«Qazaq qalai orystandyryldy?» degen kitapty jazyp, qazaqtyń oi sanasyna áser ete aldyq. Bul týraly «Egemen Qazaqstan» basylymy uiymdastyrǵan 31 mamyr – Qýǵyn-súrgin jáne asharlyq qurbandaryn eske alý kúnine arnalǵan «Ǵasyr zulmaty» taqyrybynda ótken onlain dóńgelek ústelde ǵalym Mekemtas Myrzahmetuly aitty, dep habarlaidy QazAqparat.
«Men asharshylyqty óz kózimmen kórdim. 3-4 jasar kezim. Sheshem meni kóterip bara jatty. Ainalamda ólip jatqan adamdar. Bazardan bir nárseler alyp, qaityp kele jattyq. Kózim qarny jarylyp jatqan adamǵa túsip edi, sheshem kózimdi kólegeilep jaba berdi. Sonda adamnyń ishi keýip, jarylyp ketedi eken. Munyń bári sanaly túrde qoldan jasalǵan genotsid ekenin keiin bildim», - deidi ǵalym.
Ol 1932-1933 jyldardaǵy asharshylyq týraly aitty.
«Sheshem, qaryndasym úsheýmiz jolǵa shyqtyq. Kesh bolyp qalǵan kezde bizdi úsh qasqyr qorshap aldy. Men qoryqqanymnan anamnyń eteginiń ishine kirip kettim. Qasqyrlardyń kózderi jarqyrap turdy. Bir kezde taiaǵyna súiengen sheshem meni arqalap, qasha jóneldi. Qasqyrlar jym bolyp qaldy. Odan keiin qaryndasymnyń shyńǵyrǵan daýysyn estidim. Qasqyrlar talasyp, ony jep jatty. Biz saiǵa túsip ketip, aman qaldyq. Osyndai jaǵdai qazaq dalasynyń ár jerinde bolyp jatty... Sol kezde «Stalin muny bilse – qoidyrar edi» degen sózder aitylýshy edi. Negizinde kerisinshe eken ǵoi... Onyń maqsaty uly dalany iesiz qaldyrý edi. Ózimizdi ózimiz qolǵa almasaq, basqa eshkim janashyr bolmaidy. Jastar tarihty jaqsy bilip, shyndyqty ashýy kerek. Biz sol asharshylyq kezinen bastap ulttyq sanadan aiyryldyq. Institýt bitirgennen keiin ǵana meniń sanam ashyla bastady. «Qazaq qalai orystandyryldy?» degen kitapty jazyp, qazaqtyń oi sanasyna áser ete alǵandai boldyq», - deidi Mekemtas Myrzahmetov.
