QR Premer-Ministri Asqar Maminniń tóraǵalyǵymen ótken QR Úkimetiniń otyrysynda elimizdeg3 azamattyq aviatsiianyń damýy týraly QR indýstriia jáne infraqurylymdyq damý ministri B. Atamqulov, «Samuryq-Qazyna» AQ kólik jáne logistika jónindegi basqarýshy direktory Q. Alpysbaev, QR energetika ministri Q. Bozymbaev, «Eir Astana» AQ prezidenti P. Foster baiandama jasady, dep habarlaidy "Ult aqparat" primeminister.kz saityna silteme jasap.
Indýstriia jáne infraqurylymdyq damý ministri B. Atamqulov óz baiandamasynda atap ótkendei, azamattyq aviatsiia salasy - búgingi kúni basym baǵyttardyń biri.
«Azamattyq aviatsiiadaǵy negizgi kórsetkishter dinamikasy ósimdi kórsetedi. Aǵymdaǵy jyldyń 8 aiynyń qorytyndysy boiynsha qyzmet kórsetilgen jolaýshylar sany 6,3%-ǵa ósti, 5,6 mln jolaýshy tasymaldandy, bul ótken jyldyń uqsas kórsetkishinen 1,8%-ǵa artyq. Sońǵy 7 jylda tranzittik jolaýshylar aǵyny 45 esege artty. Biz aǵymdaǵy jyly bul kórsetkishti 1 mln tranzittik jolaýshyǵa deiin jetkizýdi josparlap otyrmyz.
Jalpy elimizde 59 aviakompaniia jumys isteidi. 9 qazaqstandyq aviakompaniianyń Eýropalyq Odaq elderine ushýǵa ruqsaty bar. Ishki naryqta 8 qazaqstandyq aviakompaniia 54 marshrýt boiynsha ushýdy oryndaidy. Áýe kemeleriniń memlekettik tiziliminde 893 áýe kemesi tirkelgen.
Búgingi kúni IKAO standarttaryna sáikes ushý qaýipsizdigi deńgeii boiynsha Qazaqstan TMD elderi arasynda 74% kórsetkishpen II-shi oryndy ielenedi, áýejailardyń qaýipsizdik deńgeii 83%-dy quraidy. Qazaqstannyń aviatsiialyq qaýipsizdik salasyndaǵy jetistikteri aǵymdaǵy jyldyń 24 qyrkúieginde IKAO Keńesiniń marapatymen atap ótildi.
Jalpy áýe kemeleri parkiniń ósýi jáne jańarýy, sondai-aq ushý qarqynynyń ulǵaiýy baiqalady.
Aǵymdaǵy jyldyń 1 tamyzynan bastap memleket 100% qatysatyn «Qazaqstannyń aviatsiialyq ákimshiligi» aktsionerlik qoǵamy jumys istei bastady. Osy uiymnyń negizgi fýnktsiialary – aviakompaniialar men áýe kemelerin tehnikalyq baqylaý jáne qadaǵalaý, IKAO standarttaryna sáikes personaldy oqytý.
Endi Qazaqstanǵa ushý qaýipsizdiginiń eýropalyq standarttaryn engizý boiynsha tehnikalyq qoldaýdy Britandyq agenttiktiń jetekshi eýropalyq sarapshylary kórsetetin bolady.
Memleket basshysy óz Joldaýynda atap ótkendei, azamattyq aviatsiia salasyndaǵy problemalyq máselelerdiń biri — aviabilet qunynyń joǵary bolýy, ol óz kezeginde áýe tasymaldaryna baǵa belgileý, aviaotyn jáne jolaýshylar aǵynynyń deńgeii siiaqty faktorlarmen bailanysty.
