyryp áketedi. Qazaqtyń salt-dástúrimen sýsyndap, ulttyq qundylyqtarymyzdan nár alǵan, qarapaiym otbasynan shyqqan jas balanyń El basqarýshyǵa deiingi ómir joly túsinikti tilmen óte jaqsy sýrettelgen. Bul kitap balalarymyzǵa tálim-tárbie berýde taptyrmas týyndy bolary sózsiz. Jas jetkinshekter men qatar ustazdarymyz úshin de asa paidaly. Jańa kitapty Nazarbaev ziiatkerlik mektepteri oqý protsesinde mindetti túrde paidalanatyn bolady», – dedi.
Kitapty qazaq tiline tárjimalaǵan – Qazaqstannyń eńbek sińirgen qairatkeri, belgili jýrnalist Qainar Oljai.
Qainar Oljai kitap avtory Nikolai Aleksandrovichtiń erekshe qabilet-darynyn aita kelip, shyǵarmanyń basty artyqshylyqtaryna toqtaldy: «Bul kisi Elbasymyzdy jaqsylap zerttep-zerdeleýimen birge, kitapta kóptegen tarihi salystyrýlar keltirgen. Bul kitaptyń ereksheligi, Elbasy týraly derektermen ǵana bai emes, túrli álemdik mysaldarmen salystyra sýretteýimen qundy. Máselen, Nazarbaevtyń Qazaqstan munaiyn qalai igeremiz degen maqsatpen «Shevronǵa» baryp, eki apta boiy tájiribeden ótkenin aita kelip, kezinde Reseidi qalai damytamyz degen I Petr patshanyń Niderlandqa baryp keme jasaý isine aralasýyn salystyrady. Mundai dáleldi mysaldar Elbasymyz týraly kitaptyń qunyn arttyra túsedi. Sonymen qatar, kitaptan biz bilmeitin tarihi derekterdi de kezdestire alasyzdar».
Qainar Oljas Nursultan Ábishulynyń balalyq shaǵy týraly B.Saparalynyń «Prezidenttiń balalyq shaǵy» kitaby men bir filmmen basqa eńbekterdiń joq ekenin tilge tiek etip, bul týyndynyń sol olqylyqtyń ornyn toltyrýǵa baǵyttalǵanyn sóz etti.
Oqyrman qaýym Qainar Oljaidyń Memleket basshysyna qatysty «Prezident pyraǵy» atty kólemdi kitaby jaryq kórgenin jaqsy biledi. Sol sebepti de ol bul kitapty qazaq tiline aýdarý barysynda eshqandai qiyndyqqa tap bolmaǵan kórinedi. Elbasynyń shet elderdegi keibir issaparlarynda aýdarmashynyń da saparlas bolýy biraz jeńildik týdyrǵan eken. Qainar myrza kitaptyń oqyrmandarǵa túsinikti bolýy úshin maqal-mátelder ústep, qazaqy boiaýyn qalyńdatýda az ter tókpegendigin aitady.
Kitap eki bólimnen turady. «Úshqońyrdan shyqqan ulan» atty birinshi bólimde Prezidenttiń balalyq shaǵy, jastyq jyldary týraly syr shertilse, "Mártebeli Prezident" atty ekinshi bólimde onyń álemge tanymal tulǵalar qataryna qalai qosylǵany týraly baiandalady.
N. Zenkovich kórnekti memleket jáne qoǵam qairatkerleri, saiasi kóshbasshylar jáne tarihtyń jolyn ózgertken basqa da belgili biregei tarihi tulǵalar týraly 30-dan astam kitaptyń avtory.
Kitaptyń orys tilindegi nusqasy 2 myń dana, qazaq tilindegi aýdarmasy da 2 myń danamen shyqty.
Qazaq oqyrmandaryna oljas salǵan bul týyndy jastardyń qyzyǵýshylyǵyn týdyryp, suranysyn arttyrady degen úmittemiz.
A. Jandos,
Ult portaly
