kollaj: IA «NewTimes.kz»
Májilis depýtaty Qaraqat Ábden Prezidenttikke úmitker bolǵan kezinde sheteldikterge turmysqa shyqqan qyzdarǵa salyq salýdy engizý bastamasyn kótergen edi. Jaqynda ol Májilis depýtaty retinde bul bastamasyna qatysty taǵy pikir bildirdi, dep habarlady Azattyq Ruhy.
«Májilistiń plenarlyq otyrysynda jýrnalister tarapynan birneshe suraq qoiyldy. Olardyń arasynda sheteldiktermen nekelesýge salyq engizý jóninde suraq ta boldy.
Jalpy bul suraq óte kúrdeli ári budan buryn biraz talqyǵa túsken. Máseleniń tórkinin túsinip, qoldaý bildirgen jandarmen qatar qarama-qaishy pikir aitqandar da bar. Osy oraida halyq únine qulaq asatyn memlekette ómir súrip jatqandyqtan, biz ár azamattyń, ár áleýmettik toptyń pikirin nazarǵa alýymyz kerek.
Sailaý naýqany kezinde bul bastama ulttyq qundylyqtarymyzdy saqtaýǵa, patriotizmdi nyǵaitýǵa baǵyttalǵan shara retinde usynyldy. Depýtattyq qyzmetim barysynda da bastamalarym jalǵasyn tappaq. Biraq jan-jaqty qarastyrylmaǵan usynystar májilis tórinde meniń tarapymnan kóterilmeidi. Depýtat kóteretin kez kelgen bastama ǵylymi saraptamaǵa jáne áleýmettik zertteýlerge súiený kerek», - dedi ol.
Depýtat ataǵandai, áýel bastan bul bastama elimizdegi demografiialyq jaǵdaiǵa bailanysty týyndaǵan edi.
«Azamattarymyzdyń shetelge ketýi - onsyz da halyq sanynyń kóptigimen maqtana almaityn elimiz úshin qaýipti úrdis. Al ulttyq qundylyqtardyń saqtaýshysy bolyp tabylatyn áielderdiń úlesi tipti mańyzdy. Demografiialyq ahýalmen qatar bunyń ult bolashaǵyna da tigizer zardaby birshama.
Dese de, elimizde ózge de ózekti, túiitkildi suraqtar az emes. Meniń saiasi baǵytym Memleket basshysy Parlamenttiń birinshi sessiiasynda aitqan máseleler tóńireginde kórinis tabady. Salyq máselesine keler bolsaq, Prezident bul týraly «Salyq saiasatynyń jańa modeli ulttyq bailyqty tiimdi bólýdi, ekonomikalyq belsendiliktiń joǵary deńgeii men ekonomikanyń basym baǵyttaryn naqty qoldaýdy qamtamasyz etýge tiis. Salyq kodeksi jáne tutas salyq saiasaty túsinikti, turaqty bolýy qajet» dedi. Budan bólek, jalpy orta jáne shaǵyn kásipkerlikti qoldaý saiasatyna basa kóńil bólinip, bul sala memleketimizdiń uzaq merzimge arnalǵan turaqty strategiiasyna ainalýy kerek dep aityldy», - deidi ol.
Qaraqat Ábdenniń aitýynsha, bir qýantarlyǵy, qoǵam óziniń azamattyq pozitsiiasyn bildirip, elimizdegi túrli bastamalarǵa ún qosa bastaǵan.
«Bul belsendilik bilik pen halyqtyń arasyndaǵy ashyq dialogtyń qurylýyna, soǵan sáikes elimizdiń damýyna igi yqpal etedi dep oilaimyn. Demek, aldaǵy ýaqytta sheteldiktermen nekelesýge salyq engizý jóninde másele men úshin ózekti emes», - dep jazdy depýtat.
Osy oraida, qoǵam belsendisi, «Nemolchi.kz» birlestiginiń quryltaishysy Dina Tańsári depýtattyń pikirin synap, ony mandatynan aiyrý boiynsha petitsiia jariialady.
«Qaraqat Ábden usynylǵan «Aýyl» partiiasynyń depýtaty Jigýli Dairabaevtyń uldaryna qatysty sot sheshimi shyqsa da, búkil partiia ony qorǵap shyqty. Biz qandai elde turyp jatyrmyz? Biz nege mundai óreskel oqiǵalarǵa shydaýymyz kerek? Mysaly, Qaraqat Ábden bir apta buryn Konstitýtsiiany buzbaimyn dep ant berdi. Biraq Konstitýtsiiany buzdy. Qyzdardy sheteldikterge satyp, salyq engizemin dedi. Bul - jeńgetailyq. Ol burynǵy salyq salýshy. Májiliske jańa salyq túrlerin oilap tabý úshin kelip otyr. Bizge mundai depýtattar ne úshin qajet?», - dedi ol.
