Prezident Qasym-Jomart Toqaevtyń tóraǵalyǵymen memleketter basshylarynyń «Ortalyq Aziia – Resei» formatyndaǵy alǵashqy kezdesýi ótti, dep habarlaidy "Ult aqparat" Aqordanyń resmi saityna silteme jasap.
Memleket basshysy qazirgi ýaqytta búkil shekara boiynda turaqtylyqty saqtap, qaýipsizdikti kúsheitý óńirdegi eń mańyzdy mindet ekenin atap ótti. Onyń aitýynsha, terrorizmmen, ekstremizmmen, qarý men esirtkiniń zańsyz ainalymymen birlese kúresý, sondai-aq túrli gibridti qaýipterge qarsy ózara is-áreket máseleleri ózekti bolyp otyr.
– Sammit osy baǵyttaǵy kelisilgen ádisterdi ázirleýge yqpal etýdi kózdeidi. Kezdesýimizdiń kún tártibi elderimiz arasyndaǵy saýda-ekonomikalyq, ásirese investitsiialyq seriktestik, óndiristik kooperatsiia, kólik-tranzit baǵyttaryn ártaraptandyrý jónindegi yntymaqtastyqty keńeite túsýge múmkindik beretinine senim bildiremin. Resei Federatsiiasymen birge biz óńirlik ekonomikalyq yntymaqtastyq áleýetin tolyqqandy paidalana alamyz. Kún tártibindegi eń mańyzdy másele – elderimiz arasyndaǵy adamdardyń ózara bailanysynyń joǵary deńgeiin saqtaý, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Memleket basshysy Ortalyq Aziia elderiniń birlesken kúsh-jigeriniń arqasynda taýar ainalymynyń pandemiiaǵa deiingi deńgeii qalpyna kelip qana qoimai, onyń edáýir artqanyn málimdedi. Byltyr óńirishilik saýda-sattyq 34 paiyzǵa ósip, 6 milliard dollardan asty.
Prezident búgingi kezdesý barysynda qol jetkiziletin ýaǵdalastyqtar altyjaqty yntymaqtastyqtyń irgetasyn nyǵaitatynyna senim bildirdi. Qasym-Jomart Toqaev yntymaqtastyqty odan ári damytý jónindegi kózqarasyn negizgi ólshemder turǵysynan jetkizdi.
– Birinshi, bul – qaýipsizdik. Taǵdyr bizdiń elderimizge birge bolýdy jazǵan. Ortaq tarihymyzdy saqtai otyryp, halyqtarymyzdyń igiligi úshin ortaq keleshegimizdi qurýǵa tiispiz. Ár memlekettegi turaqtylyq pen qaýipsizdik búkil aimaqtyń damýyna tikelei áser etedi. Memleketterimiz ben halyqtarymyzdyń túpki múddesin basshylyqqa ala otyryp, nazarlaryńyzdy jańa qaýip-qaterlerdiń aldyn alýǵa jáne oǵan der kezinde tótep berýge arnalǵan tiimdi ádisterdi ázirleý qajettigine aýdarǵym keledi, – dedi Memleket basshysy.
Prezidenttiń pikirinshe, qazirgi ózara is-áreket tetikteri júieli túrde jetildirýdi qajet etedi. Onyń aitýynsha, aimaqtaǵy ahýaldy turaqsyzdandyrýǵa tyrysý, qaqtyǵystardy órshitý úshin gibridtik jáne aqparattyq tehnologiialardy paidalaný – osynyń aiqyn mysaly. Osyǵan bailanysty elderdiń qaýipsizdik keńesteri apparattaryna aldyn alý sharalarynyń mehanizmderin ázirleý jáne jasaqtaý týraly usynys berý jóninde aityldy. Bul iste aqparat almasýǵa jáne qaýip-qaterdi aldyn ala anyqtaýǵa basa mán berilýge tiis.
Qasym-Jomart Toqaev Aýǵanstandaǵy jaǵdaiǵa airyqsha kóńil bólý kerek dep esepteidi. Elderimiz úshin onyń qaýpi áli seiilgen joq. Prezidenttiń pikirinshe, turaqsyzdyqqa alyp keletin taǵy bir faktor – óńirdegi jekelegen elder arasyndaǵy shekara máselesiniń rettelmeýi.
