Ýkrainalyq pediatr Evgenii Komarovskii qazaqstandyqtarǵa meningitti túsinikti tilde túsindirip berdi. Bul týraly ol Instagram jelisindegi paraqshasynda júrgizgen tikelei efirinde aitty, - dep habarlaidy Tengrinews.kz tilshisi.
"Sońǵy bes kúnde keminde 200-300-dei hat keldi, meningit týraly, kóbi Qazaqstannan, Almaty men Astanadan qońyraý shalyp jatqandar. Adamǵa meningokokk túskende, 100 paiyz senimmen eshteńe de bolmaitynyn aita alamyn. Adam ony jutqynshaǵynda tasyp júre beredi. Kópshilik adam meningokokktyń jyldap tasymaldaýshysy bola alady. Bul aýrýdyń qaýpi bala dert jabysqan kúnnen bastap bir táýlikke jetpei ólip ketýinde. Bala óz ýaqytynda aýrýhanaǵa jetkizilse de, eń zamanaýi aýrýhanada emdelse de, ólim qaýpi 10 paiyzdan tómen bolmaidy. Iaǵni aýrý juqtyrǵandardyń 10 paiyzy qaitken kúnde de ólim qushady, muny jaqsy kórsetkish deýge bolady, biraq kóp jaǵdaida asqynǵan meningokokk sepsisi jaǵdaiynda 20 paiyzy ólip ketedi", - deidi medik.
Onyń pikirinshe, bul aýrý kezinde ekpe qabyldaý eń tiimdi jol emes.
"Meningokokk infektsiiasynan ekpe alý - eshqandai da máseleni sheshpeidi. Bul ýaqytsha jaǵdai. Óz balańyzdy A jáne S meningokokktan saqtaisyz, biraq V tobyndaǵy meningokokktan saqtai almaisyz. Eldiń birde-bir turǵyny meningokokktyń barlyq nuqsasynan ekpeni taba almaidy. Ekpe joq. Ekpe máselesin ýshyqtyrmaýdy usynamyn, onyń ornyna aldyn alýdyń durys ári paidaly ádisterin qoldanyńyz", - deidi Komarovskii.
Ýkrainalyq pediatr analarǵa balasyn ekpege qaraǵanda tiimdi qutqara alatyn keńesterin aitty.
"Ekpemen qatar, ádister tolyp jatyr, bastysy - aldyn alý. Balany sýpermarketterge, teatrlarǵa aparýdyń qajeti joq, jabyq oryndarda jinalys ótkizbeńizder. Mektepte adam kóp qatysatyn jinalys ótkizgińiz kelsek, ony mektep aýlasynda jasańyz. Mindetti túrde bólmeni jeldetip, aýasyn tazartyp turyńyz. Esińizde bolsyn: meningokokk óte kóp bolǵan, tynys alý joldarynyń shyryshty qabyǵy qurǵaǵan jaǵdaida ǵana jutqynshaqtan qanǵa ótedi. Aýrý óte jaqyn bailanys kezinde juǵady, bir metr jerden ary ushpaidy. Aýrý juqtyrý úshin qushaqtasyp, súiisý kerek - sonda ǵana juǵady. Aýany tazartyp, jeldetý - kez kelgen ekpeden paidaly. Ásirese balabaqshanyń jatyn bólmesinde jaqsylap jeldetý kerek", - deidi ol.
Onyń aitýynsha, meningokokk jabyq oryndarda bolady, kóshede juqtyrý múmkin emes, sondyqtan aldyn alý sharasy retinde balalar taza aýada bolǵany jaqsy.
"Postkeńestik kez kelgen eldiń erejesi boiynsha jatyn bólmedegi aýa dymqyldyǵy 40-60 paiyzdai bolýy kerek. Sol ereje boiynsha, balalar kúnine tórt saǵattai serýendeýi tiis. Odan keiin jeke zattar - tek óziniki bolyp qalýy kerek. Saǵyz, kámpit, sorǵysy bar shyryn, betperde, sharf - bul jeke zattar", - deidi Komarovskii.
"Aýrýdyń naqty belgileri bolsa: tamaǵyńyz aýyrsa, ystyǵyńyz kóterilse, basyńyz aýyrsa - adamdarmen kóp sóilespei, úide otyryńyz. Jótelip, túshkirinip jatqan adamdardyń aýlaq júrińiz. Muǵalimder, jótelip, túshkirinip júretin balalardy balabaqshaǵa kirgizbeńizder. Eki-úsh apta ótkende kútý kerek", - dedi ol.
Al ekpe, onyń aitýynsha, kóp adammen bailanysqa túspegen bala kóp adam júretin jerge bara jatqanda qajet bolady eken.
"Máselen, balańyz mektepte oqyp júrgende synypta 10-15 bala boldy delik. Jasy 15-te delik jáne ol jazda lagerge baratyn bolady, sol jaqta ol ózi siiaqty 500-dei adammen bailanysqa túsedi. Mundai jaǵdaida ekpe alý oryndy", - dedi ol.
