Siriiadaǵy soǵys otyn kórgen balalar aýyr psihologiialyq jaraqat alyp oralady. Balalardyń minez-qulqy týraly teolog, dintanýshy, Nur Múbarak Egipet islam mádenieti ýniversitetiniń doktoranty, respýblikalyq aqparattyq nasihat tobynyń múshesi Serikjan Enshibai aityp berdi.
Teologtyń aitýynsha, bul balalardy qalypty qoǵamǵa qaitarý úshin jyldar boiy keshendi psihologiialyq jumys qajet.
Siriiaǵa barǵandardyń kópshiligi radikal sáláfizm ustanymyn ustanady.
«Týǵaly radikal sáláfizm baǵytynda tárbielengen balalar tipti ózderiniń áke-sheshesinen qaýiptirek. Eger ol dinge 20 jasta, mektepten keiin kep jatsa, ol adamdy qoǵamǵa qaitarý ońai. Al radikal sáláfittik baǵyttaǵy otbasynda oi erkindigi shekteledi. Olar ekinshi, bolýy yqtimal, balama baǵyttardy múlde qarastyrmaidy. Zerttep, taldaý, analiz degen tipte joq. Balalar da sol tárbiemen ósedi. Bolashaqqa óte qaýipti bolýy múmkin. Memleket basa nazar aýdarýy kerek. Balalarmen kóbine psiholog mamandar jumys jasasa, nur ústine nur bolar edi», - dedi Serikjan Enshibai.
Dintanýshynyń aitýynsha, Siriiada bastan keshken ómiri balanyń oiynynan da kórinis tabady. Ol praktikada mundai oqiǵalarmen jii kezdesken.
«Siriiadan kelgen balalardyń oiyn oinap otyrǵanyn qarasańyz, oiǵa qalasyz. Olar qýyrshaqtyń basyn kesip, aiaǵyn syndyryp, baýyzdap oinaidy. «Atyp óltiremin» degen sózdi aitady. Ony aitqan balada jazyq joq. Ol neni kórdi, neni estidi – sony isteidi. Biraq balamen jumys jasaý ońai. Oiyndaryn qaita ózgertip, basqa nárselermen qyzyqtyrý syndy keshendi amaldaryn tabý kerek», - dedi ol.
QR Bilim jáne ǵylym vitse-ministri Bibigúl Asylova habarlaǵandai, búginde 506 bala Siriiadan qaityp keldi. Qazirgi tańda elimizde jasóspirimderdi qoldaýǵa arnalǵan 15 áleýmettik-psihologiialyq, quqyqtyq ortalyq jumys istep tur. Olarda statsionarda táýlik boiy 14 balasymen 4 ana jatady. Qalǵandary – kúndizgi statsionarda. 254 baldyrǵan mektepke deiingi tárbiemen qamtylǵan. Iaǵni, olar balabaqshalarǵa baryp júr. Mektepterde 153 bala oqyp jatyr.
Sondai-aq, tul jetim qalǵan 33 bala arnaiy mekemelerge taratyldy.
Arasynda sol jaqta týǵan, qazaqsha, oryssha múlde bilmeitin aralas nekeden týǵan balalar da bar. Qazir olarmen mektep psihologtary jumys jasap jatyr.
«Bul balalardy oqshaýlaýǵa múmkindik bermeýge tyrysamyz. Ózderiniń ulttyq qundylyqtaryna mahabbaty oiansyn degen maqsatpen Nur-Sultanǵa, tarihi mýzeilerge ekskýrsiia jasaimyz», - dedi Serikjan Enshibai.
Al balalar psihology Natalia Sanarova 9 jasqa deiin balada kritikalyq oilaý qabileti bolmaitynyn aitty. Iaǵni, balalardyń ár kórgeni túpsanasyna jazylady.
«Bul, erteńgi kúni onyń bolashaqtaǵy minez-qulqyna, ómirine qatty yqpal etedi. Balalardyń árqaisysymen psihologiialyq jumys jasalýy kerek. Álbette, balalar stress alǵan, tildi túsinbeitin ortaǵa kelgen, kóp qantógis, agressiia kórgen. Tipti, jastaiynan ata-anasynan airylǵan. Aýyr psihologiialyq jaraqat alyp kelgen. Eger muny óz betimen jibersek, biz qoǵamǵa sińe almaityn agressivti urpaqqa tap bolamyz. Remarktiń «3 tovarisha» týyndysynda Birinshi dúniejúzilik soǵystan soń qoǵamǵa beiimdele almai, syrtta qalǵan tutas urpaq týraly aitylady. Bul jaǵdaida da týra solai bolýy yqtimal. Bul balalar da erteń qoǵammen bailanys taba almaýy múmkin. Nemese konfliktilik jaǵdaiǵa ákeledi», - dedi Natalia Sanarova.
Psiholog balalardy qorqynysh pen kúizelisten art-terapiia, tynys alý gimnastikasy, qummen oinaý siiaqty oiyndar shyǵarýǵa kómektesetinin aitty.
