Búgin QR Premer-Ministri Asqar Maminniń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda shikizattyq emes eksportty ilgeriletý máseleleri jáne Ulttyq eksporttyq strategiiany iske asyrý barysy qaraldy, dep habarlaidy "Ult aqparat" primeminister.kz portalyna silteme jasap.
Ulttyq ekonomika ministri R. Dálenov habarlaǵandai, elimizdiń JIÓ-degi eksporttyń úlesi 40,1% qurady. Bul rette JIÓ 0,5%-ǵa ósýi eksportpen qamtamasyz etiledi. Ulttyq eksporttyq strategiia 2022 jylǵa qarai shikizattyq emes taýarlar eksportyn jáne kórsetiletin qyzmetter eksportyn $32 mlrd deiin ósirýdi kózdeidi.
«2018 jyly qazaqstandyq taýarlardyń jáne kórsetiletin qyzmetterdiń eksporty $68,3 mlrd qurap, 2017 jylmen salystyrǵanda 24,2%-ǵa ósti. Ósim birinshi kezekte munai baǵasynyń ósýimen bailanysty. Onyń ishinde shikizattyq emes taýarlar eksporty jáne kórsetiletin qyzmetter eksporty $23 mlrd qurady. 2017 jylmen salystyrǵanda bul kórsetkish 4,1%-ǵa ósti. 2018 jyly kórsetiletin qyzmetter eksporty oń serpindi kórsetti. Ósý 12,3% qurady. Kórsetiletin qyzmetter eksporty $7,3 mlrd qurady», — dedi R. Dálenov.
Qazaqstandyq óńdelgen taýarlardyń negizgi tutynýshylary – Qytai, Resei, Niderlandy, Ózbekstan, Ulybritaniia, Túrkiia, Japoniia, Qyrǵyzstan, Birikken Arab Ámirligi jáne Aýǵanstan. Jalpy, atalǵan elderge 2018 jyly qazaqstandyq óńdelgen taýarlar eksportynyń 75% tiesili.
Ulttyq ekonomika ministriniń aitýynsha, shikizattyq emes eksporttyń ósýine metallýrgiia ónerkásibi taýarlary zor úlesin qosty. Bul — qubyrlar, metall konstrýktsiialary, ilemder, qorytpalar, metaldar jáne t.b. Kólemi boiynsha odan keiingi turǵany — himiia salasynyń taýarlary. Bul topta eksporttyń negizgi kólemi ýranǵa tiesili. Alǵashqy úshtikke munai ónimderi kiredi.
«Shikizattyq emes taýarlar men kórsetiletin qyzmetter eksportynyń kólemin 2022 jylǵa qarai $32 mlrd deiin ulǵaitý úshin myna taýarlardyń eksportyn: ónerkásip taýarlaryn $5,7 mlrd-qa arttyryp $20,2 mlrd deiin, aýyl sharýashylyǵy taýarlaryn $0,7 mlrd-qa arttyryp $1,9 mlrd deiin, kórsetiletin qyzmetterdi $2,4 mlrd-qa arttyryp $9,7 mlrd deiin jetkizý qajet. Eksporttyń aitarlyqtai ósýi kólik qyzmetteriniń $4 mlrd-tan $5,3 mlrd deiin jáne týrizmniń $2,4 mlrd deiin ósýinen kútilýde», — dedi R. Dálenov.
Óz kezeginde Indýstriia jáne infraqurylymdyq damý ministri R. Skliar 2018 jyly Qazaqstannyń shikizattyq emes eksportynda oń dinamika baiqalyp otyrǵanyn atap ótti.
«Himiia ónerkásibi 2,6%-ǵa, mineraldy ónimder 14,6%-ǵa, mashina jasaý 11%-ǵa, azyq-túlik ónimderi 7,6%-ǵa ósti», — dedi R. Skliar.
Búgingi tańda Qazaqstan 120 elge 800 taýar túrin shyǵarady. Óńdeý ónerkásibiniń negizgi eksporttyq taýarlary – ferroqorytpalar, óńdelmegen myrysh, tazartylǵan mys, ýran, munai gazdary, transformatorlar jáne akkýmýliatorlar.
2018 jyly daiyn ónimniń eksporty 16%-ǵa artty. Sonymen birge, óńdelgen ónimder eksportynda daiyn ónimder eksportynyń úlesi 2017 jylmen salystyrǵanda 2,5 paiyzdyq tarmaqqa ósip, 23%-dy qurady. Biyl da shikizattyq emes eksport ósimi kútilip otyr.
Aýyl sharýashylyǵy ministri S. Omarov AÓK-ti damytýdyń memlekettik baǵdarlamasynda óńdelgen aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń eksportyn 2021 jyly $2,4 mlrd deiin jetkizý josparlanǵanyn aitty. Bul rette biyl eksport kólemi $1,27 mlrd deiin jetetin bolady.