Dina Tańsári Qaraqat Ábden men Jigýli Dairabaevtyń mandattaryn alyp qoiýdy usyndy.
«Aýyl» partiiasyn jaýyp tastaý kerek. Olar balalary alaiaq bolǵan Jigýlidi qoldady. Biz nege mundaiǵa shydaýymyz kerek? Biz, el azamattary retinde menshikke ainaldyq. Depýtattar men Úkimet bizge ne isteý keregin sheshpeý kerek. 2023 jyly depýtattardyń mandatyn qaitarý boiynsha zań bar. Sondyqtan «Jańa Qazaqstanda» turyp jatyrmyz ba? Olardyń mandatyn alyp qoiyp, Parlamentten qýý kerek», - deidi qoǵam belsendisi.
Sondai-aq Tańsári olardyń birde-biri Óskemende bolǵan jaǵdaidy aitpaǵanyn sóz etti.
«Bizde kúnde balalar zorlanyp jatyr. Kúnde ata-analardan hat alamyn. Men qazir Grýziiada turyp jatyrmyn. Munda kúnde bala zorlansa, el bolyp shý kóteretin edi. Úkimetten qýatyn edi. Al bul depýtattar ne istep otyr? Qandai salyq oilap taýyp otyr. Osyǵan deiin ol qyzdardy úi sharýasyna úiretken edi. Kim úshin olardy daiyndady? Parlamentke barý úshin be? Men qazir Jigýli Dairabaevtyń mandatyn alý boiynsha taǵy bir petitsiiany jariialaimyn. Bizge mundai depýtattar qajet emes», - dedi ol.
Onyń aitýynsha, depýtattyń jobalary osyǵan deiin de qoǵamda qyzý pikirtalas týdyrǵan.
«Ábdenniń jobalary árqashan patriottyq ataýlarǵa ie jáne buqaralyq aqparat quraldarynda rezonans týdyratyny nazar aýdartady. 2014 jyly ol elordalyq máslihattyń depýtaty qyzmetin atqardy. Sol kezde «Qazaq qyzy» áielder institýty quryldy. 2019 jyly Ábden óziniń «Sen-qazaqsyń. Maqtan» atty kitabyn shyǵardy. Sondai-aq 2014-2019 jyldar aralyǵynda institýttyń taza tabysy 197 mln teńgeni qurady», - deidi Dina Tańsári.
Elektrondy úkimette Qazaqstan men shetel azamattarynyń nekelesýi týraly tártip bar.
«Bizdiń elde Qazaqstan jáne basqa eldiń azamattary arasynda neke jii qiylady. Azamattardyń Qazaqstan Respýblikasynyń shekarasynan kirip shyǵýy qoljetimdi bolyp, qazaqstandyqtardyń sheteldiktermen jumys barysynda jáne jeke basy máselelerimen ońai bailanysady, osynyń saldarynan halyqtyń kóshi-qony kóbeiip ketti. Osynyń bári bizdiń azamattardyń sheteldiktermen nekelesýiniń kóbeiýine ákelip soqty. Birinshi kezekte jastarda osy másele boiynsha Qazaqstan Respýblikasy aýmaǵynda aitylǵan nekelerdi qiiýǵa ruqsat berilgen ba jáne ótinishti berý úshin ne kerek, qandai talaptardy oryndaýlary qajet degen suraqtar týyndaidy. «Sheteldikterdiń quqyqtyq jaǵdaiy týraly» Zańnyń 14 babyna sáikes sheteldikter Qazaqstan Respýblikasy azamattarymen QR aýmaǵynda nekege otyra jáne nekeni buza alady. Sonymen qatar QR zańnamasyna jáne halyqaralyq kelisim sharttarǵa sáikes sheteldikter Qazaqstan Respýblikasynyń azamattarymen qatar nekelik jáne januialyq qarym-qatynasta quqyqty jáne mindetterin atqarady», - delingen Elektrondy úkimet habarlamasynda.
Qazaqstannyń zańnamasy neke qiiýshylardyń ár qaisysyna neke qiiýdyń shartyn, túrin jáne tártibin bekitedi. Azamattar neke qiiý úshin qazaqstandyq zańnamada bekitilgen neke qiiýǵa erkindik, neke jasy, týystyqtyń bolmaýy, is-áreketke qabilettiligi jáne t.b. siiaqty shekteýlerdi buzbaýlary kerek.
Qazaqstandyq azamat jáne sheteldik arasynda nekeni tirkeý AHAJ ádilet organdarynda jalpy erejelerge sai, nemese nekege otyrǵysy kelgen sheteldik tulǵanyń elinde konsýldyq mekemesinde, diplomatiialyq ókildikte jasalady.
