«Jýsan-2» operatsiiasy arqyly Siriiadan oralǵan 18 jastaǵy jigit radikaldy aǵymnyń jeteginde ketkenine ókinedi.
Qazir ol elimizdegi túrmelerdiń birinde jazasyn ótep jatyr. QR UQK sotty bolǵan Diastyń áńgimesin videoǵa túsirip jariialady.
Dias Amangeldi 2001 jyly dúniege kelgen. Dini laqap aty - Muhammad Qazahi. Ol otbasy múshelerimen 2015 jyly Túrkiia arqyly Siriia aýmaǵyna ótip «DAISh» uiymyna qosylǵan.
QR Qylmystyq kodeksiniń 257-baby 2-tarmaǵymen (Terroristik uiymdy qurý, basshylyq jasaý jáne múshelik etý) qozǵalǵan qylmystyq is aiasynda Interpol baǵyty boiynsha halyqaralyq izdeýge jariialanǵan. 2019 jyldyń aqpan aiynda «Siriia demokratiialyq áskerine tutqynǵa túsip, 7 mamyrda «Jýsan-2» arnaiy operatsiiasy arqyly elge qaitaryldy. Sottyń sheshimimen alty jylǵa bas bostandyǵynan aiyryldy. Qazir jazasyn ótep jatyr.
«Men qazir 18 jastamyn. Men 14 jasymda otbasymmen Siriiaǵa kettim. Anashym, ákem, baýyrlarym men bir ápkem bar. Úlken aǵam 2016 jyly maýsym aiynda sol jaqta qaitys boldy. Ákem bir jyldan keiin, 2017 jyly mert boldy. Ekinshi aǵam Abzal 1992 jylǵy qazir Astanada tergelip jatyr. 24 jastaǵy ápkeme de is qozǵaldy. Anashym eki inimen úide», - deidi jazasyn ótep jatqan Dias.
Siriiada Qazaqstanan barǵan otbasyn eki adam kútip alǵan. Sodan keiin erkekterdi bólek, anasy men qyzyn bólek alyp ketken.
«Anashym men ápkemdi áielderge arnalǵan jataqhanaǵa alyp ketti. Bizdi daiyndyq lagerine alyp keldi. DAISh-tyń quramyndaǵy adamdar bizge qarý jaraqty qoldanýdy úiretti. Sondai-aq Alla jolynda ólýge daiyn bolý kerektigimizdi basa aitty», - deidi Dias.
Bala Dias úshin bastapqyda bári qorqynyshty bolǵan. Avtomattyń daýsyn alǵash estigen kezde qoryqqanynan júre almai bir ornynda turyp qalypty.
«Basynda qoryqqannan aiaqtarym júrmei qaldy. Avtomattyń atylǵanyn alǵash estýim edi. 3 ai daiyndyqtan óttik. Men kelgen kezde qazaqtardyń kóbi qaitys bolǵan eken. Daiyndyqtan soń otbasymyzben qaýyshyp, bir úide turdyq», - dedi ol.
Diastyń aǵasy burynǵy Astana, qazirgi Nur-Sultanǵa baryp, radikaldy dini ustanymdy nasihattaýshylardyń arbaýyna túsip, keiin jat dindi otbasyna nasihattai bastaǵan. Naqtyraq aitqanda ákesin osy dindi ústanýǵa úgittegen.
«Basynda ákem qarsy bolǵan, soǵysty qabyldai almady. Biraq aǵam sol jaqtyń adamdarymen sóilestirip, alyp kelgen din boiynsha dálelder aityp kóndirdi. «Zello» dep atalatyn arnaiy jol kórsetetin adamdardyń toby bar eken. Olar bizdi Siriiaǵa ótkizip beretin boldy. Alǵashynda ákem «aǵań ekeýmiz baramyz» dedi. Biraq, sol toptyń jetekshisi Abdýlsaid bul jaqta ómir bar ekenin aityp, Halifat jerinen videolar joldady. Bizdi «soǵys alys jaqta bolady, Siriianyń ortalyǵynda turasyńdar» dep sendirdi», - deidi Dias.
Ákesi mektepte orys tili pániniń muǵalimi bolǵan, biraq, oqýshylardyń eshqaisysyn bul jolǵa tartpapty. Sebebi, eger ákesi úgit-nasihat júrgizetin bolsa, ustalý qaýpi bar edi. Olardyń elden ketkenin eshkim bilmegen, óitkeni, barlyǵyn qupiia saqtapty.