«Ótken jyldyń qorytyndysy boiynsha $1,125 mlrd somasyna 3,5 mln tonna óńdelgen aýyl sharýashylyǵy ónimi eksporttaldy. Bul rette, 275 óńdelgen aýyl sharýashylyǵy óniminiń taýarlyq tobynan ótken jyly birinshi ret óńdelgen ónimderdiń 17 jańa túri eksporttaldy.
Óńdelgen ónimder eksportynyń geografiiasy da edáýir keńeiýde. Eger Qazaqstan 2017 jyly óńdelgen ónimdi 42 elge eksporttasa, 2018 jyly álemniń 48 eline eksporttady. Jańa importtaýshy elder tizimine Shveitsariia, Japoniia, Bahrein, Malaiziia,Bolgariia, Gana, Livan endi.
Sonymen qatar óńdelgen AÓK ónimderin dástúrli naryqtarǵa eksporttaý kóleminiń óskeni baiqalady, atap aitqanda Ózbekstanǵa eksport – 32,4%-ǵa, Reseige – 7%-ǵa, Qyrǵyzstanǵa – 11%-ǵa, Tájikstanǵa – 9,7%-ǵa, Moldovaǵa eksport 40,1%-ǵa artqan, sondai-aq, jańa naryqtar sanalatyn Qytaiǵa eksport 57,5%-ǵa, Niderlandyǵa eksport 130%-ǵa ósken. Osy naryqtarǵa shyǵarylatyn óńdelgen ónim eksportynyń boljamdy ósimin eskersek, tamaq ónimderiniń óndiris kólemi 106,2%-ǵa deiin ulǵaiady», — dedi S. Omarov.
«Báiterek» UBH» AQ tóraǵasy A. Áriphanov Elbasy tapsyrmasy boiynsha otandyq kásiporyndardy qarjylai jáne qarjylai emes qoldaýdy kúsheitý úshin aldaǵy 3 jylda 500 mlrd teńge jumsalatynyn, onyń ishinde 470 mlrd teńge «Báiterek» holdinginiń quraldary arqyly baǵyttalatynyn aitty. Ondaǵy 220 mlrd teńge — bul buryn bólingen qaitarylǵan qarajattyń qaita bólinýi, odan 2019 jyly QDB men Damý eksportqa baǵdarlanǵan jobalardy qarjylandyrýǵa 138 mlrd teńge, 2020–2021 jj. — jyl saiyn 41 mlrd teńgeden baǵyttaityn bolady.
Óz kezeginde, syrtqy ister ministri B. Atamqulov memlekettik organdarmen mindetterdi ajyratý boiynsha ortaq túsinistik ázirlengen, soǵan sáikes QR SIM-niń syrtqy deńgeidegi úilestirýshi retindegi róli bekitilgenin atap aitty.
«Ministrlik salalyq ministrliktermen birge nysanalaý jáne maqsatty ónim túrlerin sheteldik naryqtarǵa ilgeriletý maqsatynda jumys júrgizýde. Ónerkásiptik buiymdar men aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń eksportyn ǵana emes, qurylys, logistika, týrizm, ǵarysh, qarjy, meditsina jáne bilim salalaryndaǵy qyzmetterdi qamtityn taýarlyq qatysýdy bekitý jáne keńeitý maqsatynda shekaralas eldermen saýdany keńeitýge erekshe nazar aýdarylady», — dedi Syrtqy ister ministri.
B. Atamqulovtyń aitýynsha, eksporttyq ónimdi ilgeriletý úshin front-keńselerge ainalǵan Ministrliktiń ortalyq apparaty men QR-nyń shet elderdegi mekemeleriniń jumysy qaita formattalǵan.
QR Premer-Ministriniń orynbasary J. Qasymbek shikizattyq emes eksport kólemin damytý jáne arttyrý Úkimet jumysynyń negizgi baǵyttarynyń biri ekenin atap ótti.
"Ótken jyly Qazaqstan $23 mlrd somasyna shikizattyq emes taýarlar men qyzmetterdi eksporttady. Strategiiaǵa sáikes 2022 j. qarai shikizattyq emes taýarlar men qyzmetter eksportyn $32 mlrd deiin jetkizý mindeti tur. Jyl saiyn shikizattyq emes taýarlar men qyzmetter eksporty $2,2 mlrd-qa artýy tiis. Búginde barlyq quraldar bar, biýdjette aldaǵy 3-4 jylǵa qarjylandyrý qarastyrylǵan. Bir ai ishinde Jol kartalary ázirlenedi. Olarda memlekettik organdardyń naqty sharalary, olardy iske asyrý merzimderi, jaýapty oryndaýshylar bekitiletin bolady", - dedi ol.
