Premer-Ministr Asqar Maminniń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda QR Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttiginiń tóraǵasy Mádina Ábilqasymova men «Atameken» UKP basqarma tóraǵasy Abylai Myrzahmetov eldegi biznes ahýaldy jaqsartý boiynsha qabyldanyp jatqan sharalar týraly baiandady, dep habarlaidy "Ult aqparat" primeminister.kz saityna silteme jasap.
M. Ábilqasymova atap ótkendei, ekonomikalyq belsendiliktiń quldyraýy jaǵdaiynda Agenttiktiń basym mindeti — ekonomikany kreditteýdi qoldaý, biznes tarapynan kredittik resýrstarǵa qoljetimdiliktiń tómendeýine jol bermeý. Sonymen birge naqty ekonomikadaǵy jaǵdaidyń bank júiesiniń turaqtylyǵyna saldaryn jumsartý mańyzdy.
«Tótenshe jaǵdai kezeńinde Qazaqstan Respýblikasy Prezidentiniń tapsyrmasyna sáikes Agenttik qarjylyq qiyndyqtarǵa tap bolǵan halyq pen bizneske qoldaý kórsetý úshin birqatar sharalardy qabyldady», — dedi M. Ábilqasymova.
16 naýryz – 15 maýsym aralyǵyndaǵy kezeńde jeke tulǵalar jáne ShOB sýbektileri úshin kreditter boiynsha tólemderin keiinge qaldyrýǵa múmkindik berildi.
Bul kezeńde 1 890 443 adamnyń nemese barlyq jeke tulǵa qaryz alýshynyń 34%-ynyń tólemderi keiinge qaldyryldy. Atalǵan tólemder somasy 268 mlrd teńgeni qurady.
Kreditterdi qaita qurylymdaýǵa 12 455 ShOB sýbektisi ótinish jasady. Bul ShOB kredit alýshylarynyń 41,5%-yn quraidy. Qaita qurylymdalǵan tólemderdiń jalpy somasy 165 mlrd teńge boldy.
Tótenshe jaǵdaidy engizý nátijesinde barynsha zardap shekken 12 sala jáne 346 ekonomikalyq qyzmet túri qamtyldy.
ShOB sýbektileriniń krediti qaita qurylymdalǵan jalpy sanynan 34%-y saýdaǵa, 11%-y sulýlyq salondary, himiialyq tazalaýǵa, shashtaraz qyzmetterine, 5%-y kólik pen qoimaǵa jinaýǵa, 4%-y qoǵamdyq tamaqtanýǵa, 3%-y týrizmge, 1%-y qonaq úi salasyna jatady.
«Tótenshe jaǵdai kezeńiniń aiaqtalýyna qaramastan, shaǵyn jáne orta biznes kásiporyndarynyń qyzmetin qaita qurý bir qalypty jáne tolyq emes. Taýarlar men qyzmetterge suranys kólemi qysqaryp, ainalym men túsim azaidy jáne sonyń nátijesinde alynǵan kreditter boiynsha mindettemelerdi oryndaý múmkindigi tómendedi. Osyǵan orai, Agenttik ekinshi deńgeili banktermen jáne Qazaqstan qarjygerleriniń qaýymdastyǵymen birlesip ShOB sýbektilerine qoldaý kórsetýdiń qosymsha sharalaryn iske asyrýda», — dedi M. Ábilqasymova.
2020 jylǵy 15 maýsymda Shaǵyn jáne orta biznes sýbektilerine qosymsha qoldaý sharalaryn kórsetýdiń jańa tártibi bekitildi. 2020 jylǵy 16 maýsym – 15 qyrkúiek aralyǵynda ShOB sýbektisi qosymsha qoldaý sharalaryn kórsetý týraly bankke nemese mikroqarjylyq uiymǵa ótinish jasaýǵa quqyly, bul ótinishti kredittik uiym 20 kúnnen aspaityn merzimde qaraidy.
