قر پرەمەر-مينيسترٸ اسقار ماميننٸڭ تٶراعالىعىمەن ٶتكەن قر ٷكٸمەتٸنٸڭ وتىرىسىندا ەلٸمٸزدەگ3 ازاماتتىق اۆياتسييانىڭ دامۋى تۋرالى قر يندۋسترييا جەنە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترٸ ب. اتامقۇلوۆ, «سامۇرىق-قازىنا» اق كٶلٸك جەنە لوگيستيكا جٶنٸندەگٸ باسقارۋشى ديرەكتورى ق. الپىسباەۆ, قر ەنەرگەتيكا مينيسترٸ ق. بوزىمباەۆ, «ەير استانا» اق پرەزيدەنتٸ پ. فوستەر بايانداما جاسادى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" primeminister.kz سايتىنا سٸلتەمە جاساپ.
يندۋسترييا جەنە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترٸ ب. اتامقۇلوۆ ٶز بايانداماسىندا اتاپ ٶتكەندەي, ازاماتتىق اۆياتسييا سالاسى - بٷگٸنگٸ كٷنٸ باسىم باعىتتاردىڭ بٸرٸ.
«ازاماتتىق اۆياتسيياداعى نەگٸزگٸ كٶرسەتكٸشتەر ديناميكاسى ٶسٸمدٸ كٶرسەتەدٸ. اعىمداعى جىلدىڭ 8 ايىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قىزمەت كٶرسەتٸلگەن جولاۋشىلار سانى 6,3%-عا ٶستٸ, 5,6 ملن جولاۋشى تاسىمالداندى, بۇل ٶتكەن جىلدىڭ ۇقساس كٶرسەتكٸشٸنەن 1,8%-عا ارتىق. سوڭعى 7 جىلدا ترانزيتتٸك جولاۋشىلار اعىنى 45 ەسەگە ارتتى. بٸز اعىمداعى جىلى بۇل كٶرسەتكٸشتٸ 1 ملن ترانزيتتٸك جولاۋشىعا دەيٸن جەتكٸزۋدٸ جوسپارلاپ وتىرمىز.
جالپى ەلٸمٸزدە 59 اۆياكومپانييا جۇمىس ٸستەيدٸ. 9 قازاقستاندىق اۆياكومپانييانىڭ ەۋروپالىق وداق ەلدەرٸنە ۇشۋعا رۇقساتى بار. ٸشكٸ نارىقتا 8 قازاقستاندىق اۆياكومپانييا 54 مارشرۋت بويىنشا ۇشۋدى ورىندايدى. ەۋە كەمەلەرٸنٸڭ مەملەكەتتٸك تٸزٸلٸمٸندە 893 ەۋە كەمەسٸ تٸركەلگەن.
بٷگٸنگٸ كٷنٸ يكاو ستاندارتتارىنا سەيكەس ۇشۋ قاۋٸپسٸزدٸگٸ دەڭگەيٸ بويىنشا قازاقستان تمد ەلدەرٸ اراسىندا 74% كٶرسەتكٸشپەن II-شٸ ورىندى يەلەنەدٸ, ەۋەجايلاردىڭ قاۋٸپسٸزدٸك دەڭگەيٸ 83%-دى قۇرايدى. قازاقستاننىڭ اۆياتسييالىق قاۋٸپسٸزدٸك سالاسىنداعى جەتٸستٸكتەرٸ اعىمداعى جىلدىڭ 24 قىركٷيەگٸندە يكاو كەڭەسٸنٸڭ ماراپاتىمەن اتاپ ٶتٸلدٸ.
جالپى ەۋە كەمەلەرٸ پاركٸنٸڭ ٶسۋٸ جەنە جاڭارۋى, سونداي-اق ۇشۋ قارقىنىنىڭ ۇلعايۋى بايقالادى.
اعىمداعى جىلدىڭ 1 تامىزىنان باستاپ مەملەكەت 100% قاتىساتىن «قازاقستاننىڭ اۆياتسييالىق ەكٸمشٸلٸگٸ» اكتسيونەرلٸك قوعامى جۇمىس ٸستەي باستادى. وسى ۇيىمنىڭ نەگٸزگٸ فۋنكتسييالارى – اۆياكومپانييالار مەن ەۋە كەمەلەرٸن تەحنيكالىق باقىلاۋ جەنە قاداعالاۋ, يكاو ستاندارتتارىنا سەيكەس پەرسونالدى وقىتۋ.