– Shekara problemasy ǵasyrlar boiy qalyptasqan dostyq, ózara senim jáne tatý kórshilik negizinde, sondai-aq halyqaralyq quqyq pen BUU Jarǵysynyń qaǵidattaryn múltiksiz saqtaý arqyly tek beibit jolmen sheshilýge tiis. Atalǵan máseleni qarastyrý úshin óńirlik saraptama alańyn qurý paidaly bolady dep oilaimyn, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Memleket basshysy ekonomikany ekinshi ólshem retinde atap ótti. Sondai-aq sammit qatysýshylaryna Ortalyq Aziia elderi men Reseidiń ekonomikalyq yntymaqtastyǵynyń jańa modelin ázirlep, qabyldaýdy usyndy. Onyń aitýynsha, Shaǵyn jáne orta biznesti qoldaý sharalaryna, energetika, ónerkásip, kólik-logistika, aýyl sharýashylyǵy salalaryndaǵy birlesken jobalardy qolǵa alýǵa erekshe nazar aýdarý qajet.
– Saýda kedergilerin joiý jáne protektsionistik sharalarǵa jol bermeý mańyzdy. Bizge óńirishilik saýda-sattyqty damytýǵa baǵyttalǵan kúsh-jigerdi jandandyrý qajet. Bul jerde taýar ainalymynyń qurylymyn jaqsartýǵa jáne onyń nomenklatýrasyn keńeitýge mán bergen jón. Búginde bizdiń óndirisimizdiń damýyna orai sheteldik ónimderdiń kóptegen túrin bir-birimizdiń taýarlarymyzben ózara tiimdi negizde almastyra alamyz. Eksporttyq-importtyq operatsiialarǵa jasalǵan taldaý osy baǵytta mol múmkindik bar ekenin kórsetti, – dedi Prezident.
Memleket basshysy tsifrlandyrý salasynda birge belsendi jumys isteýge jáne tájiribe almasýǵa Qazaqstan daiyn ekenin jetkizdi.
Sonymen qatar Qasym-Jomart Toqaev úshinshi ólshem – kólik jáne tranzit máselesine de toqtaldy. Prezident dástúrli logistikalyq tizbek úzilgen jaǵdaida aimaqtaǵy elder kólik-tranzit áleýetin tolyqqandy paidalaný qajet ekenin atap ótti.
Memleket basshysy qazirgi álemde aqparattyq keńistiktegi teris qubylystardyń aldyn alý jumystaryn júrgizýdiń mańyzy artyp keledi dep sanaidy.
– Tsifrlyq tehnologiialardyń, áleýmettik jeliler men messendjerlerdiń qarqyndy damýy jaǵdaiynda orynsyz aitylǵan kez kelgen sóz, ásirese jastar arasynda óshpendilik pen etnosaralyq arazdyq týǵyzýy múmkin. Sonyń saldarynan qoǵamdaǵy birlik pen kelisimdi nyǵaitýǵa baǵyttalǵan kópjylǵy kúsh-jiger zaia ketedi. Daý-janjal men dúrbeleńdi boldyrmaý úshin salalyq vedomstvolarymyz ben qoǵamdyq uiymdarymyz tyǵyz yntymaqtastyq ornatyp, túsindirý jumystaryn barynsha belsendi júrgizýge tiis. Kóp nárse bizdiń memleket qairatkerlerimizdiń saiasi jaýapkershiligine de bailanysty. Ókinishke qarai, keibir elderde memleketter basshylaryna qatysty negizsiz arandatýshylyq sipattaǵy sózder aitylatyn jaǵdailar kezdesedi. Bul, árine, bizdiń yntymaqtastyǵymyzǵa nuqsan keltiredi, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Qazaqstan Prezidenti sóziniń sońynda kezdesý nátijeleri ózara dostyq, tatý kórshilik jáne strategiialyq seriktestik arqasynda berik bailanys ornatqan, qýatty ári órkendegen memleket qalyptastyrý jolyndaǵy ortaq maqsatqa jetýge eleýli úles qosatynyna senim bildirdi.
Sonymen qatar sammitte Resei Prezidenti Vladimir Pýtin, Qyrǵyzstan Prezidenti Sadyr Japarov, Tájikstan Prezidenti Emomali Rahmon, Túrikmenstan Prezidenti Serdar Berdimuhamedov, Ózbekstan Prezidenti Shavkat Mirziioev sóz sóiledi.
