قىزىلوردانىڭ قورشاعان ورتا جاعدايىن جاقسارتۋ باعىتىندا قازاقستان ەكولوگييالىق ۇيىمدارى قاۋىمداستىعىمەن بٸرگە كەشەندٸ شارالار جٷزەگە اسىرىلادى. بۇل جٶنٸندە وبلىس ەكٸمٸ قىرىمبەك كٶشەرباەۆ تٶراعالىق ەتكەن جيىندا ايتىلدى.
قازٸرگٸ كٷنٸ ەلٸمٸزدە 20 مىڭنان استام ٷكٸمەتتٸك ەمەس ۇيىم بار بولسا, سونىڭ 8 پروتسەنتٸنٸڭ جۇمىسى قورشاعان ورتانى قورعاۋ جەنە «جاسىل» تەحنولوگييالاردى دامىتۋعا نەگٸزدەلگەن. قىزىلوردا وبلىسى بويىنشا وسى سيياقتى 7 ۇيىم تٸركەلگەن.
– مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاريحي شەشٸمدەرٸنٸڭ ارقاسىندا قازاقستاندا «جاسىل» ەكونوميكانى ٸسكە اسىرۋعا باعىتتالعان بٸرقاتار باستاماعا جول اشىلدى. ولاردى ورىنداۋ بيزنەس پەن عىلىمنىڭ كٷشٸن بٸرٸكتٸرۋدٸ, مەملەكەت پەن حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ جٷيەلٸ قارىم-قاتىناس قۇرۋىن تالاپ ەتەدٸ. ٷكٸمەتتٸك ەمەس ۇيىمدارعا سالا بويىنشا ٷلكەن جاۋاپكەرشٸلٸك ارتىلعان, – دەدٸ وبلىس ەكٸمٸ.
قازاقستان ەكولوگييالىق ۇيىمدارىنىڭ قاۋىمداستىعى اتقارىپ جاتقان شارالار تۋرالى قاۋىمداستىقتىڭ باسقارما تٶرايىمى ايگٷل سولوۆەۆا ايتىپ بەردٸ. اتالعان ۇيىم نەگٸزٸنەن ەكولوگييالىق باستامالار قۇرۋ, حالىقارالىق سەرٸكتەستٸكتٸ دامىتۋ, ينۆەستيتسييا تارتۋ, حالىقارالىق جوبالار مەن باعدارلامالارعا قاتىسۋ, «جاسىل» تەحنولوگييالاردى قولدانىسقا ەنگٸزۋ, قالالارداعى ەكولوگييالىق ينفراقۇرىلىمداردى دامىتۋ, ەكولوگييالىق زاڭنامانى جەتٸلدٸرۋ سيياقتى مەسەلەلەرمەن اينالىسادى.
– قورشاعان ورتانىڭ ادام دەنساۋلىعىنا ىقپالى زور. مىسالى, استانا قالاسى بويىنشا جٷرگٸزٸلگەن زەرتتەۋ نەتيجەسٸندە تابيعاتتىڭ لاستانۋى سالدارىنان اۋرۋ-سىرقاۋ كٶرسەتكٸشٸ 42 پروتسەنتكە ارتقانى انىقتالدى. وسى سيياقتى جۇمىس قىزىلوردا وبلىسىندا دا جٷرگٸزٸلەدٸ. تيٸسٸنشە جاعدايدى جاقسارتۋ باعىتىندا اۋقىمدى شارالار جٷزەگە اسىرىلادى, – دەدٸ ا.سولوۆەۆا.
ايماق بويىنشا سوڭعى جىلى جيناقتالعان 145 مىڭ توننا قاتتى تۇرمىستىق قالدىقتىڭ 6,5 تونناسى ٶڭدەلگەن. قايتا ٶڭدەۋ ٷلەسٸ 2017 جىلى 2,93 پروتسەنتتٸ قۇرادى. وسىنداي ستاتيستيكا كەلتٸرگەن وبلىستىق ەكولوگييا دەپارتامەنتٸنٸڭ باسشىسى مارات قۇرمانباەۆ بۇل توقمەيٸلسيتٸن كٶرسەتكٸش ەمەس ەكەنٸن قاپەرگە سالدى.