ەندٸ قازاقستانعا ۇشۋ قاۋٸپسٸزدٸگٸنٸڭ ەۋروپالىق ستاندارتتارىن ەنگٸزۋ بويىنشا تەحنيكالىق قولداۋدى بريتاندىق اگەنتتٸكتٸڭ جەتەكشٸ ەۋروپالىق ساراپشىلارى كٶرسەتەتٸن بولادى.
مەملەكەت باسشىسى ٶز جولداۋىندا اتاپ ٶتكەندەي, ازاماتتىق اۆياتسييا سالاسىنداعى پروبلەمالىق مەسەلەلەردٸڭ بٸرٸ — اۆيابيلەت قۇنىنىڭ جوعارى بولۋى, ول ٶز كەزەگٸندە ەۋە تاسىمالدارىنا باعا بەلگٸلەۋ, اۆياوتىن جەنە جولاۋشىلار اعىنىنىڭ دەڭگەيٸ سيياقتى فاكتورلارمەن بايلانىستى.
قازٸرگٸ ۋاقىتتا اۆيابيلەت قۇنى نەگٸزٸنەن باعا بەلگٸلەۋدٸڭ نارىقتىق جەنە ديناميكالىق مەحانيزمٸ (بەسەكەلەستٸك, سۇرانىس, ماۋسىمدىق, مەرەكە جەنە دەمالىس كٷندەرٸ) نەگٸزٸندە قالىپتاسادى. مەملەكەت تٸكەلەي رەتتەمەيدٸ جەنە تەك اۆياكومپانييالار ٷشٸن بەسەكەگە قابٸلەتتٸ جاعدايلار جاسايدى. بەسەكەنٸڭ ارقاسىندا عانا بٸز اۆيابيلەت قۇنىن تٶمەندەتەمٸز. مەملەكەت ٶز كەزەگٸندە نارىققا تيٸستٸ قاداعالاۋ مەن باقىلاۋدى جٷزەگە اسىرۋى تيٸس. سوندىقتان وسى پروبلەمانى شەشۋ ٷشٸن مينيسترلٸك بٸرقاتار شارالار قابىلداۋدا», — دەدٸ سالا باسشىسى.
ونىڭ ٸشٸندە — ٸشكٸ باعىتتار بويىنشا قازاقستاندىق اۆياكومپانييالاردىڭ تۇراقتى جولاۋشىلار رەيستەرٸن ورىنداۋىنا بارلىق شەكتەۋلەردٸ الىپ تاستاۋ, العاشقى ۇلتتىق لوۋكوستەر Fly Arystan-دى ٸسكە قوسۋ, تٸكەلەي ٶندٸرۋشٸدەن سوڭعى تۇتىنۋشىعا دەيٸن اۆياوتىندى جەتكٸزۋ تٸزبەگٸن وڭتايلاندىرۋ, نۇر-سۇلتان قالاسىندا «اشىق اسپان» رەجيمٸن ەنگٸزۋ, بارلىق شەتەلدٸك اۆياكومپانييالارعا جەتەكشٸ قارجى ورتالىقتارىنا ۇشۋدى ورىنداۋ ٷشٸن بەسٸنشٸ ەۋە ەركٸندٸگٸن ۇسىنۋ, ەۋەجايلاردا ەۋە كەمەلەرٸ مەن جولاۋشىلارعا قىزمەت كٶرسەتۋدٸڭ ەلەمدٸك ستاندارتتارىن ەنگٸزۋ, ترانزيتتٸك جولاۋشىلار اعىنىن ۇلعايتۋ بويىنشا جۇمىستار جٷرگٸزۋ.
سونىمەن قاتار ب. اتامقۇلوۆ ازاماتتىق اۆياتسييا سالاسى ٷشٸن وتاندىق بٸلٸكتٸ كادرلاردى دايارلاۋ تۋرالى ايتىپ بەردٸ. ونىڭ ايتۋىنشا, ەلٸمٸزدە جالعىز وقۋ ورنى — ازاماتتىق اۆياتسييا اكادەميياسى بار, ونىڭ قابىرعاسىندا جىل سايىن 400-دەن استام مامان دايارلانىپ شىعادى. جوعارى بٸلٸكتٸ كادرلاردى دايارلاۋ ماقساتىندا مينيسترلٸك ازاماتتىق اۆياتسييا اكادەميياسىن دامىتۋ جوسپارىن ەزٸرلەۋدە.
