قوس شاناعىنان كٷي تٶگٸلگەن دومبىرا ۇلتتىڭ بٸتٸم-بولمىسىن, تاريحىن, ەرلٸك-شەجٸرەسٸن جازىپ قالماستان, اقىن-جىراۋلارىمىزدىڭ جان سەرٸگٸ رەتٸندە دە دەۋٸردەن-دەۋٸرگە جالعاسىپ كەلەدٸ. اتالعان ساز اسپابى سٷيٸنباي ارونۇلىنىڭ ەدەبي-مەموريالدى مۋزەيٸندە ماقتانىشپەن ايتىلادى. ٶيتكەنٸ سٷيٸنباي ارونۇلى قازاق ايتىس ٶنەرٸندەگٸ بٸتٸمٸ بٶلەك تۇلعا. دەمەك, سٷيٸنباي اقىننىڭ سان ايتىسىندا قازاقتىڭ قارا دومبىراسى سەرٸك بولىپ, سەرپٸلٸپ العا شىعۋىنا دەم بەرگەن دەپ ايتۋعا بولادى.
بٷگٸندە مۋزەي قورىنداعى جەدٸگەرلەردٸڭ ٸشٸندە ەڭ كٶرنەكتٸ ورىن شەرتپەلٸ اسپاپتارعا بەرٸلگەنٸ بەرگٸلٸ. سول قاتاردا, الدىمەن ەبدٸعالي ساريەۆتٸڭ قىزى شايىمقان ساريەۆا 1996 جىلى سىيعا تارتقان, ەسكٸرگەن قىزىل-قوڭىر تٷستٸ دومبىرانى اتاۋعا بولادى. حح عاسىردىڭ مۇراسى سانالاتىن جەدٸگەر اعاشتان جاسالعان. ٶلشەمٸ 80ح25 سم. قول جۇمىسى ارقىلى جاسالىپ, بٸراز جىل قولدانىستا بولعان ساز اسپابى سەل ەسكٸرگەن, بەتتەرٸ سىرىلعان, ٸشەگٸ, تيەگٸ جوق. دەسە دە, بٸر عاسىرلىق تاريحى بار قۇندى مۇرا قوناقتاردى قاتتى قىزىقتىرادى. تاعى بٸرٸ ٷمبەتەلٸ كەرٸباەۆتٸڭ دومبىراسى. رومب پٸشٸنٸندەگٸ كٸشٸ دومبىرانىڭ بەتٸندە قوڭىر تٷسپەن ويۋ سالىنعان, قىزىل-قوڭىر تٷستٸ. ۇزىندىعى 70 سم-دٸ قۇرايتىن, اعاشتان جاسالعان اسپاپتىڭ اۆتورى بەلگٸسٸز. بەتٸ سىرىلعانى بولماسا, جاقسى ساقتالعانى كٶرٸنٸپ تۇر.
سٷيٸنباي اتامىزدىڭ ايتىس ٶنەرٸندەگٸ ەڭ تاڭداۋلى دٷنيەسٸ قازاق-قىرعىز دوستىعىن جىرلاپ, بٷگٸنگە قالپىن بۇزباي جەتكەن «سٷيٸنباي مەن قاتاعاننىڭ ايتىسى» ەكەندٸگٸ انىق. سول ايتىستا سٷيٸنباي اقىن دومبىرانى سەرٸك ەتسە, قاتاعان قىرعىزدىڭ ۇلتتىق اسپابى قوبىزدى قولىنا الدى. سوندىقتان سول كٷندەردٸڭ بەلگٸسٸ رەتٸندە سٷيٸنباي ارونۇلىنىڭ ەدەبي-ەسكەرتكٸش مۋزەيٸندە قىرعىز حالقىنىڭ شەرتپەلٸ مۋزىكالىق اسپابى, 1996 جىلى مۋزەي قورىنا الىنعان سارى تٷستٸ ەسكٸ كومىز بار. بۇل اسپاپ تۇتاس اعاشتان ويىپ جاسالعان, ٷش ٸشەگٸ بار, پەرنەلەرٸ جوق. 1-شٸ جەنە 3-شٸ ٸشەكتەرٸنٸڭ دىبىس ٷندەستٸگٸ ەدەتتە ۇقساس, ورتاڭعى ٸشەك ونان كۆارتا نەمەسە كۆينتا جوعارى بۇرالادى. ٸح-ح عاسىردىڭ مۇراسى سانالاتىن جەدٸگەردٸڭ ٶلشەمٸ 120ح25 سم. جەدٸگەر ايتارلىقتاي زاقىمدانباعان.
«ناعىز قازاق قازاق ەمەس, ناعىز قازاق – دومبىرا» دەپ اقىن قادىر مىرزا ەلٸ جىرلاعانداي, جوعارىدا ايتىلعان مۋزىكالىق اسپاپتار بٷگٸندە مۋزەيدٸڭ سەنٸن كٸرگٸزٸپ, سالتاناتىن اسىرىپ تۇر. الداعى ۋاقىتتا دا مۋزەي قورىنا ٶزگە دە مۋزىكالىق اسپاپتاردى جالىقپاي جيناستىرىپ, جۇرت نازارىنا ۇسىنۋدى ويلاستىرىپ وتىرمىز.
مۇرات مۇقاشۇلى,
سٷيٸنباي ارونۇلى ەدەبي-مەموريالدى مۋزەيٸنٸڭ ديرەكتورى