– 2016-2020 جىلدارعا ارنالعان دامۋ باعدارلاماسىنىڭ ماقساتتى ينديكاتورى رەتٸندە قاتتى تۇرمىستىق قالدىقتى كەدەگە جاراتۋ ٷلەسٸن 2019 جىلى 7,08 پروتسەنتتەن 2020 جىلى 9,1 پروتسەنتكە ارتتىرۋ كٶزدەلگەن. اۋانى لاستاۋ كٶزدەرٸنٸڭ جەنە نەگٸزگٸ كٶلەمٸنٸڭ بٸرٸ اۆتوكٶلٸك قۇرالدارى ەكەنٸ بەلگٸلٸ. 2009 جىلى تٸركەلگەن كٶلٸك سانى 89 900 بولسا, ولاردان شىققان اۋا لاستاعىش زاتتار كٶلەمٸ 82 مىڭ توننانى قۇراعان ەدٸ. 2017 جىلى 143 750 كٶلٸك ەسەپكە الىنىپ, 2009 جىلعا قاراعاندا 23 800 بٸرلٸككە كٶبەيدٸ, – دەدٸ سالا جەتەكشٸسٸ.
سەيكەسٸنشە ولاردان شىعاتىن زيياندى زاتتار كٶلەمٸ 21 مىڭ تونناعا ازايدى. وسى ورايدا گازبەن جٷرەتٸن اۆتوكٶلٸكتەر سانى 2015 جىلى 2 725 بولسا, 2017 جىلى 9 300-گە, ياعني 6,5 مىڭ بٸرلٸككە كٶبەيدٸ.
جيىن بارىسىندا قورشاعان ورتانى قورعاۋدىڭ كەشەندٸ شارالار جوسپارى اياسىندا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىس بارىسىمەن وبلىستىق تابيعي رەسۋرستار جەنە تابيعاتتى پايدالانۋدى رەتتەۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى ايدار ەبدۋەليەۆ تانىستىردى. جوسپار سەگٸز بلوكتان تۇرادى. ەرقايسىسىندا ٸس-شارالار مەن قارجىلاندىرۋ تەتٸكتەرٸ ناقتىلانعان. كەشەندٸ جوسپار جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتار مەن تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق نەگٸزدەمە نەتيجەسٸنە بايلانىستى جٷزەگە اسىرىلادى.
– مىسالى, ٷشٸنشٸ بلوك «جاسىل» بەلدەۋدٸ دامىتۋ, كٶگالداندىرۋ جەنە اباتتاندىرۋ» دەپ اتالادى. ول سانيتارلىق قورعاۋ ايماعى مەن ٶنەركەسٸپتٸك كەسٸپورىندار اۋماعىن كٶگالداندىرۋ, قىزىلوردا قالاسىنىڭ اينالاسىندا جاسىل بەلدەۋ قۇرۋ, ارال اۋدانىنىڭ اقەسپە, شيجاعا, سازدى, قوسامان, سەكسەۋٸل اۋىلدىق وكرۋگتەرٸندە اعاش وتىرعىزۋ ارقىلى قۇمنىڭ تارالۋىنا قارسى تۇرۋ شارالارىن قامتيدى. بۇل باعىتتاعى جۇمىستارعا 80 ميلليون تەڭگە قاجەت, – دەدٸ ا.ەبدۋەليەۆ.
جيىن قورىتىندىسىندا وبلىس ەكٸمدٸگٸ مەن قازاقستان ەكولوگييالىق ۇيىمدارى قاۋىمداستىعى ٶزارا ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋم قابىلداپ, سىر ٶڭٸرٸنٸڭ ەكولوگيياسىن ساۋىقتىرۋ بويىنشا كەشەندٸ شارالار جوسپارىن بەكٸتتٸ. مەموراندۋم اياسىندا تاراپتار بٸرقاتار مەسەلەنٸ شەشۋگە مٸندەتتەلدٸ.