«2020 جىلى بٸز سالا بويىنشا بارلىق قولدانىستاعى وقۋ ورىندارىن شوعىرلاندىرىپ, ەۋروپالىق ستاندارتتارعا سەيكەس كەلەتٸن ازاماتتىق اۆياتسييا سالاسىنداعى وقۋ ورتالىعىن قۇرامىز», — دەدٸ ب. اتامقۇلوۆ.
2020-2025 جىلدارعا ارنالعان «نۇرلى جول» جاڭا مەملەكەتتٸك باعدارلاماسىنىڭ جوباسىندا ازاماتتىق اۆياتسييا سالاسىن ودان ەرٸ دامىتۋدىڭ بارلىق شارالارى مەن مەحانيزمدەرٸ كٶزدەلگەن.
«سامۇرىق-قازىنا» قورىنىڭ باسقارۋىنداعى ەۋە كومپانييالارىنىڭ دامۋ جوسپارلارى تۋرالى تولىعىراق «سامۇرىق-قازىنا» اق لوگيستيكا جەنە حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق جٶنٸندەگٸ باسقارۋشى ديرەكتورى ق. الپىسباەۆ ايتىپ بەردٸ.
«سامۇرىق-قازىنا» اق-نىڭ اۆياتسييا سالاسىندا ەكٸ ەۋە كومپانيياسى بار: Fly Arystan جەنە Qazaq Air بٶلٸمشەلەرٸمەن «ەير استانا» كومپانيياسى. 2019 جىل سوڭىندا ەۋە كەمەلەرٸنٸڭ پاركٸ 41 بٸرلٸكتٸ قۇرايدى. قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ جالپى سانى 5,7 مىڭ ادامنان اسادى», — دەدٸ ق. الپىسباەۆ.
كومپانييالار 78 باعىت بويىنشا جولاۋشىلار تاسىمالدايدى. ونىڭ ٸشٸندە 44 حالىقارالىق, 34 ٸشكٸ باعىت بار.
ق. الپىسباەۆ اتاپ ٶتكەندەي, قر ٷكٸمەتٸنٸڭ تاپسىرماسى اياسىندا قور كومپانييالارمەن بٸرلەسٸپ تۇرعىنداردىڭ موبيلدٸلٸگٸن ارتتىرۋ جەنە قولجەتٸمدٸ باعانى بەلگٸلەۋ ارقىلى ەۋە تاسىمالىنىڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸن كٶتەرۋ بويىنشا جۇمىستار جٷرگٸزۋدە.
«بيىل جىل سوڭىنا قاراي قور لوۋكوستەردٸڭ تاسىمالداۋ سىيىمدىلىعى مەن ەۋە كەمەلەرٸ پاركٸن ەكٸ ەسەگە ارتتىرۋ جوسپارلانعان, بۇل ەڭ تٶمەنگٸ تاريفتەر بويىنشا 100 مىڭنان استام بيلەتتٸ قوسىمشا ساتۋدى اشۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ», — دەپ اقپاراتتاندىردى ق. الپىسباەۆ.
2020 جىلى قور كومپانييالارىنىڭ ۇششاقتار پاركٸ 47 بٸرلٸككە دەيٸن ارتادى, ونىڭ ٸشٸندە Fly Arystan ەۋە كەمەلەرٸنٸڭ پاركٸن 10 بٸرلٸككە دەيٸن ۇلعايتادى. ۇشاقتار پاركٸنٸڭ ٶسۋٸن ەسكەرۋمەن 2020 جىلى تاسىمالداۋ سىيىمدىلىقتارىنىڭ ٶسٸمٸ (شەكتٸ جولاۋشىلار-شاقىرىم) ٸشكٸ باعىتتار بويىنشا 63%-دى, حالىقارالىق باعىتتار بويىنشا 14%-دى قۇرايتىن بولادى.
«ەير استانا» اق پرەزيدەنتٸ پ. فوستەر كومپانييانىڭ دامۋى تۋرالى ايتىپ بەردٸ.
