Qyzylordanyń qorshaǵan orta jaǵdaiyn jaqsartý baǵytynda Qazaqstan ekologiialyq uiymdary qaýymdastyǵymen birge keshendi sharalar júzege asyrylady. Bul jóninde oblys ákimi Qyrymbek Kósherbaev tóraǵalyq etken jiynda aityldy.
Qazirgi kúni elimizde 20 myńnan astam úkimettik emes uiym bar bolsa, sonyń 8 protsentiniń jumysy qorshaǵan ortany qorǵaý jáne «jasyl» tehnologiialardy damytýǵa negizdelgen. Qyzylorda oblysy boiynsha osy siiaqty 7 uiym tirkelgen.
– Memleket basshysynyń tarihi sheshimderiniń arqasynda Qazaqstanda «jasyl» ekonomikany iske asyrýǵa baǵyttalǵan birqatar bastamaǵa jol ashyldy. Olardy oryndaý biznes pen ǵylymnyń kúshin biriktirýdi, memleket pen halyqaralyq uiymdardyń júieli qarym-qatynas qurýyn talap etedi. Úkimettik emes uiymdarǵa sala boiynsha úlken jaýapkershilik artylǵan, – dedi oblys ákimi.
Qazaqstan ekologiialyq uiymdarynyń qaýymdastyǵy atqaryp jatqan sharalar týraly qaýymdastyqtyń basqarma tóraiymy Aigúl Soloveva aityp berdi. Atalǵan uiym negizinen ekologiialyq bastamalar qurý, halyqaralyq seriktestikti damytý, investitsiia tartý, halyqaralyq jobalar men baǵdarlamalarǵa qatysý, «jasyl» tehnologiialardy qoldanysqa engizý, qalalardaǵy ekologiialyq infraqurylymdardy damytý, ekologiialyq zańnamany jetildirý siiaqty máselelermen ainalysady.
– Qorshaǵan ortanyń adam densaýlyǵyna yqpaly zor. Mysaly, Astana qalasy boiynsha júrgizilgen zertteý nátijesinde tabiǵattyń lastanýy saldarynan aýrý-syrqaý kórsetkishi 42 protsentke artqany anyqtaldy. Osy siiaqty jumys Qyzylorda oblysynda da júrgiziledi. Tiisinshe jaǵdaidy jaqsartý baǵytynda aýqymdy sharalar júzege asyrylady, – dedi A.Soloveva.
Aimaq boiynsha sońǵy jyly jinaqtalǵan 145 myń tonna qatty turmystyq qaldyqtyń 6,5 tonnasy óńdelgen. Qaita óńdeý úlesi 2017 jyly 2,93 protsentti qurady. Osyndai statistika keltirgen oblystyq ekologiia departamentiniń basshysy Marat Qurmanbaev bul toqmeiilsitin kórsetkish emes ekenin qaperge saldy.
– 2016-2020 jyldarǵa arnalǵan damý baǵdarlamasynyń maqsatty indikatory retinde qatty turmystyq qaldyqty kádege jaratý úlesin 2019 jyly 7,08 protsentten 2020 jyly 9,1 protsentke arttyrý kózdelgen. Aýany lastaý kózderiniń jáne negizgi kóleminiń biri avtokólik quraldary ekeni belgili. 2009 jyly tirkelgen kólik sany 89 900 bolsa, olardan shyqqan aýa lastaǵysh zattar kólemi 82 myń tonnany quraǵan edi. 2017 jyly 143 750 kólik esepke alynyp, 2009 jylǵa qaraǵanda 23 800 birlikke kóbeidi, – dedi sala jetekshisi.
Sáikesinshe olardan shyǵatyn ziiandy zattar kólemi 21 myń tonnaǵa azaidy. Osy oraida gazben júretin avtokólikter sany 2015 jyly 2 725 bolsa, 2017 jyly 9 300-ge, iaǵni 6,5 myń birlikke kóbeidi.
Jiyn barysynda qorshaǵan ortany qorǵaýdyń keshendi sharalar jospary aiasynda atqarylyp jatqan jumys barysymen oblystyq tabiǵi resýrstar jáne tabiǵatty paidalanýdy retteý basqarmasynyń basshysy Aidar Ábdýáliev tanystyrdy. Jospar segiz bloktan turady. Árqaisysynda is-sharalar men qarjylandyrý tetikteri naqtylanǵan. Keshendi jospar jobalyq-smetalyq qujattar men tehnikalyq-ekonomikalyq negizdeme nátijesine bailanysty júzege asyrylady.
– Mysaly, úshinshi blok «Jasyl» beldeýdi damytý, kógaldandyrý jáne abattandyrý» dep atalady. Ol sanitarlyq qorǵaý aimaǵy men ónerkásiptik kásiporyndar aýmaǵyn kógaldandyrý, Qyzylorda qalasynyń ainalasynda jasyl beldeý qurý, Aral aýdanynyń Aqespe, Shijaǵa, Sazdy, Qosaman, Sekseýil aýyldyq okrýgterinde aǵash otyrǵyzý arqyly qumnyń taralýyna qarsy turý sharalaryn qamtidy. Bul baǵyttaǵy jumystarǵa 80 million teńge qajet, – dedi A.Ábdýáliev.
Jiyn qorytyndysynda oblys ákimdigi men Qazaqstan ekologiialyq uiymdary qaýymdastyǵy ózara yntymaqtastyq týraly memorandým qabyldap, Syr óńiriniń ekologiiasyn saýyqtyrý boiynsha keshendi sharalar josparyn bekitti. Memorandým aiasynda taraptar birqatar máseleni sheshýge mindetteldi.