«Kredittik uiym árbir kásipker boiynsha onyń qarjylyq jaǵdaiyn, tótenshe jaǵdai men karantinniń ShOB sýbektisiniń qarjy-sharýashylyq qyzmetine áserin jáne qarjylyq jaǵdaiyn qaita qurýdyń perspektivasyn jeke baǵalaidy. ShOB sýbektileriniń qarjylyq jaǵdaiy nasharlaǵan jaǵdaida, kredittik uiymdar qoldaý kórsetýdiń eki baǵytyn usynady», — dedi Agenttik tóraǵasy.
Birinshiden, bul ýaqytsha qarjylyq qiyndyqqa tap bolǵan qaryz alýshylardyń krediti boiynsha tólemderdi keiinge qaldyrý.
Bul shara biznestiń borysh júktemesiniń aitarlyqtai ósýine aparmaidy, sebebi kredit boiynsha merzimi ótken tólemderdi tóleý qaryzdy tolyq óteý kúnine deiin ne qaryz merzimi aiaqtalǵan soń keiinge qaldyrylǵan tólem merzimine teń qosymsha kezeń boiy bólinedi.
Ekinshiden, bul kreditti naryqtyq mólsherlememen jeńildik berilgen talaptarmen kásipkerlik sýbektilerine qoldaý kórsetýdiń memlekettik baǵdarlamalary sheńberinde qaita qarjylandyrý. Bul múmkindikti barlyq ShOB sýbektileri, onyń ishinde tóleý merzimi keiinge qaldyrylǵan sýbektiler paidalanady.
Sonymen qatar M. Ábilqasymovanyń aitýynsha, Ulttyq bank Agenttikpen birlese otyryp, ShOB sýbektilerin ainalym kapitalyn tolyqtyrýǵa jeńildetilgen kredit berý baǵdarlamasyn iske asyrýda.
Osy Baǵdarlama boiynsha kreditter 8%-ǵa deiingi mólsherlememen 1 jylǵa deiingi merzimge beriledi. Baǵdarlamanyń jalpy kólemi — 600 mlrd teńge.
Atalǵan Baǵdarlama aiasynda qazirgi kezde 259 mlrd teńge somasyna kreditter berildi.
ShOB sýbektileriniń borysh júktemesin azaitý úshin Biznestiń jol kartasy – 2025 baǵdarlamasy boiynsha kreditter 6% mólsherlememen qaita qarjylandyrylýda.
ShOB sýbektilerinde kepildiń bolmaýyn eskere otyryp, Damý qory tarapynan kredit somasynan 85%-ǵa deiin kepildik beriledi.
Qazirgi tańda ekonomikanyń zardap shekken salalaryndaǵy 14,5 myń sýbektiden memlekettik baǵdarlamalarmen barlyǵy 5 myń ShOB sýbektisi qamtylǵan.
Budan ózge qaita qarjylandyrý úshin qosymsha múmkindikter mikro- jáne shaǵyn kásipkerlik sýbektileri úshin jańa baǵyt usynady, ol syiaqy mólsherlemesin portfeldik sýbsidiialaýdy jáne qaryz alýshy úshin jyldyq 6% syiaqynyń túpkilikti mólsherlemesimen kreditterge kepildik berýdi kózdeidi.
Bank júiesi qazirgi ýaqytta kapitaldyń jinaqtalǵan qorynyń arqasynda kreditterdi qaita qurylymdaýǵa bailanysty shyǵyndy kótere alady.
Bankterdiń daǵdarystan týyndaǵan qosymsha shyǵyndaryn igerý jáne ekonomikany kreditteýge qoldaý kórsetý úshin Agenttik prýdentsiialyq retteý tetigin tolyǵymen iske qosty.
Bankterdiń kapitalyn jáne ótimdiligin bosatý maqsatynda ýaqytsha retteýshilik jeńildikter engizildi.
Ekinshi deńgeidegi bankterdiń menshikti kapitalynyń konservativti býferine qoiylatyn talaptardy 1 paiyzdyq tarmaqqa ýaqytsha tómendetý týraly sheshim qabyldandy.