«Ákemmen Siriiada 2,5 jyldai birge ómir súrdik. Aǵam bul jerge ólý úshin kelgenin aityp, ózin soǵan tolyqtai daiyndady. «Ólgenshe soǵysatyn bolamyn» degen uranmen ómir súrdi. Biz sheshen jamaǵatynyń qaramaǵynda boldyq. Jetekshisi sheshen ultynyń azamaty edi. Keiin mentalitetimiz olarmen úilespegendikten bizdi qazaq jamaǵatyna aýystyrdy. Olardyń basty ýaǵyzy - Allanyń jolynda ólý. Basynda barǵan kezde olar maǵan laqap at tańdap berdi. Óz atymyzdy qujatqa jazyp qoidy, «Soǵysasyń ba?» degen suraǵyna men «joq» dep jaýap berdim. Eger basqa el bolǵanda «joq» degenim úshin meni komitetke ótkizip jiberetin edi, eldiń shpiony dep oilap. Meni soǵysqa qorǵanys shebimen attandyrdy. Sebebi sol ýaqytta soǵystyń qyzyp turǵan kezi bolatyn. Aǵamnyń óli denesin soǵysty nasihattaityn, jetistikterin jariialaityn Youtube arnasyndaǵy «Sana» jańalyqtar agenttiginen kórdim. Siriianyń resmi áskeriniń qolynan qaitys boldy», - dep baiandady jas jigit.
Ákesi qaitys bolǵan soń, eki inisiniń bolashaǵyna alańdaǵan ol elge qaitýdyń amalyn izdestire bastapty. Ainalasynda bolyp jatqan oqiǵalardan soń, kózi ashylyp, otbasyn qalai da aman alyp ketý jaǵyn qarastyrǵan.
«Múmkindik taýyp, eldegi týysqandaryma alǵashqy hatymdy joldadym. Bizdiń elge qaitýymyzǵa kómek suradym. Elge qaitý úshin DAISh quramynan shyǵýymyz kerek boldy. Biraq ol jerden ońailyqpen shyǵarmaidy. Endi DAISh-ke qyzmet etpeitinińdi bilse, sol Siriianyń túrmesine qamap tastaidy. Únsiz óz josparymyzdy qura bastadyq. Biraq tizim boiynsha meni tappaǵan soń, úige basa kóktep, betine maska kigen, qarýlanǵan 10 shaqty sarbaz kirip keldi. Men basqa bólmege tyǵylyp qaldym. Sol kúni aǵamdy ustap áketti. Siriianyń túrmesine 4 ai qamalatyny týraly úkim shyǵardy. Biraq, olar aǵama talap qoidy. «Iniń bar ekenin bilemiz, eger sony bizge jiberseń, seni bosatamyz, 4 kún ýaqyt beremiz» dep aitypty. Men, amal joq, aǵam úshin ózim arnaiy jasaqtar otyrǵan jerge barýǵa sheshim qabyldadym. Men sol jerge jaqyndaǵan kezde soǵys bastalyp ketti. Biz artqa shegindik. «Sýsa» degen aýylǵa keldim. Abzal aǵam sol aýyldan elge qaitatyn joldy biledi eken. Ne bolsa da osy jolǵa ilesip alý kerek boldy. Biraq ol jerge sheteldik azamattardy almaidy eken, arnaiy jasaqtan qorqady eken. Túnde anashymdy, Abzal, men, eki inimdi alyp ketý kerek boldy. Jol kórsetetinder ár adam basyna 100 dollardan surady. Jeitin tamaq tappai, shóp jep, las sý iship kún kórdik», - dep muńaiady Dias.
Siriiada ádilettik joq ekenin, osyndai kúige túskenine, elden ketkenine ókinetinin aitty.
«Eki inim áke-sheshesiz qaldy, men túrmede otyrmyn. Úlken aǵam men ápkem tergeýde jatyr. Barlyǵymyzdyń ómirimiz qurydy. Olardyń bir-bir otbasyly bolyp otyratyn ýaqyty edi ǵoi. Aǵam teris jolǵa ketpegende, qazir barlyǵymyz bútin, baqytty ómir súretin edik. Basyma taiaq bolyp tidi. Radikaldy baǵyttyń ne ekenine anyq kózim jetti», - dep Dias jan syryn aqtardy.