«قازاقستاندا ەۋە ساياحاتتارىنىڭ ٸشكٸ نارىعى 2010 جىلى تولىق رەتتەۋسٸزدەندٸرٸلدٸ. سودان بەرٸ بٸز ەڭ ىرىقتى رەجيمدٸ قامتاماسىز ەتتٸك. مىسالى, تەك بٸر عانا باعىت «الماتى – نۇر-سۇلتان» باعىتىن الايىق. بٸز بٷگٸنگٸ تاڭدا وسى باعىت بويىنشا جۇمىس ٸستەيتٸن بەس ەۋە جەلٸسٸن كٶرٸپ وتىرمىز. سالىستىرۋ ٷشٸن, «لوندون – پاريج» باعىتى بويىنشا – 3, «فرانكفۋرت – بەرلين» باعىتى بويىنشا – 2, تٸپتٸ, «ۆاشينگتون – نيۋ-يورك» باعىتى بويىنشا 3 ەۋە جەلٸسٸ ۇشادى. سوندىقتان بٸزدٸڭ ىرىقتى رەجيم 2010 جىلى رەتتەۋسٸزدەندٸرٸلگەن سوڭ قالىپتاستى. بۇل جۇمىستاردىڭ نەتيجەلەرٸن بەس ەۋە جەلٸسٸنٸڭ اراسىنداعى ايىرماشىلىقتى اڭعارعان سوڭ كٶرۋگە بولادى», — دەدٸ پ. فوستەر.
ەنەرگەتيكا مينيسترٸ ق. بوزىمباەۆ اۆياتسييالىق وتىن ٶندٸرٸسٸ جەنە ونىڭ باعاسى تۋرالى باياندادى. اعىمداعى جىلى اياقتالعان قازاقستاندىق مٶز-دٸ جاڭعىرتۋدىڭ ارقاسىندا اۆياتسييا وتىنى ٶندٸرٸسٸنٸڭ كٶلەمٸ 2018 جىلدىڭ ٶندٸرٸسٸمەن سالىستىرعاندا 694 مىڭ تونناعا دەيٸن نەمەسە 1,8 ەسە ۇلعايدى, اۆياكەروسيننٸڭ يمپورت ٷلەسٸ تۇتىنۋدا 2018 جىلى 60%-دان 2019 جىلى 4%-عا دەيٸن تٶمەندەيدٸ, قالعانى 30%-عا ٶستٸ.
«اۆياوتىن ٶندٸرٸسٸنٸڭ كٶلەمٸ ٸشكٸ نارىقتىڭ قاجەتتٸلٸكتەرٸن وتاندىق مٶز-دٸڭ ەسەبٸنەن تولىق قاناعاتتاندىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. قاجەت بولعان جاعدايدا ٶندٸرۋ كٶلەمٸن جىلىنا 850 مىڭ تونناعا دەيٸن ارتتىرۋ مٷمكٸن. وسىعان بايلانىستى, ەنەرگەتيكا مينيسترلٸگٸ اۆياوتىن نارىعىندا جاعدايدىڭ تۇراقتى ەكەنٸن جەنە تاپشىلىقتىڭ جوق ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ», — دەدٸ ەنەرگەتيكا مينيسترٸ.
قازاقستاندىق مٶز-دە اۆياكەروسينگە كٶتەرمە باعا تونناسىنا 578 USD/تونناسىنا 621 USD/تونناعا دەيٸن قۇرايدى, بۇل رەتتە يمپورتتىق اۆياوتىنعا باعا تونناسىنا 672 USD/تونناسىنا 700 USD/تونناعا دەيٸن قۇرايدى.
2018 جىلدىڭ جەلتوقسانىنان باستاپ قر مٶز-ٸندە اۆياوتىنعا كٶتەرمە ساۋدا باعاسىنىڭ تٶمەندەۋٸ تونناسىنا 65 USD قۇراعانىن اتاپ ٶتۋ كەرەك.
ق. بوزىمباەۆتىڭ ايتۋىنشا, اۆياوتىنعا باعا سۇرانىس پەن ۇسىنىس نەگٸزٸندە نارىقپەن رەتتەلەدٸ. بۇل رەتتە قازاقستاننىڭ ٸشكٸ نارىعىنداعى اۆياوتىنعا باعا رەسەيدە ٶندٸرٸلەتٸن كەروسين باعاسىنا ٶلشەمدەس جەنە نارىقتىق بولمىسىن كٶرسەتەدٸ.
«سامۇرىق-قازىنا» ۇلتتىق ەل-اۋقات قورى» اق باسقارما تٶراعاسى ا. ەسٸموۆ, ٶز كەزەگٸندە, بارلىق تيٸستٸ ورگاندار ازاماتتىق اۆياتسييا مەسەلەلەرٸن بٸرلەسٸپ شەشۋگە تيٸس ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