Menshikti kapitalǵa qoiylatyn, onyń ishinde shaǵyn jáne orta biznes sýbektilerine berilgen kreditter boiynsha talaptar tómendetildi, ótimdilik koeffitsientteri boiynsha talaptar jumsartyldy. Bul bankterdiń 468 mlrd teńge kólemindegi kapitalyn jáne 1 767 mlrd teńge kólemindegi ótimdiligin bosatýǵa múmkindik berdi.
Jalpy alǵanda, qabyldanǵan sharalar bankterdiń ekonomikany kreditteý kólemin qalpyna keltirýge múmkindik berdi.
Biylǵy 1 maýsymdaǵy jaǵdai boiynsha ekinshi deńgeili bankterdiń kredittik portfeli jyl basynan beri 325 mlrd teńgege nemese 2,2%-ǵa ulǵaiyp, 15,1 trln teńgeni qurady.
Sáýirde bank júiesiniń kredittik portfeli 2,5%-ǵa tómendep, mamyrda 1,2%-ǵa ósý baiqalyp otyr.
Sonymen birge shaǵyn jáne orta bizneske kreditter portfeli sáýirde 3,4%-ǵa tómendep, sol deńgeide qaldy.
«QR Úkimetimen birlesip qabyldanyp jatqan sharalar ekonomikany kreditteýdi aitarlyqtai tómendetýge, ásirese ekonomikanyń barynsha zardap shekken salalarynda tómendeýine jol bermeýge múmkindik beredi. Agenttik bankter men memleket tarapynan qaryz alýshylarǵa qoldaý kórsetýdiń qosymsha sharalaryn iske asyrýdy monitoringteýdi jáne baqylaýdy jalǵastyrady», — dedi M. Ábilqasymova.
«Atameken» UKP basqarma tóraǵasy Abylai Myrzahmetov óz kezeginde biznestiń júieli problemalary turaqty túrde anyqtalyp, sheshilip jatqanyn atap ótti. Biryńǵai tizilim quryldy, oǵan biznestiń 600-den astam problemasy engizildi.
Budan ózge Kásipkerlik qyzmetti retteý máseleleri jónindegi vedomstvoaralyq komissiia jumys isteidi. Atalǵan komissiia aiasynda 500-den astam másele qaraldy, olardyń 80%-y sheshimin tapty.
«Máselen, 7-8 oblysta gazdy paidalanatyn ShOB kóptegen sýbektileri aldyn ala avans tóleýdi talap etken monopolisterge shaǵymdandy. Keiinnen bul másele sheshildi. Avans tóleý týraly talap alynyp tastaldy. Mundai mysaldar óte kóp», — dedi A. Myrzahmetov.
Premer-Ministrdiń birinshi orynbasary Álihan Smaiylov Úkimet biznesti qoldaý boiynsha birqatar shuǵyl sharalar qabyldaǵanyn atap ótti. Jyl sońyna deiin ekonomikalyq ósimdi qalpyna keltirý jónindegi keshendi jospar iske asyryla bastady. Sonymen qatar biznes ókilderimen kezdesý aiasynda qosymsha sheshimdi talap etetin máseleler men problemalar qaraldy. Bul problemalar salyqtyq ákimshilendirý salasyn, kreditter boiynsha boryshtyq júktemeni tómendetýdi, ishki naryqty keńeitýdi, agroónerkásiptik keshende jeńildikti kreditter berýdi jáne basqa da máselelerdi qamtidy.
Atalǵan máselelerdi júieleý nátijeleri boiynsha biznesti qoldaýdyń qosymsha sharalar paketi daiyndalyp, birneshe ret talqylandy. Osy jyldyń shilde aiynda «Biznestiń jol kartasy-2025» baǵdarlamasy aiasynda mikro jáne shaǵyn kásipkerlik sýbektilerin qoldaý boiynsha jańa baǵyt iske qosylatyny atap ótildi. Kreditter ekinshi deńgeili bankterdiń jáne mikrokredittik uiymdardyń óz qarajaty esebinen beriletin bolady. Operator — «Damý» qory bolady. Kreditter ainalym qarajatyn tolyqtyrýǵa jáne investitsiialyq maqsattarǵa beriletin bolady.
