Qos shanaǵynan kúi tógilgen dombyra ulttyń bitim-bolmysyn, tarihyn, erlik-shejiresin jazyp qalmastan, aqyn-jyraýlarymyzdyń jan serigi retinde de dáýirden-dáýirge jalǵasyp keledi. Atalǵan saz aspaby Súiinbai Aronulynyń ádebi-memorialdy mýzeiinde maqtanyshpen aitylady. Óitkeni Súiinbai Aronuly qazaq aitys ónerindegi bitimi bólek tulǵa. Demek, Súiinbai aqynnyń san aitysynda qazaqtyń qara dombyrasy serik bolyp, serpilip alǵa shyǵýyna dem bergen dep aitýǵa bolady.
Búginde mýzei qoryndaǵy jádigerlerdiń ishinde eń kórnekti oryn shertpeli aspaptarǵa berilgeni bergili. Sol qatarda, aldymen Ábdiǵali Sarievtiń qyzy Shaiymqan Sarieva 1996 jyly syiǵa tartqan, eskirgen qyzyl-qońyr tústi dombyrany ataýǵa bolady. HH ǵasyrdyń murasy sanalatyn jádiger aǵashtan jasalǵan. Ólshemi 80h25 sm. Qol jumysy arqyly jasalyp, biraz jyl qoldanysta bolǵan saz aspaby sál eskirgen, betteri syrylǵan, ishegi, tiegi joq. Dese de, bir ǵasyrlyq tarihy bar qundy mura qonaqtardy qatty qyzyqtyrady. Taǵy biri Úmbetáli Káribaevtiń dombyrasy. Romb pishinindegi kishi dombyranyń betinde qońyr túspen oiý salynǵan, qyzyl-qońyr tústi. Uzyndyǵy 70 sm-di quraityn, aǵashtan jasalǵan aspaptyń avtory belgisiz. Beti syrylǵany bolmasa, jaqsy saqtalǵany kórinip tur.
Súiinbai atamyzdyń aitys ónerindegi eń tańdaýly dúniesi qazaq-qyrǵyz dostyǵyn jyrlap, búginge qalpyn buzbai jetken «Súiinbai men Qataǵannyń aitysy» ekendigi anyq. Sol aitysta Súiinbai aqyn dombyrany serik etse, Qataǵan qyrǵyzdyń ulttyq aspaby qobyzdy qolyna aldy. Sondyqtan sol kúnderdiń belgisi retinde Súiinbai Aronulynyń ádebi-eskertkish mýzeiinde qyrǵyz halqynyń shertpeli mýzykalyq aspaby, 1996 jyly mýzei qoryna alynǵan sary tústi eski komyz bar. Bul aspap tutas aǵashtan oiyp jasalǵan, úsh ishegi bar, perneleri joq. 1-shi jáne 3-shi ishekteriniń dybys úndestigi ádette uqsas, ortańǵy ishek onan kvarta nemese kvinta joǵary buralady. IH-H ǵasyrdyń murasy sanalatyn jádigerdiń ólshemi 120h25 sm. Jádiger aitarlyqtai zaqymdanbaǵan.
«Naǵyz qazaq qazaq emes, naǵyz qazaq – dombyra» dep aqyn Qadyr Myrza Áli jyrlaǵandai, joǵaryda aitylǵan mýzykalyq aspaptar búginde mýzeidiń sánin kirgizip, saltanatyn asyryp tur. Aldaǵy ýaqytta da mýzei qoryna ózge de mýzykalyq aspaptardy jalyqpai jinastyryp, jurt nazaryna usynýdy oilastyryp otyrmyz.
Murat MUQAShULY,
Súiinbai Aronuly ádebi-memorialdy mýzeiiniń direktory