Qazirgi ýaqytta aviabilet quny negizinen baǵa belgileýdiń naryqtyq jáne dinamikalyq mehanizmi (básekelestik, suranys, maýsymdyq, mereke jáne demalys kúnderi) negizinde qalyptasady. Memleket tikelei rettemeidi jáne tek aviakompaniialar úshin básekege qabiletti jaǵdailar jasaidy. Básekeniń arqasynda ǵana biz aviabilet qunyn tómendetemiz. Memleket óz kezeginde naryqqa tiisti qadaǵalaý men baqylaýdy júzege asyrýy tiis. Sondyqtan osy problemany sheshý úshin Ministrlik birqatar sharalar qabyldaýda», — dedi sala basshysy.
Onyń ishinde — ishki baǵyttar boiynsha qazaqstandyq aviakompaniialardyń turaqty jolaýshylar reisterin oryndaýyna barlyq shekteýlerdi alyp tastaý, alǵashqy ulttyq loýkoster Fly Arystan-dy iske qosý, tikelei óndirýshiden sońǵy tutynýshyǵa deiin aviaotyndy jetkizý tizbegin ońtailandyrý, Nur-Sultan qalasynda «ashyq aspan» rejimin engizý, barlyq sheteldik aviakompaniialarǵa jetekshi qarjy ortalyqtaryna ushýdy oryndaý úshin besinshi áýe erkindigin usyný, áýejailarda áýe kemeleri men jolaýshylarǵa qyzmet kórsetýdiń álemdik standarttaryn engizý, tranzittik jolaýshylar aǵynyn ulǵaitý boiynsha jumystar júrgizý.
Sonymen qatar B. Atamqulov azamattyq aviatsiia salasy úshin otandyq bilikti kadrlardy daiarlaý týraly aityp berdi. Onyń aitýynsha, elimizde jalǵyz oqý orny — Azamattyq aviatsiia akademiiasy bar, onyń qabyrǵasynda jyl saiyn 400-den astam maman daiarlanyp shyǵady. Joǵary bilikti kadrlardy daiarlaý maqsatynda Ministrlik Azamattyq aviatsiia akademiiasyn damytý josparyn ázirleýde.
«2020 jyly biz sala boiynsha barlyq qoldanystaǵy oqý oryndaryn shoǵyrlandyryp, eýropalyq standarttarǵa sáikes keletin azamattyq aviatsiia salasyndaǵy oqý ortalyǵyn quramyz», — dedi B. Atamqulov.
2020-2025 jyldarǵa arnalǵan «Nurly jol» jańa memlekettik baǵdarlamasynyń jobasynda azamattyq aviatsiia salasyn odan ári damytýdyń barlyq sharalary men mehanizmderi kózdelgen.
«Samuryq-Qazyna» qorynyń basqarýyndaǵy áýe kompaniialarynyń damý josparlary týraly tolyǵyraq «Samuryq-Qazyna» AQ logistika jáne halyqaralyq yntymaqtastyq jónindegi basqarýshy direktory Q. Alpysbaev aityp berdi.
«Samuryq-Qazyna» AQ-nyń aviatsiia salasynda eki áýe kompaniiasy bar: Fly Arystan jáne Qazaq Air bólimshelerimen «Eir Astana» kompaniiasy. 2019 jyl sońynda áýe kemeleriniń parki 41 birlikti quraidy. Qyzmetkerleriniń jalpy sany 5,7 myń adamnan asady», — dedi Q. Alpysbaev.
Kompaniialar 78 baǵyt boiynsha jolaýshylar tasymaldaidy. Onyń ishinde 44 halyqaralyq, 34 ishki baǵyt bar.
Q. Alpysbaev atap ótkendei, QR Úkimetiniń tapsyrmasy aiasynda qor kompaniialarmen birlesip turǵyndardyń mobildiligin arttyrý jáne qoljetimdi baǵany belgileý arqyly áýe tasymalynyń qoljetimdiligin kóterý boiynsha jumystar júrgizýde.
«Biyl jyl sońyna qarai Qor loýkosterdiń tasymaldaý syiymdylyǵy men áýe kemeleri parkin eki esege arttyrý josparlanǵan, bul eń tómengi tarifter boiynsha 100 myńnan astam biletti qosymsha satýdy ashýǵa múmkindik beredi», — dep aqparattandyrdy Q. Alpysbaev.
