Kollaj: ulysmedia.kz
Qazaqstan Senatynda 4 jeltoqsanda qaralady dep josparlanǵan «LGBT-ny nasihattaýǵa tyiym salý» jónindegi norma kútpegen jerden kún tártibinen alynyp tastaldy, dep habarlaidy Ult.kz.
Qoǵamda qyzý talqyǵa túsken zań jobasynyń kenet toqtatylýy áleýmettik jelide de, sarapshylar arasynda da túrli boljam týdyrdy.
3 jeltoqsanda Senattyń resmi Telegram-arnasy aptalyq otyrystyń aldyn ala kún tártibin jariialap, úsh iri máseleni qaraý josparlanǵanyn habarlaǵan edi:
jer qoinaýyn paidalaný jáne geologiiany damytý;
ákimshilik ádilet pen zań shyǵarý tetikterin jańartý;
arhiv isi jáne quqyqqa qaishy kontent, sonymen birge LGBT nasihatyna tyiym salý normasy.
Alaida bir kún ótpei jatyp, jańartylǵan anonsta úshinshi másele kóptiń talqysyna túsken LGBT-ǵa qatysty norma kún tártibinen alynyp tastaldy.
Nege keiinge qaldyryldy?
Senattyń baspasóz qyzmeti zań jobasy «qosymsha pysyqtaýdy qajet etedi» dep túsindirdi. Resmi málimetke súiensek:
qujat Eńbek kodeksi men taǵy 12 zańǵa túzetý engizýdi kózdeidi;
zań balalardyń quqyǵyn qorǵaýǵa qatysty normalardy qamtidy;
bul baǵyt «asa muqiiat qaraýdy talap etedi».
Basqasha aitqanda, Senat zańdy asyǵys qabyldaýdan bas tartyp, tereńirek saralaýǵa kóshken syńaily.
Májilis ne sheshken edi?
Buǵan deiin Májilis LGBT nasihatyna tyiym salatyn túzetýlerdi maquldap qoiǵan. Bul norma aqparat quraldary men internette LGBT-ǵa qatysty kez kelgen málimet taratýǵa tolyq tyiym salýdy kózdeidi. Ózgeris Arhiv isi týraly zań jobasyna engizilgen.
Depýtat Edil Jańbyrshin bul normanyń qajettigin birneshe jyl boiy talqylap kelgenin atap ótti. Onyń aitýynsha:
«Bul qasietsiz top ulttyq folklorymyzda gomoseksýalizm bar dep, tutas halyqqa jala japty».
Bul bastama qoǵamda eki túrli reaktsiia týdyrdy. Depýtattar bul normany «qoǵamdyq moral», «balalardy qorǵaý», «ulttyq qundylyqty saqtaý» dep túsindiredi. Belsendi Ásem Jápisheva zańdy «LGBT máselesimen búrkemelengen tsenzýra» dep atady:
«Búgin – LGBT, erteń – áielder, búrsigúni – bilikti synaýǵa tyiym. Tsenzýra árdaiym qundylyqty qorǵaý degen qaptamamen keledi».
AQSh Qazaqstanda LGBT-ny damytýǵa qarjy bóldi
Bir qyzyǵy, dál osy kezeńde AQSh prezidenti Donald Tramp USAID qarjysynyń bir bóligi sheteldegi LGBT baǵdarlamalaryna jumsalǵanyn synǵa aldy. Onyń aitýynsha:
Lesotoda LGBT jobalaryna – 8 mln dollar,
Moldovada – 32 mln,
Qazaqstanda — 10 mln dollardan astam bólingen.
Tramp muny «amerikalyq salyq tóleýshilerdiń aqshasyn ysyrap etý» dep baǵalady. Bul málimdeme Qazaqstanda qaralyp jatqan zań jobasynyń qoǵamdaǵy rezonansyn kúsheite tústi.
Sonymen, Senat zań jobasyn keiinirek qaita qaraitynyn málimdedi. Alaida naqty merzim belgisiz. Qoǵamda pikir qaq jaryldy: bir tarap ulttyq qundylyqty qorǵaý kerek dese, ekinshi tarap bul sóz bostandyǵyna qaýip dep esepteidi.
Bul másele Qazaqstanda ideologiialyq, saiasi, quqyqtyq jáne aqparattyq keńistiktiń bolashaǵyn aiqyndaityn eń daýly taqyryptardyń birine ainalyp otyr.