2020 jyly Qor kompaniialarynyń ushaqtar parki 47 birlikke deiin artady, onyń ishinde Fly Arystan áýe kemeleriniń parkin 10 birlikke deiin ulǵaitady. Ushaqtar parkiniń ósýin eskerýmen 2020 jyly tasymaldaý syiymdylyqtarynyń ósimi (shekti jolaýshylar-shaqyrym) ishki baǵyttar boiynsha 63%-dy, halyqaralyq baǵyttar boiynsha 14%-dy quraityn bolady.
«Eir Astana» AQ prezidenti P. Foster kompaniianyń damýy týraly aityp berdi.
«Qazaqstanda áýe saiahattarynyń ishki naryǵy 2010 jyly tolyq retteýsizdendirildi. Sodan beri biz eń yryqty rejimdi qamtamasyz ettik. Mysaly, tek bir ǵana baǵyt «Almaty – Nur-Sultan» baǵytyn alaiyq. Biz búgingi tańda osy baǵyt boiynsha jumys isteitin bes áýe jelisin kórip otyrmyz. Salystyrý úshin, «London – Parij» baǵyty boiynsha – 3, «Frankfýrt – Berlin» baǵyty boiynsha – 2, tipti, «Vashington – Niý-Iork» baǵyty boiynsha 3 áýe jelisi ushady. Sondyqtan bizdiń yryqty rejim 2010 jyly retteýsizdendirilgen soń qalyptasty. Bul jumystardyń nátijelerin bes áýe jelisiniń arasyndaǵy aiyrmashylyqty ańǵarǵan soń kórýge bolady», — dedi P. Foster.
Energetika ministri Q. Bozymbaev aviatsiialyq otyn óndirisi jáne onyń baǵasy týraly baiandady. Aǵymdaǵy jyly aiaqtalǵan qazaqstandyq MÓZ-di jańǵyrtýdyń arqasynda aviatsiia otyny óndirisiniń kólemi 2018 jyldyń óndirisimen salystyrǵanda 694 myń tonnaǵa deiin nemese 1,8 ese ulǵaidy, aviakerosinniń import úlesi tutynýda 2018 jyly 60%-dan 2019 jyly 4%-ǵa deiin tómendeidi, qalǵany 30%-ǵa ósti.
«Aviaotyn óndirisiniń kólemi ishki naryqtyń qajettilikterin otandyq MÓZ-diń esebinen tolyq qanaǵattandyrýǵa múmkindik beredi. Qajet bolǵan jaǵdaida óndirý kólemin jylyna 850 myń tonnaǵa deiin arttyrý múmkin. Osyǵan bailanysty, Energetika ministrligi aviaotyn naryǵynda jaǵdaidyń turaqty ekenin jáne tapshylyqtyń joq ekenin atap ótti», — dedi energetika ministri.
Qazaqstandyq MÓZ-de aviakerosinge kóterme baǵa tonnasyna 578 USD/tonnasyna 621 USD/tonnaǵa deiin quraidy, bul rette importtyq aviaotynǵa baǵa tonnasyna 672 USD/tonnasyna 700 USD/tonnaǵa deiin quraidy.
2018 jyldyń jeltoqsanynan bastap QR MÓZ-inde aviaotynǵa kóterme saýda baǵasynyń tómendeýi tonnasyna 65 USD quraǵanyn atap ótý kerek.
Q. Bozymbaevtyń aitýynsha, aviaotynǵa baǵa suranys pen usynys negizinde naryqpen retteledi. Bul rette Qazaqstannyń ishki naryǵyndaǵy aviaotynǵa baǵa Reseide óndiriletin kerosin baǵasyna ólshemdes jáne naryqtyq bolmysyn kórsetedi.
«Samuryq-Qazyna» ulttyq ál-aýqat qory» AQ basqarma tóraǵasy A. Esimov, óz kezeginde, barlyq tiisti organdar azamattyq aviatsiia máselelerin birlesip sheshýge tiis ekenin atap ótti.
